Πριν ξεκινήσει ο πόλεμος τον Φεβρουάριο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ ανταγωνίζονταν για να τοποθετηθούν στο επίκεντρο της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης, αξιοποιώντας την άφθονη και χαμηλού κόστους ενέργεια καθώς και τη στρατηγική γεωγραφική τους θέση, ώστε να προσελκύσουν hyperscalers να αναπτύξουν τεράστια δίκτυα κέντρων δεδομένων στην περιοχή.
Όμως, δύο κέντρα δεδομένων της Amazon στα ΗΑΕ αποτέλεσαν στόχο νωρίς στον πόλεμο και, σχεδόν τρεις μήνες αργότερα, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να είναι κλειστά.
Αν και επενδυτές και εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις υποδομές AI στη Μέση Ανατολή δήλωσαν στο CNBC ότι παραμένουν αισιόδοξοι για το μέλλον της περιοχής στον τομέα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο αυξανόμενος γεωπολιτικός κίνδυνος μπορεί να επηρεάσει τα έργα AI. Αποφάσεις για επενδύσεις σε ορισμένα έργα κέντρων δεδομένων έχουν παγώσει ή καθυστερούν όσο συνεχίζεται η σύγκρουση.
«Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή φέρνει κυριολεκτικά τις υποδομές AI στην πρώτη γραμμή, με τρόπους που ακόμη και πριν από έναν ή δύο χρόνους θα φαίνονταν αδιανόητοι», δήλωσε στο CNBC η Τρίσα Ρέι, αναπληρώτρια διευθύντρια και ερευνήτρια του Geotech Center του Atlantic Council, στις 15 Μαΐου.
Ο πόλεμος «σηματοδότησε μια αλλαγή», πρόσθεσε. Η διαχείριση κινδύνου μέχρι πρόσφατα επικεντρωνόταν «σε κυβερνοαπειλές και ψηφιακές διαταραχές, όχι σε φυσικές επιθέσεις. Αυτό άλλαξε με τα χτυπήματα από drones», είπε η Ρέι.
Το στοίχημα της AI
Τα χρόνια πριν από τον πόλεμο, τα κράτη του Κόλπου είχαν καταστήσει την προηγμένη τεχνολογία βασικό πυλώνα των σχεδίων οικονομικής διαφοροποίησης, μέσω κρατικών επενδυτικών ταμείων και εθνικών στρατηγικών AI. Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η ενέργεια. Η πρόσβαση του Κόλπου σε άφθονους υδρογονάνθρακες, η μεγάλη παραγωγική ικανότητα και το σχετικά χαμηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας τον κατέστησαν ελκυστικό προορισμό για ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της AI και του cloud computing.
Τα ΗΑΕ στήριξαν σημαντικές πρωτοβουλίες μέσω της επενδυτικής πλατφόρμας AI MGX και της τοπικής «πρωταθλήτριας» AI G42, που ιδρύθηκαν από την Mubadala του Άμπου Ντάμπι, αξίας 385 δισ. δολαρίων. Η Σαουδική Αραβία σχεδιάζει να επενδύσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε υποδομές AI και δεδομένων μέσω της HUMAIN, στο πλαίσιο του Vision 2030 και με τη στήριξη του Public Investment Fund ύψους σχεδόν 1 τρισ. δολαρίων. Το Κατάρ επενδύει επίσης δυναμικά στην AI και δημιούργησε την εθνική εταιρεία Qai, θυγατρική του Qatar Investment Authority, σε συνεργασία με τη Brookfield.
Σε αυτό το περιβάλλον, εταιρείες όπως οι Cisco, Oracle, Amazon Web Services (AWS), Microsoft και Google επέκτειναν τις επενδύσεις τους σε έργα και κέντρα δεδομένων στην περιοχή, σε συνεργασία με τοπικούς εταίρους.
Ωστόσο, η περιφερειακή σύγκρουση προκαλεί πλέον δεύτερες σκέψεις στους κατασκευαστές έργων AI.
