Υπενθυμίζεται ότι ο Μερτς θα ηγηθεί μίας κυβέρνησης συνασπισμού μεταξύ της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU) και του SPD. Η ψήφισή του από τη Γερμανική Ομοσπονδιακή Βουλή (Bundestag) αναμένεται να πραγματοποιήσει κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η κυβέρνηση θα έχει πλειοψηφία 328 εδρών έναντι 302.
Σπάνια έχει αναλάβει γερμανική κυβέρνηση καθήκοντα με τόσες προκλήσεις που χρήζουν αντιμετώπισης: Η Ρωσία προελαύνει στην Ουκρανία, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ουσιαστικά διαλύει το παγκόσμιο εμπόριο όπως το γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, η γερμανική οικονομία περνάει φάση στασιμότητας και η Ακροδεξιά παραμονεύει.
Παρά το γεγονός ότι το γερμανικό εκλογικό κοινό είχε κουραστεί από τη δυσλειτουργία της κυβέρνησης του Φαναριού (SPD-Πράσινοι και FDP έως τον Νοέμβριο) υπό την ηγεσία Σολτς, δεν υπάρχει ιδιαίτερα μεγάλος ενθουσιασμός για την επιστροφή του CDU στην καγκελαρία. Το εκλογικό αποτέλεσμα της Χριστιανικής Ένωσης θεωρήθηκε κατώτερο των προσδοκιών, ενώ για το κυβερνητικό πρόγραμμα που συμφωνήθηκε εκφράζεται η κριτική ότι δεν υπάρχει στοιχείο γενικότερης ανανέωσης. Την ίδια στιγμή, τα ποσοστά αποδοχής του Φρίντριχ Μερτς στις δημοσκοπήσεις βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση, πριν καν αναλάβει επίσημα καθήκοντα.
Παρόλα αυτά υπάρχουν ορισμένα στοιχεία και γεγονότα, που προσφέρουν ευκαιρίες στον Μερτς ώστε να διασφαλίσει μία καλύτερη κυβερνητική θητεία συγκριτικά με εκείνη του προκατόχου του.
Απεγκλωβισμός από το «φρένο» χρέους
Αρχικά, ο Μερτς παραδέχθηκε μετά την εκλογική του επικράτηση ότι το σφιχτό δημοσιονομικό πλαίσιο που δημιουργούσε το περίφημο «φρένο» χρέους ήταν ξεπερασμένο. Έπειτα από σκληρές διαπραγματεύσεις με το SPD και κυρίως με τους Πράσινους, η παλαιά σύνθεση της γερμανικής ομοσπονδιακής Βουλής ενέκρινε τη χαλάρωσή του. Πλέον, η ομοσπονδιακή αλλά και οι κρατιδιακές κυβερνήσεις διαθέτουν επιπλέον δημοσιονομικό χώρο με πρόσθετα 500 δισ. για επενδύσεις, που αφορούν τις υποδομές και την αναβάθμιση της αποτρεπτικής ικανότητας των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.
Επιπλέον, η χαλάρωση του «φρένου» θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετο πεδίο για επενδύσεις πέραν των 500 δισ. ευρώ. Για παράδειγμα, ο εκσυγχρονισμός του οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου δημιουργεί προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο τη ροή χρήματος στην πρώτη οικονομία της Ευρώπης και συμβάλλοντας στην ανάκαμψή της.
Πρώτο στοίχημα για τη νέα κυβέρνηση στο οικονομικό και δημοσιονομικό πεδίο θα είναι η ψήφιση προϋπολογισμού για το 2025, ο οποίος ήταν η αιτία της κατάρρευσης της κυβέρνησης Σολτς.
Stop σε όσους «φλέρταραν» με το AfD
Παράλληλα, το γεγονός ότι η Ενναλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναβαθμίστηκε από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος σε «επιβεβαιωμένα εξτρεμιστική» οργάνωση κόβει τον … αέρα όσον στελεχών του CDU, κυρίως στην Ανατολική Γερμανία αλλά όχι μόνο, τάσσονταν υπέρ της άρσης της κοινοβουλευτικής απομόνωσης του ακροδεξιού κόμματος. Ήδη ο νέος επικεφαλής της ΚΟ του CDU στην ομοσπονδιακή Γερμανική Βουλή που είχε ταχθεί υπέρ αυτής της προσέγγισης, φρόντισε μετά τη νέα κατηγοριοποίηση του AfD να ανασκευάσει. Η αναβάθμιση του κόμματος AfD προσφέρει στον Μερτς την ευκαιρία να ασκήσει μία πολιτική που θα συσπειρώσει τις μετριοπαθείς δημοκρατικές δυνάμεις.
Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου ο Μερτς είχε κατηγορηθεί για τη σύμπραξη του με το AfD σε ψήφισμα και νομοθετική πρωτοβουλία για το μεταναστευτικό και για υιοθέτηση της ατζέντας του. Παρόλα αυτά, ο ίδιος επιδιώκει πλέον σταθερά τον ετεροπροσδιορισμό του από το μόρφωμα αυτό, προβάλλοντας κυρίως τις διαφορετικές του θέσεις όσον αφορά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Πιο ενεργή παρουσία στις Βρυξέλλες
Την ίδια στιγμή, αναφορικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Μερτς τονίζει σταθερά ότι επιδιώκει να πάρει ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, υπογραμμίζοντας ότι η γερμανική θέση θα είναι πλέον ξεκάθαρη στις Βρυξέλλες. Να σημειωθεί ότι οι διαφωνίες που υπήρχαν στο εσωτερικό της κυβέρνησης Σολτς είχαν ως αποτέλεσμα την αποχή της Γερμανίας από πολλά ψηφίσματα, γεγονός που δημιουργούσε προβλήματα λειτουργικότητας των ευρωπαϊκών διεργασιών. Γενικότερα στις Βρυξέλλες επιθυμούν μία γερμανική κυβέρνηση με σαφείς θέσεις και που είναι διατεθειμένη να συμβάλει στη διαμόρφωση κοινά αποδεκτών λύσεων, κάτι που έλειψε κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Σολτς, ιδιαίτερα με φόντο το Ουκρανικό.
Πώς θα χειριστεί ο Μερτς τον Τραμπ
Ασαφές παραμένει για την ώρα πώς θα προσεγγίσει ο Μερτς τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Χριστιανοδημοκράτης φαίνεται να έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερα μεγάλα περιθώρια αναθέρμανσης των Ευρωατλαντικών σχέσεων όσο κυβερνά ο Ρεπουμπλικανός μεγιστάνας. Έχει ήδη ασκήσει κριτική για τη δασμολογική του πολιτική, ενώ φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο ρωσοαμερικανικής συμφωνίας στο Ουκρανικό χωρίς συμπερίληψη της Ευρώπης. Παρόλα αυτά, θα προσπαθήσει να βρει ένα πεδίο συνεννόησης. Το γεγονός ότι αμφότεροι προέρχονται από τον επιχειρηματικό κλάδο, θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση θετικού κλίματος.
Nα σημειωθεί πάντως πώς η εξωτερική πολιτική είναι η πρώτη προτεραιότητα του Μερτς, με τις αρμοδιότητες τις καγκελαρίας να αυξάνονται σε αυτό το πεδίο, ενώ και ο νέος Υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ προέρχεται από το ίδιο κόμμα.
Πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις Ελλάδας-Γερμανίας
Όσον αφορά τις σχέσεις Ελλάδας-Γερμανίας, στη συμφωνία του κυβερνητικού προγράμματος Χριστιανικής Ένωσης-SPD, η χώρα μας αναφέρεται μόλις μία αναφορά, που αφορά την προώθηση της ιστορικής μνήμης για τα ναζιστικά εγκλήματα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν υπάρχει δηλαδή κάποια αλλαγή σε σχέση με τη σημερινή προσέγγιση.
Ενδιαφέρον θα έχει αν θα υπάρξει κάποιου είδους συνεννόηση ή συμφωνία που αφορά το Μεταναστευτικό και τις πολιτικές Ασύλου, καθώς και η στάση του Βερολίνου απέναντι στην Τουρκία.
Πάντως στην Αθήνα ελπίζουν ότι η παρουσία Μερτς θα συμβάλει σε ένα δημιουργικό restart των ελληνογερμανικών σχέσεων μετά από μία σχετική στασιμότητα των τελευταίων ετών.
Συνεπώς, παρά τις μεγάλες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο εν αναμονή καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες, οι οποίες θα μπορούσαν να του διασφαλίσουν μία δημιουργική κυβερνητική θητεία, στην οποία θα τεθούν οι βάσεις για ανάκαμψη της γερμανικής οικονομίας και ουσιαστική αναβάθμιση της αποτρεπτικής ικανότητας της Ευρώπης, την στιγμή που αμερικανικός παράγοντας επιδιώκει σταθερά την αποστασιοποίησή του από την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Ο Μερτς πάντως φαίνεται να γνωρίζει καλά, ότι οι ευκαιρίες που προσφέρονται στην πολιτική δεν είναι άπειρες…
Γιώργος Ραυτόπουλος
