Πρόκειται για δύο λύσεις με διαφορετική φιλοσοφία, καθώς δεν απευθύνονται στους ίδιους οφειλέτες ούτε προσφέρουν τα ίδια πλεονεκτήματα. Η καταλληλότερη επιλογή εξαρτάται από το ύψος των οφειλών, τον αριθμό των πιστωτών και την οικονομική δυνατότητα κάθε ενδιαφερόμενου. Βέβαια ερώτημα είναι το κατά πόσον θα δώσουν ανάσα και βέβαια θα οδηγήσουν σε “σβήσιμο” οφειλών. Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση της αγοράς, μέσα από φορείς, που τονίζει ότι λύση θα ήταν μια μεγαλύτερη έκταση των αποπληρωμών με πχ 120 δόσεις.
Οι αλλαγές
Πάντως, υπό το σημερινό πρίσμα, οι αλλαγές εξελίσσονται σε τρία διαδοχικά στάδια. Μετά την έναρξη της ρύθμισης των 72 δόσεων, στις 27 Ιουλίου τίθεται σε λειτουργία ο νέος εξωδικαστικός μηχανισμός, ενώ από τις 21 Σεπτεμβρίου θα εφαρμοστεί και το νέο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω της ίδιας διαδικασίας. Για πρώτη φορά οι οφειλέτες καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο διαφορετικές διαδρομές, μια απόφαση που μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τον αριθμό των δόσεων, αλλά και τη δυνατότητα προστασίας από μέτρα αναγκαστικής είσπραξης ή ακόμη και διαγραφής μέρους της οφειλής.
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό, καθώς το ελάχιστο ύψος οφειλών για την ένταξη μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, διευρύνοντας σημαντικά τον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων.
Η αλλαγή αφορά κυρίως μικροοφειλέτες που έως σήμερα αποκλείονταν από τη διαδικασία, παρά το γεγονός ότι αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο κατασχέσεων ή άλλων αναγκαστικών μέτρων. Έτσι, πολίτες με συνολικά χρέη 6.000 ή 7.500 ευρώ προς την ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ ή ακόμη και από τραπεζικό δάνειο αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να ζητήσουν συνολική ρύθμιση.
Το όριο, ωστόσο, παραμένει απολύτως δεσμευτικό. Οφειλές ακόμη και ενός ευρώ κάτω από τις 5.000 ευρώ, όπως για παράδειγμα 4.999 ευρώ, εξακολουθούν να μένουν εκτός του μηχανισμού και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω άλλων διαθέσιμων ρυθμίσεων.
Πότε συμφέρουν οι 72 δόσεις
Η νέα ρύθμιση αφορά κυρίως όσους έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΑΑΔΕ που κατέστησαν απαιτητές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Αντίθετα, χρέη που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά δεν μπορούν να ενταχθούν και υπάγονται στην πάγια ρύθμιση.
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE και προβλέπει έως 72 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη καταβολή τα 30 ευρώ. Βασική προϋπόθεση είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην έχουν ήδη ενταχθεί σε άλλη ενεργή ρύθμιση, ο οφειλέτης να έχει απολέσει προηγούμενη ρύθμιση έως τις 20 Απριλίου 2026, να έχει υποβάλει όλες τις φορολογικές δηλώσεις της τελευταίας πενταετίας, να μην αποκτήσει νέες αρρύθμιστες ληξιπρόθεσμες οφειλές και να μην έχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ η ρύθμιση ενεργοποιείται με την καταβολή της πρώτης δόσης εντός τριών εργάσιμων ημερών.
Πέρα από τη σταδιακή εξόφληση του χρέους, η ρύθμιση προσφέρει και ουσιαστική προστασία, καθώς αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης για τις ενταγμένες οφειλές, παρέχεται αποδεικτικό ενημερότητας όταν πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και «παγώνει» η ποινική δίωξη για τα συγκεκριμένα χρέη όσο η ρύθμιση παραμένει ενεργή.
Οι οφειλέτες, πάντως, θα πρέπει να είναι συνεπείς, καθώς η απώλεια της ρύθμισης λόγω μη πληρωμής δόσεων ή δημιουργίας νέων αρρύθμιστων οφειλών συνεπάγεται την επανενεργοποίηση όλων των μέτρων αναγκαστικής είσπραξης.
Πότε υπερέχει ο εξωδικαστικός
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός απευθύνεται κυρίως σε όσους έχουν οφειλές προς περισσότερους από έναν πιστωτές, όπως η Εφορία, ο e-ΕΦΚΑ, οι τράπεζες ή οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Σε αντίθεση με τις 72 δόσεις, επιτρέπει τη συγκέντρωση όλων των χρεών σε μία ενιαία ρύθμιση, με δυνατότητα έως 240 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεων για στεγαστικά δάνεια.
Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι, όπου αυτό προκύπτει από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, μπορεί να προβλέπεται διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής, καθώς και «κούρεμα» τόκων και προσαυξήσεων. Η τελική πρόταση διαμορφώνεται αυτόματα με βάση τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και τη δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση ανέρχεται στα 50 ευρώ και η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της ειδικής πλατφόρμας.
Παρότι και οι δύο ρυθμίσεις διευκολύνουν την αποπληρωμή χρεών, εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες. Οι 72 δόσεις αποτελούν λύση κυρίως για όσους έχουν αποκλειστικά οφειλές προς το Δημόσιο και μπορούν να τις εξυπηρετήσουν σε χρονικό ορίζοντα έξι ετών, χωρίς να απαιτείται συνολική αναδιάρθρωση.
Αντίθετα, ο εξωδικαστικός αποτελεί πιο ολοκληρωμένη λύση όταν υπάρχουν πολλοί πιστωτές, υψηλό συνολικό χρέος ή ανάγκη μεγαλύτερης διάρκειας αποπληρωμής. Επιπλέον, είναι η μόνη από τις δύο διαδικασίες που μπορεί να οδηγήσει σε μερική διαγραφή της οφειλής, εφόσον αυτό προβλέπεται από την αυτοματοποιημένη πρόταση του συστήματος.
Τα σημεία που χρειάζονται προσοχή
Πριν από την υποβολή αίτησης, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αξιολογήσουν προσεκτικά ποια διαδικασία ανταποκρίνεται καλύτερα στο προφίλ των οφειλών τους. Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των δόσεων, αλλά και από το είδος των χρεών, τον αριθμό των πιστωτών και τη δυνατότητα συνεπούς τήρησης της ρύθμισης.
Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουν ότι η απώλεια μιας ρύθμισης μπορεί να οδηγήσει άμεσα στην επανενεργοποίηση μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων. Για τον λόγο αυτό, η τελική επιλογή θα πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη και όχι αποκλειστικά στον μεγαλύτερο αριθμό δόσεων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης, η μείωση του ορίου εισόδου στον εξωδικαστικό από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των πολιτών που θα μπορέσουν να ρυθμίσουν τα χρέη τους. Το ποια από τις δύο λύσεις θα επιλεγεί, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.