Ο CEO της Pure Data Center Group, Gary Wojtaszek, δήλωσε στο CNBC τον Απρίλιο ότι η εταιρεία πάγωσε προσωρινά επενδυτικές αποφάσεις στη Μέση Ανατολή, ενώ συνεχίζει τον σχεδιασμό και τις συζητήσεις για έργα.
Παράλληλα, τα χρονοδιαγράμματα επιμηκύνονται. Οι επενδυτικές αποφάσεις «παίρνουν περισσότερο χρόνο λόγω των κινδύνων που συνεπάγεται η παρουσία σε μια περιοχή με σοβαρές απειλές», δήλωσε ο Mark Richards, εταίρος της νομικής εταιρείας BCLP, η οποία συμβουλεύει μεγάλα έργα data centers, μεταξύ αυτών και στη Μέση Ανατολή.
Κίνδυνοι που δεν περιλαμβάνονταν στο αρχικό επενδυτικό σενάριο πλέον ενσωματώνονται στην αποτίμηση των έργων, είπε στο CNBC.
Ενεργειακό σοκ
Αγορές του Κόλπου, όπως τα ΗΑΕ, προσέφεραν επί μακρόν σχετικά χαμηλές τιμές βιομηχανικού ρεύματος — περίπου 0,11 δολάρια ανά kWh έναντι 0,25–0,40 δολαρίων ή και περισσότερο σε περιοχές της Ευρώπης.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, οι παγκόσμιες ενεργειακές αγορές έχουν αναστατωθεί, ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εξελίχθηκε σε αυτό που ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου στην ιστορία.
Το Brent εκτινάχθηκε πάνω από 55%, από περίπου 72 δολάρια το βαρέλι σε σχεδόν 120 δολάρια στο υψηλότερο σημείο του το τελευταίο τρίμηνο.
Ακόμη και σε κράτη πλούσια σε ενέργεια, η φθηνή ενέργεια δεν θεωρείται πλέον δεδομένη: οι τιμές φυσικού αερίου στα ΗΑΕ αυξήθηκαν κατά 30% για τους καταναλωτές τον Απρίλιο, έπειτα από περισσότερο από έναν μήνα υψηλών τιμών πετρελαίου.
Για τον Κόλπο, οι επιπτώσεις αποκτούν πλέον δομικό χαρακτήρα. Οι πιο «σφιχτές» ενεργειακές αγορές και η αυξανόμενη μεταβλητότητα πιέζουν τις κυβερνήσεις να μετακυλίσουν το κόστος, ιδιαίτερα σε μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές όπως τα κέντρα δεδομένων.
Στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία
Όπως οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής, έτσι και τα data centers γίνονται πλέον εξίσου στρατηγικής σημασίας με τους αγωγούς. Οι επιθέσεις σε κέντρα δεδομένων της AWS στα ΗΑΕ και στο Μπαχρέιν στην αρχή του πολέμου ήταν πρωτοφανείς και ανέδειξαν την ευαλωτότητα αυτών των υποδομών, οι οποίες παραμένουν κορυφαία προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις του Κόλπου.
Η Ρέι του Atlantic Council πρόσθεσε ότι τα data centers θα χρειαστεί να «οχυρωθούν φυσικά», ίσως ακόμη και να κατασκευάζονται υπόγεια. Παράλληλα, πρότεινε και «διαφοροποίηση» μέσω δημιουργίας τους και εκτός της χώρας, επειδή «η υποδομή data centers που χρειάζονται τα ΗΑΕ για να πετύχουν τις παγκόσμιες και περιφερειακές φιλοδοξίες τους δεν είναι απαραίτητο να βρίσκεται αποκλειστικά εντός των ΗΑΕ».
