Στις εικόνες που δημοσίευσε η κρατική εφημερίδα Rodong Sinmun, ο 42χρονος Κιμ εμφανίζεται να επισκέπτεται έκθεση ενδυμάτων και υποδημάτων, συνοδευόμενος από την κόρη του, Κιμ Τζου Αέ, καθώς και από ομάδα αξιωματούχων.
Η δημοσίευση έγινε λίγες ώρες αφότου ο Γουαντζούν Σίε, Κινέζος αντιφρονών που ζει στις ΗΠΑ, υποστήριξε ότι ο Βορειοκορεάτης ηγέτης είχε μεταφερθεί σε νοσοκομείο στο Πεκίνο σε κωματώδη κατάσταση και είχε καταλήξει. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι η σορός του επιστράφηκε κρυφά στη Βόρεια Κορέα και ότι το καθεστώς απέκρυψε τον θάνατό του, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία.
Όπως επισημαίνει το BBC, οι φήμες για την υγεία του Κιμ δεν είναι ασυνήθιστες. Η περιορισμένη πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες από ένα από τα πιο κλειστά κράτη στον κόσμο δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για εικασίες, οι οποίες συχνά είναι δύσκολο να επιβεβαιωθούν ή να διαψευστούν άμεσα.
Οι ισχυρισμοί για εγκεφαλική αιμορραγία και οι ενδείξεις που απουσιάζουν
Ο Γουαντζούν Σίε αυτοπροσδιορίζεται ως πρόεδρος του Κινεζικού Δημοκρατικού Κόμματος, μιας οργάνωσης που έχει απαγορευτεί από τις κινεζικές αρχές. Στο παρελθόν έχει διατυπώσει και άλλους ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς, μεταξύ των οποίων εικασίες για τον θάνατο του Κινέζου προέδρου, Σι Τζινπίνγκ.
Στην τελευταία του αναφορά, υποστήριξε ότι ο Κιμ υπέστη σοβαρή εγκεφαλική αιμορραγία και μεταφέρθηκε στην κινεζική πρωτεύουσα, καθώς η Βόρεια Κορέα δεν διέθετε τις κατάλληλες ιατρικές εγκαταστάσεις για την αντιμετώπισή του.
Οι φωτογραφίες που δημοσιοποιήθηκαν από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν τον Κιμ να εξετάζει τα εκθέματα της έκθεσης, έχοντας στο πλευρό του την κόρη του και την καθιερωμένη συνοδεία αξιωματούχων. Ωστόσο, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με ακρίβεια πότε τραβήχτηκαν οι εικόνες, γεγονός που δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων αποκλειστικά από αυτές.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ανάλυση του BBC, υπάρχουν λόγοι που καθιστούν τον ισχυρισμό του Σίε αμφισβητήσιμο. Μια αιφνίδια επιδείνωση της υγείας του Βορειοκορεάτη ηγέτη θα μπορούσε να συνοδεύεται από ενδείξεις και εκτός της χώρας.
Ειδικότερα, η Κίνα θα μπορούσε να ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων της, προκειμένου να προετοιμαστεί για ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια ή αυξημένες προσφυγικές ροές. Ενδεχομένως, επίσης, να καταγραφόταν αυξημένη δραστηριότητα γύρω από τις διπλωματικές αποστολές της Βόρειας Κορέας. Παράλληλα, πληροφορίες για τις εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας συχνά φτάνουν στη Νότια Κορέα μέσω άτυπων δικτύων που δραστηριοποιούνται κοντά στα σύνορα με την Κίνα.
Σύμφωνα με το BBC, δεν έχουν καταγραφεί τέτοιες ενδείξεις που να επιβεβαιώνουν το συγκεκριμένο σενάριο. Επιπλέον, αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών της Νότιας Κορέας δήλωσαν στο πρακτορείο Yonhap ότι δεν είχαν λάβει πληροφορίες που να επιβεβαιώνουν τις αναφορές για τον θάνατο του Κιμ.
