Το έγγραφο αποτυπώνει την εκτίμηση αξιωματούχων και διπλωματών ότι η ΕΕ αντέδρασε με καθυστέρηση και αποσπασματικά σε περιπτώσεις όπως ο πόλεμος στη Γάζα και άλλες κρίσεις, εξαιτίας των εσωτερικών διαφορών μεταξύ των θεσμικών οργάνων της, των ηγετών και των 27 κρατών-μελών.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι οι αλληλεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπό την προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), που αποτελεί τον διπλωματικό βραχίονα της Ένωσης από το 2011 και διευθύνεται από την Κάγια Κάλας, αποτελούν βασική αιτία δυσλειτουργιών.
Το έγγραφο παρουσιάζει τρεις εναλλακτικές κατευθύνσεις για πιθανή θεσμική αναδιάρθρωση: είτε τη μεταφορά του συνόλου της εξωτερικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είτε τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων της διπλωματικής υπηρεσίας στο Συμβούλιο της ΕΕ που εκπροσωπεί τα κράτη-μέλη, είτε την ενίσχυση του ρόλου της Κάλας στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναδιοργάνωσης.
Στο πλαίσιο της τρίτης επιλογής, η Κάγια Κάλας θα αποκτούσε διευρυμένες εξουσίες εντός της Επιτροπής, αναλαμβάνοντας θέση «πρώτης εκτελεστικής αντιπροέδρου» και εποπτεύοντας επιτρόπους και υπηρεσίες που καλύπτουν τομείς όπως οι εξωτερικές σχέσεις, το εμπόριο και η οικονομική ανάπτυξη.
Όπως αναφέρεται στο έγγραφο, αυτό θα συνεπαγόταν ουσιαστική ενίσχυση του ρόλου της Κάλας στο εσωτερικό της Επιτροπής, όπου σήμερα είναι μία από τους έξι εκτελεστικούς αντιπροέδρους και έχει περιορισμένη εποπτεία σε πολλαπλούς τομείς πολιτικής.
Καλωσορίζει τη συζήτηση η Κάλας
Η ίδια η Κάλας, σύμφωνα με διαρροή email προς το προσωπικό, σημείωσε ότι η σχέση μεταξύ της Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών-μελών αποτελεί αντικείμενο συζήτησης από την ίδρυση της υπηρεσίας, προσθέτοντας ότι «καλωσορίζει τη νέα συζήτηση».
Παράλληλα ανέφερε ότι το υφιστάμενο σύστημα θα μπορούσε να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά με λιγότερες επικαλύψεις στις Βρυξέλλες, υπογραμμίζοντας όμως ότι οι αρμοδιότητες των θεσμικών οργάνων «ορίζονται σαφώς» από τις ευρωπαϊκές συνθήκες.
«Αυτό το πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι προτεραιότητα παραμένει η ενίσχυση της συλλογικής ικανότητας δράσης της Ένωσης.
Από την πλευρά του, Ευρωπαίος διπλωμάτης σημείωσε ότι η υποχρέωση ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική των 27 κρατών-μελών αποτελεί μεγαλύτερο εμπόδιο στη λήψη αποφάσεων από οποιοδήποτε θεσμικό ζήτημα.
«Είναι αυτή η ψευδαίσθηση της φούσκας των Βρυξελλών ότι μπορούμε να μεταρρυθμίσουμε τις πολιτικές μέσω της οικοδόμησης θεσμών. Όχι, πρέπει να βελτιστοποιήσουμε τη λήψη αποφάσεων», δήλωσε ο διπλωμάτης, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας για να περιγράψει εσωτερικές διεργασίες.