Όταν ρωτήθηκε αν έχει παγώσει επενδυτικές αποφάσεις στην περιοχή, η Amazon παρέπεμψε το CNBC σε δηλώσεις του CEO Matt Garman στις αρχές Απριλίου, ότι ο ενθουσιασμός της εταιρείας για μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην περιοχή «παραμένει εξίσου ισχυρός όσο ποτέ». Η Google και η Microsoft αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η Cisco και η Oracle δεν απάντησαν σε αιτήματα σχολιασμού.
Και τώρα;
Οι βασικοί παίκτες AI της περιοχής επιμένουν ότι ο πόλεμος δεν θα περιορίσει τις φιλοδοξίες τους.
Εκπρόσωπος της G42 δήλωσε στο CNBC ότι η «κατεύθυνση της εταιρείας παραμένει αμετάβλητη» και ότι «η πεποίθησή της έχει ενισχυθεί ακόμη περισσότερο».
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η AI θα «γίνει τόσο θεμελιώδης για τις οικονομίες και τις κοινωνίες όσο και η ηλεκτρική ενέργεια». Υποδομές τέτοιας σημασίας πρέπει να αντέχουν δύσκολες περιόδους χωρίς να χάνουν τη μορφή τους, πρόσθεσε η G42.
Ο Tareq Amin, CEO της HUMAIN της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε στο CNBC ότι η φιλοδοξία της εταιρείας «δεν περιορίζεται στην κατασκευή data centers. Χτίζουμε ολόκληρο το οικοσύστημα AI — από κρίσιμες υποδομές και υπολογιστική ισχύ, μέχρι μοντέλα, πλατφόρμες και εφαρμογές AI».
Ο Amin πρόσθεσε ότι «η κλίμακα της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα», τονίζοντας τη «μεγάλη γεωγραφική έκταση», τους «άφθονους ενεργειακούς πόρους, τους διαδρόμους συνδεσιμότητας παγκόσμιας κλάσης και την ικανότητα ανάπτυξης ανθεκτικών υποδομών AI μεγάλης κλίμακας».
«Η μελλοντική οικονομία της AI θα απαιτήσει από τα κράτη να σκέφτονται πέρα από μεμονωμένες εγκαταστάσεις και προς ολοκληρωμένα οικοσυστήματα υποδομών, σχεδιασμένα για αξιοπιστία, επεκτασιμότητα και παγκόσμια εμβέλεια», πρόσθεσε.
Ο Richards της BCLP δήλωσε στο CNBC ότι η εταιρεία εξακολουθεί να δέχεται αιτήματα για μεγάλα έργα data centers στη Μέση Ανατολή. Ο Wojtaszek της Pure DC είπε ότι η εταιρεία παραμένει «αισιόδοξη» για την περιοχή και συνεχίζει τις συζητήσεις σχεδιασμού και επενδύσεων για έργα στα ΗΑΕ και στη Σαουδική Αραβία.
Ωστόσο, η σύγκρουση έχει «διαλύσει την ψευδαίσθηση μακροπρόθεσμης σταθερότητας στον Κόλπο», αλλάζοντας την αξία της επένδυσης στην περιοχή, δήλωσε στο CNBC ο Aalok Mehta από το Center for Strategic and International Studies.
Τα μελλοντικά data centers πιθανότατα θα είναι ακριβότερα και θα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να λειτουργήσουν, λόγω του κόστους οχύρωσης των εγκαταστάσεων, των τεχνολογιών anti-drone, των υψηλότερων ασφαλίστρων και πιθανών μακροπρόθεσμων προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα, είπε.
«Η περιοχή έχει αποδείξει την ικανότητά της να αλλάζει και να προσαρμόζεται», δήλωσε στο CNBC στο Άμπου Ντάμπι νωρίτερα αυτόν τον μήνα η Tara Davies, συν-επικεφαλής EMEA της KKR.
«Η AI αλλάζει κάθε μήνα αυτή τη στιγμή», πρόσθεσε. «Παρά τη βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα και αβεβαιότητα στην περιοχή, αυτό είναι ένα παιχνίδι που θα διαρκέσει δεκαετίες».
