«Δεν υπάρχει μία μαγική λύση» για την αντιμετώπιση του προβλήματος, σημείωσε, τονίζοντας ότι απαιτείται ένα «σύνολο δράσεων». Στην ίδια συνέντευξη Τύπου, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 106 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει προστεθεί αντίστοιχη ποσότητα ενέργειας. Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Όπως εξήγησε, οι διαφορές στο ενεργειακό μείγμα των κρατών-μελών καθιστούν δύσκολη την εφαρμογή μιας ενιαίας λύσης για όλους. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή προκρίνει έναν συνδυασμό βραχυπρόθεσμων μέτρων και διαρθρωτικών παρεμβάσεων, με δράσεις τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Τα πέντε μέτρα για την άμεση αντιμετώπιση της κρίσης
Η πρόεδρος της Κομισιόν παρουσίασε πέντε παρεμβάσεις που αποσκοπούν στον περιορισμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης και στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού.
Πρώτον, προβλέπεται η διάθεση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Δεύτερον, η Επιτροπή προωθεί την παράταση και τη διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων που θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο, ώστε τα κράτη-μέλη να διαθέτουν μεγαλύτερα περιθώρια στήριξης απέναντι στις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης.
Τρίτον, προτείνεται η αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο.
Τέταρτον, θα ξεκινήσει στρατηγικός διάλογος για τον ευρωπαϊκό κλάδο διύλισης, με στόχο την ενίσχυση της δυναμικότητας των διυλιστηρίων στην ΕΕ και τη συμβολή στον περιορισμό των τιμών.
Πέμπτον, σχεδιάζεται η ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να αξιοποιούν συντονισμένα τη συνολική αγοραστική δύναμη της Ένωσης στις διεθνείς αγορές.
Στροφή σε εγχώριες πηγές ενέργειας και αναβάθμιση των δικτύων
Πέρα από τις άμεσες παρεμβάσεις, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιμείνει στην ενεργειακή μετάβαση, επιδιώκοντας την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια.
Κεντρικός στόχος, όπως ανέφερε, είναι η σταδιακή αντικατάσταση των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται εντός της Ευρώπης. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση των ενεργειακών δικτύων, ώστε η φθηνότερη ενέργεια να μεταφέρεται αποτελεσματικά στις περιοχές όπου υπάρχει ζήτηση.
Αναφερόμενη στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ETS, υπενθύμισε ότι η Επιτροπή είχε καταθέσει τον Ιούλιο πρόταση εκσυγχρονισμού του ETS1. Σύμφωνα με την ίδια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έστειλαν σαφές πολιτικό μήνυμα προς τους αρμόδιους υπουργούς για την ανάγκη να ολοκληρωθεί επειγόντως η σχετική νομοθετική διαδικασία.
Από την πλευρά του, ο Αντόνιο Κόστα επισήμανε ότι, παρότι η ενεργειακή κρίση πυροδοτείται από εξελίξεις εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων, η έκταση των επιπτώσεών της συνδέεται με την εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα και την απουσία μιας πλήρως ενοποιημένης αγοράς ενέργειας.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τόνισε ότι η μείωση αυτής της εξάρτησης είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της ανθεκτικότητας της ΕΕ, χαρακτηρίζοντας την ενεργειακή μετάβαση βασικό μέσο για την επίτευξη αυτών των στόχων.
Πολυετής προϋπολογισμός 2028-2034: Στόχος συμφωνία έως το τέλος του 2026
Στο επίκεντρο της συνόδου βρέθηκε και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, με τον Αντόνιο Κόστα να θέτει ως στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, ώστε ο νέος προϋπολογισμός να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028.
Όπως σημείωσε, αγρότες, επιχειρήσεις, ερευνητές, φοιτητές και πανεπιστήμια αναμένουν την έγκαιρη διάθεση των νέων ευρωπαϊκών πόρων. Παράλληλα, απέρριψε το ενδεχόμενο οι εκλογικές αναμετρήσεις στα κράτη-μέλη να καθυστερήσουν τις διαπραγματεύσεις.
«Εάν αυτό αποτελούσε λόγο αναβολής, δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκριθεί ο νέος προϋπολογισμός», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι στην ΕΕ υπάρχουν 27 δημοκρατίες και σχεδόν κάθε μήνα διεξάγονται εκλογές σε κάποια χώρα.
Σε ό,τι αφορά τη διαπραγμάτευση, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε ότι ζητούμενο είναι να διατηρηθούν οι εθνικές συνεισφορές σε εύλογα επίπεδα, χωρίς να περιοριστούν οι φιλοδοξίες της Ένωσης και η δυνατότητά της να υλοποιεί τις κοινές προτεραιότητες. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην πρόοδο για τους νέους ίδιους πόρους, ανακοινώνοντας ότι θα επιταχύνει τις σχετικές εργασίες σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη.
Φον ντερ Λάιεν: Το ζητούμενο είναι πώς θα χρηματοδοτηθούν οι ευρωπαϊκές προτεραιότητες
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε την πρόταση της Επιτροπής για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό, επισημαίνοντας ότι έχει σχεδιαστεί για να καλύψει τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ.
Όπως ανέφερε, το βασικό ερώτημα δεν είναι ποιες προτεραιότητες θα πρέπει να εγκαταλειφθούν, αλλά πώς θα εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι για τη χρηματοδότησή τους.
Παράλληλα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη να διατηρηθεί επαρκής δημοσιονομική ευελιξία, ώστε η Ένωση να μπορεί να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες κρίσεις. Επικαλέστηκε την πανδημία, τις φυσικές καταστροφές, την ενεργειακή κρίση και τον πόλεμο στην Ουκρανία ως παραδείγματα καταστάσεων στις οποίες η δυνατότητα ανακατανομής πόρων επέτρεψε την ευρωπαϊκή παρέμβαση.
Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι τα υφιστάμενα περιθώρια ευελιξίας δεν αποδείχθηκαν επαρκή, καθώς χρειάστηκε να αναθεωρηθεί ο τρέχων προϋπολογισμός στη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής του.
Η πρόεδρος της Επιτροπής κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι η προώθηση ενός φιλόδοξου πακέτου νέων ιδίων πόρων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξισορρόπηση του προϋπολογισμού και τη διασφάλιση της χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