Οι προηγούμενες διαψεύσεις και το παράδειγμα του 2020
Οι νέες φήμες θυμίζουν προηγούμενα περιστατικά κατά τα οποία είχαν διατυπωθεί αντίστοιχοι ισχυρισμοί για την υγεία του Βορειοκορεάτη ηγέτη.
Το 2020, ένας γνωστός αποστάτης από τη Βόρεια Κορέα είχε δηλώσει ότι ήταν «99% σίγουρος» πως ο Κιμ είχε πεθάνει έπειτα από καρδιαγγειακή επέμβαση. Λίγο αργότερα, ο ηγέτης της χώρας εμφανίστηκε δημοσίως, διαψεύδοντας στην πράξη τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Οι επαναλαμβανόμενες φήμες συνδέονται, μεταξύ άλλων, με τη δυσκολία ανεξάρτητης επαλήθευσης των πληροφοριών από τη Βόρεια Κορέα. Η περιορισμένη διαφάνεια του καθεστώτος καθιστά δύσκολη την εξασφάλιση αξιόπιστων στοιχείων, ακόμη και για τις υπηρεσίες πληροφοριών που παρακολουθούν συστηματικά τις εξελίξεις στη χώρα.
Το ζήτημα της διαδοχής στην ηγεσία
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι πληροφορίες σχετικά με την υγεία του Κιμ προσελκύουν τόσο μεγάλη προσοχή είναι το ζήτημα της διαδοχής. Η Βόρεια Κορέα κυβερνάται από την οικογένεια Κιμ εδώ και τρεις γενιές, ωστόσο το ποιος θα αναλάβει την εξουσία μετά τον σημερινό ηγέτη παραμένει αβέβαιο.
Ο ιδρυτής της χώρας, Κιμ Ιλ Σουνγκ, προετοίμαζε επί δεκαετίες τον γιο του, Κιμ Γιονγκ Ιλ, για τη διαδοχή. Όταν ο πρώτος πέθανε το 1994, η διαδικασία είχε ήδη εδραιωθεί, με αποτέλεσμα η μετάβαση στην εξουσία να πραγματοποιηθεί σχετικά ομαλά.
Η ανάδειξη του Κιμ Γιονγκ Ουν στην ηγεσία ακολούθησε διαφορετική πορεία. Μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη ο πατέρας του το 2008, ο νεότερος γιος προωθήθηκε γρήγορα στην κομματική και κρατική ιεραρχία. Όταν ο Κιμ Γιονγκ Ιλ πέθανε το 2011, ο γιος του είχε ήδη παρουσιαστεί δημοσίως ως ο μελλοντικός ηγέτης.
Παρά την προετοιμασία αυτή, ο Κιμ Γιονγκ Ουν χρειάστηκε τα επόμενα χρόνια να εδραιώσει την εξουσία του, απομακρύνοντας αντιπάλους και εξουδετερώνοντας πρόσωπα που θεωρούνταν πιθανές απειλές για τη θέση του.
Σήμερα, οι υπηρεσίες πληροφοριών της Νότιας Κορέας εκτιμούν ότι ενδέχεται να προετοιμάζει την κόρη του, Κιμ Τζου Αέ, για μελλοντικό ρόλο στην ηγεσία. Η νεαρή εμφανίζεται όλο και συχνότερα στο πλευρό του σε εκδηλώσεις υψηλού προφίλ, μεταξύ άλλων και σε στρατιωτικές επιδείξεις.
Ωστόσο, η κόρη του Κιμ είναι μόλις 13 ετών και δεν έχει οριστεί επίσημα ως διάδοχος. Η ηλικία της θα μπορούσε να την καταστήσει ευάλωτη σε ενδεχόμενες εσωτερικές αντιπαραθέσεις για την εξουσία, ενώ η Βόρεια Κορέα δεν έχει έως σήμερα γυναίκα στην ανώτατη ηγεσία της.
