• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
Μια εύθραυστη συμφωνία: Τι προβλέπει η νέα εμπορική σχέση ΕΕ - ΗΠΑ και τι εκκρεμεί
10:00 - 02 Αυγ 2025

Μια εύθραυστη συμφωνία: Τι προβλέπει η νέα εμπορική σχέση ΕΕ - ΗΠΑ και τι εκκρεμεί

Η πρόσφατη εμπορική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών έχει προκαλέσει αρκετές αντιδράσεις και ερωτήματα, κυρίως λόγω του δασμού 15% που προβλέπεται για το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, ποσοστό που καλύπτει περίπου το 70% της συνολικής τους αξίας.

Ο συγκεκριμένος συντελεστής είναι σημαντικά υψηλότερος από τον προηγούμενο μέσο όρο του 2,5% που ίσχυε πριν την επιβολή νέων εμπορικών μέτρων από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε υποστηρίξει την ανάγκη για αναμόρφωση του παγκόσμιου εμπορικού πλαισίου λόγω των εμπορικών ελλειμμάτων και της αποβιομηχάνισης των ΗΠΑ. Παρά την αύξηση, ο δασμός των 15% θεωρείται ελαφρώς χαμηλότερος από την προηγούμενη επιβάρυνση 20% που είχε τεθεί σε ισχύ στις 9 Απριλίου, αλλά και από τον επιπλέον ενιαίο δασμό 10% που είχε προστεθεί τότε. Στην πράξη, η διαφορά είναι σχετικά μικρή, καθώς ο νέος δασμός ενσωματώνει τους ήδη υπάρχοντες κατά μέσο όρο δασμούς της τάξης του 2,5%. Παράλληλα, είναι χαμηλότερος από τα επίπεδα του 20%-30% που είχαν τεθεί ως απειλή από την αμερικανική πλευρά στο παρελθόν στο πλαίσιο διαπραγματευτικής τακτικής.

Σε κάθε περίπτωση, ο νέος δασμός αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην αμερικανική αγορά. Πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν μείωση των εξαγωγών ή συρρίκνωση της κερδοφορίας, ανάλογα με το κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να απορροφήσουν το επιπλέον κόστος. Επιπλέον, η πρόσφατη ενίσχυση του ευρώ το τελευταίο εξάμηνο, έστω κι αν κάπως περιορίστηκε μετά τη συμφωνία, εντείνει τις πιέσεις στην ανταγωνιστικότητα.

Η συμφωνία περιλαμβάνει και άλλες πτυχές σημαντικές για την ΕΕ, οι οποίες ωστόσο παραμένουν ασαφείς, καθιστώντας δύσκολη μια πλήρη αποτίμηση της συμφωνίας στο σύνολό της. Τα ενημερωτικά σημειώματα που δημοσίευσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Λευκός Οίκος παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους, ενώ αμφότερες οι πλευρές συμφωνούν ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν ώστε να υπάρξει σαφέστερη εικόνα.

Ένα από τα βασικά σημεία αφορά το άνοιγμα της ευρωπαϊκής αγοράς σε αμερικανικά προϊόντα, πάγιο αίτημα των ΗΠΑ. Φαίνεται πως έχει συμφωνηθεί η κατάργηση και των εναπομεινάντων χαμηλών δασμών (περίπου 1% κατά μέσο όρο) σε βιομηχανικά προϊόντα από τις ΗΠΑ.

Αντίθετα, μεγαλύτερη ασάφεια επικρατεί όσον αφορά τα αγροτικά προϊόντα. Η Κομισιόν αναφέρει ότι η ΕΕ θα επιτρέψει αδασμολόγητη είσοδο περιορισμένων ποσοτήτων αμερικανικών αλιευμάτων, όπως μπακαλιάρος Αλάσκας, σολομός Ειρηνικού και γαρίδες, κάτι που αναμένεται να ωφελήσει τη μεταποιητική βιομηχανία της Ένωσης.

Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει καλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για συγκεκριμένες «μη ευαίσθητες» αμερικανικές αγροτικές εξαγωγές αξίας 7,5 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνουν προϊόντα όπως σόγια, δημητριακά, φυτικοί σπόροι, ξηροί καρποί και μεταποιημένα τρόφιμα (π.χ. μπισκότα, κακάο, κέτσαπ), με βάση ποσοστώσεις. Σύμφωνα με την ΕΕ, αυτό μειώνει το κόστος για αγρότες και βιομηχανίες, ενώ προστατεύει ευαίσθητους τομείς, όπως το βοδινό και τα πουλερικά.

Ένα άλλο κρίσιμο σημείο είναι τα λεγόμενα μη δασμολογικά εμπόδια, δηλαδή οι κανονισμοί και τεχνικές απαιτήσεις για προϊόντα τρίτων χωρών. Στο θέμα αυτό παρατηρείται η μεγαλύτερη ασάφεια. Ο Λευκός Οίκος δηλώνει πρόθεση συνεργασίας με την ΕΕ για μείωση τέτοιων εμποδίων, περιλαμβανομένου του εξορθολογισμού των υγειονομικών απαιτήσεων για το αμερικανικό χοιρινό και τα γαλακτοκομικά.

Από την πλευρά της, η Κομισιόν κάνει λόγο για μείωση μη δασμολογικών φραγμών μέσα από συνεργασία στα πρότυπα για αυτοκίνητα και την αμοιβαία αναγνώριση αξιολογήσεων συμμόρφωσης σε διάφορους βιομηχανικούς τομείς, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η ρυθμιστική κυριαρχία της ΕΕ δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ, η ΕΕ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία στρατηγικών τομέων της όπως η γεωργία, τα φάρμακα και οι ημιαγωγοί.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κομμάτι της συμφωνίας που αφορά τα ευρωπαϊκά προϊόντα που θα εξαιρεθούν από τον δασμό 15%. Η Κομισιόν αναφέρει ότι από την 1η Αυγούστου οι ΗΠΑ θα επαναφέρουν στα προηγούμενα (προ του Ιανουαρίου) επίπεδα τους δασμούς για αεροσκάφη, ανταλλακτικά, ορισμένα χημικά προϊόντα, γενόσημα φάρμακα και πρώτες ύλες, κάτι που αναμένεται να δώσει άμεση ανάσα σε καίριους κλάδους της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Κατά την ευρωπαϊκή ενημέρωση αναφέρθηκε ότι ενδέχεται να περιληφθούν και κάποια αγροτικά προϊόντα στη λίστα εξαιρέσεων. Υπάρχουν, επίσης, συζητήσεις για την εξαίρεση του κρασιού και των οινοπνευματωδών ποτών, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει επίσημη συμφωνία έως τώρα. Όπως δήλωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν, δεν προβλέπεται να συμπεριληφθούν αυτά τα προϊόντα στην πρώτη φάση των εξαιρέσεων που θα ανακοινώσουν οι ΗΠΑ.