Για την 20χρονη Ντέισι Άσβα, φοιτήτρια νοσηλευτικής από το Σαν Λορέντσο, στα περίχωρα της πρωτεύουσας Ασουνσιόν, η κρίση δεν ξεκίνησε με την πολιτική αναταραχή και τις παραιτήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων, αλλά με ένα μήνυμα στο κινητό της.
Το πρωί της Τρίτης, όταν επιχείρησε να συνδεθεί στον λογαριασμό της στην Ueno Bank για να ελέγξει τις οικονομίες της, ενημερώθηκε ότι δεν ήταν δυνατή η εμφάνιση του υπολοίπου της. Λίγες ώρες νωρίτερα, η κεντρική τράπεζα είχε θέσει την Ueno σε διαδικασία εξυγίανσης, διαπιστώνοντας ότι η κεφαλαιακή της επάρκεια είχε υποχωρήσει κάτω από το μισό του ελάχιστου νόμιμου ορίου.
Για την Άσβα, αυτό σήμαινε ότι έχανε προσωρινά την πρόσβαση στα χρήματα με τα οποία πλήρωνε το ενοίκιο, τα τρόφιμα, τις μετακινήσεις της και τα δίδακτρα της σχολής της, που έπρεπε να καταβληθούν μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η περίπτωσή της αποτυπώνει το μέγεθος της κρίσης: μια τραπεζική υπόθεση που μετατράπηκε σε πρόβλημα καθημερινής επιβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους.
Μια τράπεζα σε εκατομμύρια νοικοκυριά
Η έκταση των επιπτώσεων εξηγείται από τη διείσδυση της Ueno στην κοινωνία της Παραγουάης. Η τράπεζα είχε περισσότερους από 2,9 εκατομμύρια πελάτες, εξυπηρετώντας περίπου το 60% του ενήλικου πληθυσμού, ενώ διεκπεραίωνε πάνω από 3 εκατομμύρια συναλλαγές ημερησίως.
Η ταχεία ανάπτυξή της στηρίχθηκε στην ψηφιακή τραπεζική, στους λογαριασμούς χαμηλού κόστους και στις προσφορές επιστροφής χρημάτων για αγορές. Παράλληλα, δημιούργησε δίκτυο με περισσότερα από 70 σημεία εξυπηρέτησης, 900 έξυπνα ΑΤΜ και 25.000 φυσικά σημεία καταθέσεων και αναλήψεων.
Μετά την απορρόφηση της Βίσιον Μπανκ το 2024, διεύρυνε περαιτέρω τις δραστηριότητές της, αποκτώντας ακόμη μεγαλύτερη παρουσία στις καθημερινές συναλλαγές.
Η ανάπτυξή της συνέπεσε με τη διεύρυνση της πρόσβασης στις τραπεζικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας που επικαλούνταν η ίδια η Ueno, το ποσοστό των ενηλίκων με τραπεζικό λογαριασμό αυξήθηκε από λιγότερο από 30% το 2021 σε σχεδόν 50% το 2024. Η αναστολή λειτουργίας της, επομένως, άφησε εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς πρόσβαση στο βασικό μέσο διαχείρισης των χρημάτων τους.
Στο επίκεντρο οι συντάξεις και οι αποταμιεύσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η έκθεση του συνταξιοδοτικού συστήματος στην Ueno. Περισσότεροι από 32.000 συνταξιούχοι χρησιμοποιούσαν την τράπεζα για να λαμβάνουν τις συντάξεις τους από το Ινστιτούτο Κοινωνικής Πρόνοιας (IPS), το οποίο είχε επίσης περίπου 300 εκατ. δολάρια τοποθετημένα στην τράπεζα.
Η εξέλιξη δημιούργησε ερωτήματα για την ασφάλεια των αποθεματικών και τη δυνατότητα του οργανισμού να ανταποκριθεί στις μελλοντικές υποχρεώσεις του. Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τους σημερινούς συνταξιούχους. Η 41χρονη επιχειρηματίας Μαρία Ελένα Γκονσάλες, που καταβάλλει εισφορές στο IPS εδώ και 18 χρόνια, εξέφρασε αμφιβολίες για το εάν θα υπάρχουν επαρκή κεφάλαια όταν συνταξιοδοτηθεί.
Συνολικά, περίπου 800-850 εκατ. δολάρια δημόσιων οργανισμών και συνταξιοδοτικών ταμείων βρίσκονταν στην Ueno, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα τέταρτο των συνολικών καταθέσεών της.
