Τρεις δεκαετίες μετά από εκείνη την αποτυχία, η Ιαπωνία ξεκινά ένα ακόμη πιο φιλόδοξο ταξίδι προς τον Κόκκινο Πλανήτη. Ελπίζει να πετύχει εκεί όπου προηγούμενες προσπάθειες απέτυχαν: όχι μόνο να προσεδαφιστεί στον Φόβο, το μυστηριώδες φεγγάρι του Άρη, αλλά και να φέρει πίσω στη Γη δείγματα από την επιφάνειά του.
Η αποστολή εξερεύνησης των δορυφόρων του Άρη, γνωστή ως Mars Moons Exploration (MMX), εκτοξεύτηκε το πρωί της Τρίτης, τοπική ώρα, από το νησί Τανεγκασίμα της Ιαπωνίας. Πρόκειται για την έναρξη ενός ταξιδιού μετ’ επιστροφής διάρκειας πέντε ετών, το οποίο, εφόσον όλα εξελιχθούν ομαλά, θα ολοκληρωθεί το 2031 με την επιστροφή δειγμάτων από τον Φόβο στην Αυστραλία.
«Όταν εργαζόμασταν στο Nozomi, η εξερεύνηση του Άρη εξακολουθούσε να μοιάζει με ένα μακρινό όνειρο. Αυτή τη φορά, έπειτα από όλη την προετοιμασία, αισθανόμαστε ότι είμαστε επιτέλους έτοιμοι», δήλωσε ο Μιγιαμότο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο, ο οποίος ηγείται των γεωλογικών ερευνών της αποστολής.
Στόχος αυτής της πρωτοποριακής αποστολής είναι, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, να αποκαλύψει νέα στοιχεία για τον Άρη, τους δορυφόρους του και την προέλευση του ηλιακού μας συστήματος, σύμφωνα με την ιαπωνική διαστημική υπηρεσία JAXA και επιστήμονες από όλο τον κόσμο που συμμετέχουν στο εγχείρημα.
Έτοιμοι για εκτόξευση
Ο πύραυλος H-3, ο οποίος θα μεταφέρει το διαστημικό σκάφος MMX στον Άρη και στους δορυφόρους του, είναι παρόμοιος με άλλα οχήματα εκτόξευσης που χρησιμοποιούνται τακτικά.
«Υπάρχει πολλή αδρεναλίνη, μεγάλος ενθουσιασμός και πολλά “ουάου”», δήλωσε ο Τομ Στάτλερ, επιστήμονας της Εθνικής Υπηρεσίας Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ (NASA) και υπεύθυνος του προγράμματος MMX στην αμερικανική διαστημική υπηρεσία. Η NASA συνεργάζεται με την JAXA για την αποστολή στον Άρη, μαζί με τους ευρωπαϊκούς εταίρους της.
Η JAXA έχει δαπανήσει περίπου 350 εκατομμύρια δολάρια για να φτάσει έως αυτό το σημείο. Εκτός από την τεχνογνωσία και την παροχή βασικού εξοπλισμού, οι υπόλοιπες διαστημικές υπηρεσίες έχουν συνεισφέρει και οικονομικά, με τη NASA να συμμετέχει με περίπου 87 εκατομμύρια δολάρια.
{https://x.com/viralvideonews3/status/2112436300364058750}
Ο Φόβος είναι ένα σκοτεινό, ακανόνιστου σχήματος ουράνιο σώμα, με διάμετρο περίπου 27 χιλιομέτρων, δηλαδή περίπου 17 μιλίων, το οποίο περιφέρεται γύρω από τον Κόκκινο Πλανήτη σε μια αινιγματικά σχεδόν τέλεια κυκλική τροχιά.
Η αποστολή MMX έχει σχεδιαστεί για να ρίξει φως στην προέλευση του δορυφόρου, αλλά και να προσφέρει ευρύτερες γνώσεις σχετικά με τον τρόπο σχηματισμού των πλανητών και των δορυφόρων τους.
Δύο θεωρίες
Υπάρχουν δύο ανταγωνιστικές θεωρίες. Σύμφωνα με την πρώτη, ο Φόβος είναι ένας αστεροειδής που εισήλθε κατά λάθος στο βαρυτικό πεδίο του Άρη και παγιδεύτηκε εκεί. Η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει ότι, πριν από πολύ καιρό, μια τεράστια πρόσκρουση εκτόξευσε υλικά από τον Άρη στο διάστημα, τα οποία τελικά συσσωματώθηκαν και σχημάτισαν τον δορυφόρο που περιφέρεται σήμερα γύρω από τον πλανήτη.
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην γνωρίζουν τι θα συναντήσουν στην επιφάνεια. Θα μπορούσε να είναι συμπαγής βράχος. Ή, αντίθετα, θα μπορούσε να είναι ένα συνονθύλευμα από ογκόλιθους και χαλίκια, που συγκρατούνται μεταξύ τους με δυσκολία λόγω της εξαιρετικά ασθενούς βαρύτητας του δορυφόρου — κάτι σαν μια κοσμική δεξαμενή με μπάλες, που καθιστά την εξερεύνηση ιδιαίτερα δύσκολη.
Η Ρωσία επιχείρησε το 2011 να στείλει ένα διαστημικό σκάφος στον δορυφόρο του Άρη, με παρόμοιο στόχο την επιστροφή θραυσμάτων από τον Φόβο, αλλά η αποστολή απέτυχε. Παρότι ο Φόβος και ο αδελφός δορυφόρος του, ο Δείμος, φωτογραφίζονται από διαστημικά σκάφη από τη δεκαετία του 1970, κανένας ανιχνευτής δεν έχει φτάσει ακόμη στην επιφάνειά τους, ενώ καμία διαστημική υπηρεσία δεν έχει καταφέρει να επιστρέψει δείγματα από τον Άρη ή τους δορυφόρους του.
