Όπως μας υπενθυμίζει το Project Syndiacate, την 1η Ιουνίου, η Ουκρανία διεξήγαγε μια από τις πιο ασυνήθιστες ασύμμετρες επιχειρήσεις στη σύγχρονη στρατιωτική ιστορία. Χρησιμοποιώντας εγχωρίως κατασκευασμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη πρώτης προβολής (FPV) που αναπτύχθηκαν βαθιά μέσα από το ρωσικό έδαφος, οι Ουκρανοί εξαπέλυσαν συντονισμένη επίθεση εναντίον πολλαπλών στρατιωτικών αεροπορικών βάσεων - μερικές από αυτές τόσο μακριά όσο η ανατολική Σιβηρία, τα σύνορα με τη Μογγολία και η Αρκτική.
Το ουκρανικό πλήγμα εντός της ρωσικής επικράτειας
Η επιχείρηση «Ιστός Αράχνης» κατέστρεψε ή προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε 20 στρατηγικά αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων βομβαρδιστικών με πυρηνικές ικανότητες και αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης. (Η Ουκρανία ισχυρίζεται ότι ο πραγματικός απολογισμός θα μπορούσε να φτάσει τα 41.) Στη συνέχεια, μόλις δύο ημέρες αργότερα, η ουκρανική Υπηρεσία Ασφαλείας χτύπησε ξανά - αυτή τη φορά πυροδοτώντας υποβρύχια εκρηκτικά και καταστρέφοντας τη γέφυρα του Κερτς, την κρίσιμη σιδηροδρομική και οδική αρτηρία που συνδέει τη Ρωσία με την κατεχόμενη Κριμαία. Το μήνυμα από το Κίεβο δεν θα μπορούσε να είναι πιο ξεκάθαρο: μπορεί να είμαστε πολύ μικρότεροι και πιο αδύναμοι (τουλάχιστον στα χαρτιά), αλλά μπορούμε να χτυπήσουμε σκληρά και μπορούμε να το κάνουμε από οπουδήποτε μέσα στη Ρωσία.
Χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη που παράγονται εγχωρίως για λιγότερο από το κόστος ενός iPhone, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις εξουδετέρωσαν στρατηγικά βομβαρδιστικά αξίας άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων το καθένα - πολλά από τα οποία είναι σχεδόν αδύνατο να αντικατασταθούν, λόγω των κυρώσεων και της υποβαθμισμένης βιομηχανικής βάσης της Ρωσίας. Με απόδοση της επένδυσης 300.000 προς 1, αυτό ήταν το είδος της ασύμμετρης επιχείρησης που μπορεί να ανατρέψει τους κανόνες του σύγχρονου πολέμου.
Η σημασία της επίθεσης
Εξίσου σημαντικό με τις υλικές ζημιές είναι αυτό που αποκάλυψαν οι επιθέσεις: ότι μια μικρή αλλά αποφασισμένη και καινοτόμος χώρα μπορεί να αναπτύξει φθηνή, επεκτάσιμη και αποκεντρωμένη τεχνολογία για να προκαλέσει έναν πολύ μεγαλύτερο, συμβατικά ανώτερο εχθρό - ακόμη και να υποβαθμίσει στοιχεία της ικανότητας δεύτερου πλήγματος μιας πυρηνικής υπερδύναμης. Τα διδάγματα θα έχουν αντίκτυπο σε παγκόσμιο επίπεδο, από την Ταϊπέι έως το Ισλαμαμπάντ.
Πιο άμεσα, το χτύπημα της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης μπορεί να αμφισβητήσει το βασικό στρατηγικό τεκμήριο που καθοδηγεί τη σκέψη του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν για πάνω από τρία χρόνια. Από τότε που ξεκίνησε η εισβολή του σε πλήρη κλίμακα, ο Πούτιν ποντάρει στο ότι θα ξεπεράσει την Ουκρανία - αλέθοντας την άμυνά της, αποστραγγίζοντας τη δυτική υποστήριξη και περιμένοντας να αλλάξουν οι πολιτικοί άνεμοι στην Ουάσινγκτον και την Ευρώπη. Αυτή η υπόθεση στήριξε την άρνησή του να διαπραγματευτεί σοβαρά. Αλλά η επιτυχία των επιχειρήσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και σαμποτάζ της Ουκρανίας αμφισβητεί τη θεωρία του για τη νίκη. Δείχνει ότι η Ουκρανία δεν κρατά απλώς τη γραμμή ή δεν επιβιώνει από έναν πόλεμο φθοράς- μετατοπίζει το πεδίο της μάχης και αυξάνει το κόστος για τη Ρωσία με τρόπους που το Κρεμλίνο δεν είχε προβλέψει.