Η αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική διαδοχή αποτελεί, συνεπώς, έναν από τους παράγοντες που ενισχύουν το ενδιαφέρον για κάθε πληροφορία σχετικά με την υγεία του σημερινού ηγέτη.
Οι ανησυχίες για την υγεία του Κιμ
Ένας δεύτερος παράγοντας που τροφοδοτεί τις σχετικές εικασίες είναι η κατάσταση της υγείας του ίδιου του Κιμ Γιονγκ Ουν.
Ο Βορειοκορεάτης ηγέτης είναι υπέρβαρος και βαρύς καπνιστής. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Νότιας Κορέας έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι ο τρόπος ζωής του ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Παράλληλα, καρδιακά προβλήματα και εγκεφαλικά επεισόδια έχουν καταγραφεί στην οικογένεια Κιμ.
Τα δεδομένα αυτά, ωστόσο, δεν συνιστούν απόδειξη ότι ο ηγέτης της Βόρειας Κορέας αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας ούτε επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς για τον θάνατό του.
Η σημασία των σχετικών πληροφοριών ξεπερνά τα σύνορα της χώρας. Μια ξαφνική κρίση ηγεσίας στη Βόρεια Κορέα θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές προκλήσεις για τις γειτονικές χώρες και τη διεθνή κοινότητα, ιδίως σε ό,τι αφορά τον έλεγχο του πυρηνικού οπλοστασίου της χώρας και τον κίνδυνο πολιτικής αστάθειας.
Ενδεχόμενη εσωτερική διαμάχη για την εξουσία θα μπορούσε να προκαλέσει ανησυχίες για τη στάση που θα τηρούσαν οι σκληροπυρηνικοί κύκλοι του καθεστώτος, αλλά και για το ενδεχόμενο προσφυγικών ροών προς την Κίνα. Πρόκειται για σενάρια που απασχολούν τόσο το Πεκίνο και τη Σεούλ όσο και την Ουάσινγκτον, η οποία διατηρεί περίπου 28.000 στρατιώτες στη Νότια Κορέα.
Για τον λόγο αυτό, οι υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις γύρω από τον Κιμ Γιονγκ Ουν, επιδιώκοντας να είναι προετοιμασμένες για κάθε ενδεχόμενο.
Η Βόρεια Κορέα ως «μαύρη τρύπα» πληροφοριών
Η περιορισμένη πρόσβαση στο εσωτερικό της Βόρειας Κορέας δημιουργεί συνθήκες στις οποίες ακόμη και σοβαροί ισχυρισμοί μπορεί να διαδοθούν χωρίς να είναι εύκολο να επαληθευτούν. Μόνο ένας μικρός κύκλος προσώπων έχει τακτική πρόσβαση στον ηγέτη, ενώ ακόμη και οι υπηρεσίες πληροφοριών αναγκάζονται συχνά να αξιολογούν στοιχεία που συνοδεύονται από επιφυλάξεις.
Πληροφορίες που διαρρέουν από τη χώρα χαρακτηρίζονται πολλές φορές ως μη επαληθευμένες ή ως ιδιαίτερα πιθανές, χωρίς να θεωρούνται επιβεβαιωμένα γεγονότα.
Παράλληλα, υπάρχει η εκτίμηση ότι το ίδιο το καθεστώς ενδέχεται να αξιοποιεί τη σύγχυση, διαδίδοντας παραπλανητικές πληροφορίες με στόχο να αποκρύπτει τις πραγματικές εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας. Η συγκεκριμένη εκτίμηση, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι αυτό συμβαίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με τα κίνητρα του Γουαντζούν Σίε. Όπως επισημαίνει το BBC, δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν τον ισχυρισμό του για τον θάνατο του Κιμ, ενώ είναι δύσκολο να εξηγηθεί πώς θα μπορούσε να έχει πρόσβαση σε τόσο σημαντικές πληροφορίες χωρίς να έχουν εντοπιστεί αντίστοιχες ενδείξεις από άλλες πηγές.