«Πρόκειται για μια αποστολή παγκόσμιας κλάσης, κορυφαίου επιπέδου», δήλωσε ο Τζόναθαν ΜακΝτάουελ, επίτιμος καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ και ιστορικός της διαστημικής εξερεύνησης. «Είναι μια πραγματικά φιλόδοξη αποστολή για την Ιαπωνία».
Το ιαπωνικό διαστημικό σκάφος εκτοξεύτηκε στην κορυφή ενός ισχυρού πυραύλου H-3 στις 4:41 π.μ. τοπική ώρα, την Τρίτη. Η Ιαπωνία ελπίζει ότι ο H-3, ο οποίος κατασκευάζεται από την Mitsubishi Heavy Industries, θα καταφέρει να αποσπάσει μερίδιο από την επικερδή αγορά εμπορικών διαστημικών εκτοξεύσεων, ανταγωνιζόμενος εταιρείες όπως η SpaceX.
Το MMX αναμένεται να χρειαστεί περίπου έναν χρόνο για να φτάσει στον Άρη και στους δορυφόρους του. Θα περάσει αρκετούς μήνες μελετώντας τον Φόβο από απόσταση, χρησιμοποιώντας τα πολυάριθμα επιστημονικά όργανα που διαθέτει.
Συνάντηση με τον Κόκκινο Πλανήτη
Το ιαπωνικό διαστημικό σκάφος MMX αναμένεται να χρειαστεί πέντε χρόνια για να φτάσει στους δορυφόρους του Άρη, να συλλέξει δείγματα και να επιστρέψει στη Γη.
«Από επιστημονική άποψη, είναι κάτι σαν σουγιάς ελβετικού τύπου», δήλωσε ο Έλιοτ Σέφτον-Νας, πλανητικός επιστήμονας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), ο οποίος συνεισφέρει επιστήμονες, εξοπλισμό και δορυφορική υποστήριξη στην αποστολή.
Μεταξύ των οργάνων που βρίσκονται στο σκάφος περιλαμβάνονται ένα φασματόμετρο που προσέφερε η NASA για τον προσδιορισμό της ορυκτολογικής σύστασης του δορυφόρου, λέιζερ για τη μέτρηση αποστάσεων και τη χαρτογράφηση της επιφάνειας, όργανα παρακολούθησης της σκόνης και της ακτινοβολίας, καθώς και μια σειρά από κάμερες.
Η επιλογή του σημείου προσεδάφισης για τη συλλογή των δειγμάτων θα απαιτήσει μήνες προσεκτικής ανάλυσης και σταδιακής προσέγγισης του δορυφόρου μέσω ολοένα χαμηλότερων τροχιών, δήλωσε ο Χιρόσι Κικούτσι, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του ιαπωνικού Πανεπιστημίου Gakushuin και πρώην φοιτητής του Μιγιαμότο.
Ο Κικούτσι έχει αναλάβει τον υπολογισμό των μετρήσεων της επιφανειακής βαρύτητας που απαιτούνται για την προσεδάφιση, ένα έργο που περιπλέκεται από το ανώμαλο και ακανόνιστο σχήμα του Φόβου.
Όταν το διαστημικό σκάφος φτάσει σε απόσταση περίπου 40 μέτρων από την επιφάνεια του Φόβου, πιθανότατα στα τέλη του 2028 ή στις αρχές του 2029, θα αποδεσμευτεί ένα ρόβερ που κατασκευάστηκε από τη γαλλική και τη γερμανική διαστημική υπηρεσία. Το ρόβερ θα εξερευνήσει το έδαφος για 100 ημέρες, πριν το διαστημικό σκάφος επιχειρήσει να προσεδαφιστεί.
Το μικρό ρόβερ ονομάζεται Idéfix, από το όνομα του μικρόσωμου αλλά ατρόμητου σκύλου που εμφανίζεται στα κόμικς του Αστερίξ.
Ο Μάρκους Γκρέμπενσταϊν, επικεφαλής του τμήματος μηχατρονικών συστημάτων στο Γερμανικό Αεροδιαστημικό Κέντρο (DLR), δήλωσε ότι η στιγμή που θα του προκαλέσει τη μεγαλύτερη αγωνία σε αυτή την πενταετή αποστολή θα είναι όταν το Idéfix πέσει στην επιφάνεια.
Όπως εξήγησε, ενδέχεται να περάσουν αρκετές ώρες μέχρι η ομάδα στη Γη να μάθει αν το ρόβερ επέζησε, εξαιτίας των μεγάλων καθυστερήσεων στην επικοινωνία που προκαλούν οι τεράστιες αποστάσεις.
Η πρωτοφανής αυτή προσεδάφιση θα αποτελέσει ακόμη μία στιγμή έντονης αγωνίας, σύμφωνα με τους επιστήμονες που συμμετέχουν στην αποστολή.
Ωστόσο, η Ιαπωνία διαθέτει εμπειρία στην επίσκεψη μικρών ουράνιων σωμάτων και στην επιστροφή δειγμάτων στη Γη. Οι πρωτοποριακές αποστολές Hayabusa της χώρας έχουν επιστρέψει δύο φορές υλικό από αστεροειδείς.