Αναταραχή στο εμπόριο και 7.000 θέσεις εργασίας σε κίνδυνο
Οι συνέπειες επεκτάθηκαν και στην πραγματική οικονομία. Η ένωση εισαγωγέων και λιανεμπόρων της Παραγουάης προειδοποίησε για συνθήκες «ημιπαράλυσης» στο εμπόριο, καθώς περίπου τα δύο τρίτα των ηλεκτρονικών συναλλαγών στα μεγάλα καταστήματα λιανικής πραγματοποιούνταν μέσω λογαριασμών της Ueno.
Η διακοπή των υπηρεσιών της δυσχέρανε τις πληρωμές και τις εισπράξεις των επιχειρήσεων, ενώ η μαζική προσπάθεια των καταναλωτών να ανοίξουν λογαριασμούς σε άλλες τράπεζες προκάλεσε προβλήματα ακόμη και στις εφαρμογές τους.
Την ίδια στιγμή, περίπου 7.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας στην Ueno και στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις του ομίλου Βάσκες επηρεάστηκαν από την κρίση. Εκατοντάδες εργαζόμενοι διαδήλωσαν έξω από το υπουργείο Εργασίας, ζητώντας την καταβολή δεδουλευμένων, μισθών και αποζημιώσεων απόλυσης. Ορισμένοι εμφανίστηκαν με τις στολές εργασίας τους και έκαψαν τις τραπεζικές τους κάρτες σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Η επιστροφή των καταθέσεων
Για να περιορίσουν την αναστάτωση, η κυβέρνηση και το Κογκρέσο ενεργοποίησαν έκτακτες διαδικασίες επιστροφής των χρημάτων.
Το σύστημα εγγύησης καταθέσεων προβλέπει κάλυψη έως 75 κατώτατους μηνιαίους μισθούς, περίπου 36.000 δολάρια ανά καταθέτη. Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα, η εγγύηση καλύπτει πλήρως τις καταθέσεις περίπου του 97% των πελατών της Ueno.
Παράλληλα, εγκρίθηκε έκτακτη ρύθμιση για την επιτάχυνση των πληρωμών, με προκαταβολή έως 40 κατώτατους μηνιαίους μισθούς και ολοκλήρωση της διαδικασίας εντός πέντε εργάσιμων ημερών. Στην πρώτη φάση, που ξεκίνησε στις 5 Νοεμβρίου, προβλέφθηκαν πληρωμές έως 10 εκατ. γκουαρανί, περίπου 1.565 δολάρια, για όσους πληρούσαν τις σχετικές προϋποθέσεις.
Η ευαλωτότητα πίσω από την οικονομική ανάπτυξη
Η κρίση εκδηλώθηκε σε μια περίοδο ισχυρών οικονομικών επιδόσεων για την Παραγουάη. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 6,6% το 2025, ενώ το ΔΝΤ προέβλεπε ανάπτυξη 4,4% για το 2026. Ωστόσο, περίπου το 62% του εργατικού δυναμικού απασχολείται στην άτυπη οικονομία, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, γεγονός που περιορίζει την πρόσβαση πολλών εργαζομένων σε σταθερή κοινωνική προστασία και οικονομικά αποθέματα ασφαλείας.
Η κεντρική τράπεζα υπογραμμίζει ότι η υπόθεση της Ueno αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό και δεν συνιστά ένδειξη γενικευμένης αστάθειας του τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο, η αναστολή λειτουργίας ενός οργανισμού με εκατομμύρια πελάτες και τόσο εκτεταμένη παρουσία ανέδειξε πόσο ευάλωτη μπορεί να γίνει η καθημερινή οικονομική δραστηριότητα όταν εξαρτάται από έναν μόνο χρηματοπιστωτικό οργανισμό.
Η κατάρρευση της Ueno αποκάλυψε, τελικά, πόσο εύκολα μια τραπεζική κρίση μπορεί να μετατραπεί σε κρίση ολόκληρης της κοινωνίας, όταν εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτούν την καθημερινότητά τους από έναν χρηματοπιστωτικό οργανισμό. Για τους πελάτες της, το διακύβευμα δεν είναι οι πολιτικές ισορροπίες ούτε η τύχη της κυβέρνησης Πένια, αλλά κάτι πολύ πιο άμεσο: οι οικονομίες μιας ζωής, η σύνταξη του μήνα, ο μισθός που εκκρεμεί και η δυνατότητα να πληρώσουν τις βασικές τους ανάγκες. Και όσο η επιστροφή των καταθέσεων παραμένει σε εξέλιξη, το τραπεζικό σκάνδαλο συνεχίζει να μετριέται όχι μόνο σε εκατομμύρια δολάρια, αλλά και στην οικονομική ανασφάλεια που άφησε πίσω του σε εκατομμύρια νοικοκυριά.