Πώς επηρεάζεται το διπλωματικό πεδίο
Αυτή η μετατόπιση έχει σημασία, ιδίως στο διπλωματικό πλαίσιο. Η χρονική στιγμή της εκστρατείας των μη επανδρωμένων αεροσκαφών - μόλις 24 ώρες πριν από έναν γύρο συνομιλιών μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών αξιωματούχων στην Κωνσταντινούπολη - δεν ήταν καθόλου τυχαία. Οι ενέργειες της Ουκρανίας σχεδιάστηκαν για να σηματοδοτήσουν ότι δεν διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας και ότι δεν θα εξαναγκαστεί σε μια κακή συμφωνία. Αν και οι διαπραγματεύσεις στην Κωνσταντινούπολη ήταν αναμενόμενα άκαρπες - διήρκεσαν μόλις μία ώρα και αντανακλούσαν το ασυμβίβαστο των θέσεων των δύο πλευρών - το γεγονός ότι οι Ρώσοι εμφανίστηκαν φρέσκοι μετά από μια τόσο υψηλού προφίλ αμηχανία υποδηλώνει ότι το Κρεμλίνο ίσως αρχίζει να αναγνωρίζει ότι η συνέχιση του πολέμου ενέχει κινδύνους για τη Ρωσία.
Μακρύς ο δρόμος για ειρηνευτική συμφωνία αλλά η Ουκρανία έχει το momentum
Σίγουρα, μια μόνιμη ειρηνευτική διευθέτηση παραμένει τόσο μακρινή όσο ποτέ. Η Ουκρανία συνεχίζει να πιέζει για μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, την οποία η Ρωσία απορρίπτει αμέσως. Στην Κωνσταντινούπολη, οι Ρώσοι διαπραγματευτές πρότειναν δύο εξίσου απαράδεκτες εναλλακτικές λύσεις: η Ουκρανία είτε να υποχωρήσει από τα εδάφη που διεκδικεί η Ρωσία είτε να αποδεχθεί περιορισμούς στην ικανότητά της να επανεξοπλίζεται, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας.
Αλλά η επίδειξη δύναμης της Ουκρανίας δίνει στη Ρωσία έναν λόγο να παραμείνει δεσμευμένη και καθιστά πιο περιορισμένες συμφωνίες τουλάχιστον εύλογες. Με το σωστό είδος πίεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε συντονισμό με τους Ευρωπαίους συμμάχους, οι Ουκρανοί έχουν τώρα περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσουν μια εκεχειρία 30 ημερών, έναν ανθρωπιστικό διάδρομο ή μια ανταλλαγή αιχμαλώτων- και μια τέτοια συμφωνία πρώτης φάσης θα μπορούσε στη συνέχεια ενδεχομένως να μετατραπεί σε κάτι μεγαλύτερο και πιο ανθεκτικό.
Κίνδυνος επικίνδυνης κλιμάκωσης
Ταυτόχρονα, οι πρόσφατες νίκες της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο ουράς μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης. Η αποτρεπτική στάση της Ρωσίας έχει διαβρωθεί. Οι κόκκινες γραμμές του Πούτιν -για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, τη χρήση δυτικών όπλων, τις επιθέσεις εντός του ρωσικού εδάφους- έχουν ξεπεραστεί επανειλημμένα χωρίς σοβαρές συνέπειες. Κάνοντας τον Ρώσο ηγέτη να φαίνεται αδύναμος, αυτό αυξάνει τον κίνδυνο να αισθανθεί αναγκασμένος να ανταποδώσει δραματικά, για να αποκαταστήσει την αξιοπιστία του στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.
Η άμεση απάντηση της Ρωσίας στις πρόσφατες επιθέσεις θα είναι περισσότερο από τα ίδια: βαρύτεροι αδιάκριτοι βομβαρδισμοί των ουκρανικών πόλεων και υποδομών. Αλλά μια πιο ανησυχητική πιθανότητα είναι ότι, εγκλωβισμένος και ταπεινωμένος, ο Πούτιν μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο ενός τακτικού πυρηνικού πλήγματος. Το κατώφλι για ένα τέτοιο ακραίο βήμα εξακολουθεί να είναι υψηλό, όχι μόνο επειδή η Κίνα, ο σημαντικότερος παγκόσμιος εταίρος της Ρωσίας, αντιτίθεται σθεναρά στη χρήση πυρηνικών. Αλλά ακόμη και αν αυτό το σενάριο παραμένει απίθανο, είναι πιο πιθανό από ό,τι ήταν πριν από την 1η Ιουνίου.
Επιπλέον, ο Πούτιν έχει ενθαρρυνθεί από την πεποίθηση ότι η Δύση -ιδίως η Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ- φοβάται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση. Αν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η θέση της Ρωσίας στον πόλεμο γίνεται ανυπόφορη ή ότι η συμβατική αποτροπή της καταρρέει, ο υπολογισμός του θα μπορούσε να αλλάξει.
Η Ουκρανία μόλις υπενθύμισε στο Κρεμλίνο - και στον κόσμο - ότι μπορεί να διαμορφώνει τα γεγονότα, όχι απλώς να αντιδρά σε αυτά. Αυτό δεν τη βάζει σε πορεία προς τη νίκη, ούτε θα φέρει το τέλος του πολέμου. Αλλά δείχνοντας ότι έχει μοχλό πίεσης και ότι η Ρωσία έχει περισσότερα να χάσει απ' ό,τι νόμιζε ο Πούτιν, η Ουκρανία άλλαξε τη στρατηγική εξίσωση και άνοιξε ένα στενό παράθυρο για τη διπλωματία - ακόμη κι αν το τελικό παιχνίδι παραμένει τόσο άπιαστο όσο ποτέ. Η εναλλακτική λύση είναι μια βαθύτερη και πιο απρόβλεπτη σύγκρουση που γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη όσο παρατείνεται, καταλήγει το Project Syndicate.
