Οι διαταραχές στις εμπορικές οδούς και ο πόλεμος στην Ουκρανία επηρεάζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις ενεργειακές ροές και τις στρατηγικές προτεραιότητες. «Ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι «η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της, χωρίς αυτό να σημαίνει απομόνωση». Περιέγραψε την Ανατολική Μεσόγειο ως «σταυροδρόμι κρίσιμης σημασίας», μια περιοχή συγκρούσεων αλλά και σημαντικών ευκαιριών χάρη στον ενεργειακό της πλούτο, τον νεανικό πληθυσμό και τη θέση της στις διεθνείς εμπορικές διαδρομές.
Ο κ. Χριστοδουλίδης υπογράμμισε την ανάγκη «να εγκαταλείψουμε ως χώρα μια μονοθεματική εξωτερική πολιτική», παρουσιάζοντας την Κύπρο ως «αξιόπιστη και προβλέψιμη γέφυρα συνεργασίας». «Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει τη γεωγραφία, αλλά τον τρόπο που την αξιοποιεί», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η γεωγραφική θέση αποτελεί ταυτόχρονα πηγή προκλήσεων και σημαντικό πλεονέκτημα. «Η Κύπρος θέλει να είναι μέρος της λύσης», είπε, χαρακτηρίζοντας τη θετική ατζέντα και τη δημιουργία συνθηκών αμοιβαίου οφέλους «ακρογωνιαίο λίθο» της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.
Αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες μετά την επίθεση της Χαμάς και τον πόλεμο στη Γάζα, όταν η Κύπρος αξιοποίησε «τη γεωγραφική της θέση και τις υποδομές της» για τη δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου που «παράγει αποτελέσματα ακόμα και σήμερα». Όπως είπε, η χώρα συνέβαλε στην απομάκρυνση χιλιάδων πολιτών από 70 διαφορετικές χώρες, ενώ αναπτύσσει περιφερειακό κόμβο αεροπυρόσβεσης στην Πάφο με την υποστήριξη της ΕΕ. Επικαλέστηκε επίσης το εκπαιδευτικό κέντρο CYCLOPS, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τις ΗΠΑ και έχει εκπαιδεύσει χιλιάδες αξιωματούχους. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), ο οποίος θα ενισχύσει τις μεταφορικές συνδέσεις μεταξύ Ινδίας και Ευρώπης. «Η Κύπρος έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει», σημείωσε. Για το Κυπριακό επανέλαβε τη δέσμευσή του για επίλυση στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Η λύση του Κυπριακού δεν μπορεί να περιμένει και είμαι έτοιμος να εργαστώ προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε, τονίζοντας ότι μια διευθέτηση θα ενίσχυε τις δυνατότητες της Κύπρου και τις προοπτικές ολόκληρης της περιοχής. «Η Κύπρος έχει επιλέξει τον δρόμο της συνεργασίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «τα κοινά συμφέροντα είναι περισσότερα και μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για ουσιαστική πρόοδο».
John Peet, associate editor, special reports,The Economist
Στη θετική πορεία της ελληνικής και της κυπριακής οικονομίας παρά τη διεθνή αβεβαιότητα, αναφέρθηκε ο αναπλ. συντάκτης Ειδικών Εκθέσεων του The Economist John Peet, επισημαίνοντας ότι οι δύο χώρες αναπτύσσονται ταχύτερα και έχουν πραγματοποιήσει έναν εντυπωσιακό μετασχηματισμό στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών τους. «Η βελτίωση των μακροοικονομικών προοπτικών, η ισχυρή συμβολή του τουρισμού και οι θετικές τάσεις στην αγορά εργασίας ενισχύουν τη θέση τους», ενώ ειδικά για την Κύπρο στάθηκε στο ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς για τους ξένους επενδυτές.
Όπως εκτίμησε, «Ελλάδα και Κύπρος βρίσκονται σε καλή θέση απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις». Αναφερόμενος στις ΗΠΑ, ο John Peet στάθηκε στην ήττα του Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές και στις πιθανές συνέπειες του αποτελέσματος για την αμερικανική πολιτική απέναντι στο Ιράν και το Ισραήλ. Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα των σχέσεων Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit. Σημείωσε ότι η βρετανική πολιτική ζωή έχει καταναλώσει τεράστιο χρόνο στο συγκεκριμένο ζήτημα, σύμφωνα με ορισμένους χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, ενώ ο νέος πρωθυπουργός έχει αρχίσει να ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τη σχέση της χώρας με την Ευρώπη.
Joan Hoey, σύμβουλος για την Ευρώπη του Economist Intelligence Unit
«Κάποτε ήταν βαρετό να καλύπτεις την Ευρώπη», παρατήρησε η σύμβουλος για την Ευρώπη του Economist Intelligence Unit Joan Hoey επισημαίνοντας ότι οι γεωπολιτικές και οικονομικές ανατροπές των τελευταίων ετών έχουν αλλάξει ριζικά την εικόνα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αντιστροφή των οικονομικών επιδόσεων Ελλάδας και Κύπρου, οι οποίες εμφανίζουν πλέον ισχυρότερη αναπτυξιακή δυναμική, ενώ «η στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου ενισχύεται από τις ενεργειακές εξελίξεις».
Προειδοποίησε, ωστόσο, για τις πιέσεις που προκαλούν η πολιτική αβεβαιότητα, οι εξελίξεις στις αγορές ομολόγων και η αύξηση του κόστους ζωής. Αναφέρθηκε ειδικά στη Γαλλία, όπου οι πολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν ευρύτερα την Ευρώπη, καθώς και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η γερμανική οικονομία. Εκτίμησε πάντως ότι «οι επιπτώσεις για την Ελλάδα και την Κύπρο θα είναι περιορισμένες, παρά την αλληλεξάρτηση των ευρωπαϊκών οικονομιών». Για το Brexit εμφανίστηκε επιφυλακτική ως προς το ενδεχόμενο επανένταξης της Βρετανίας στην ΕΕ, σημειώνοντας ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τις κινήσεις του νέου πρωθυπουργού. Για τις ΗΠΑ, υπογράμμισε ότι το εκλογικό σώμα έχει μεταβάλει τη στάση του απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, σε μια χώρα που παραμένει βαθιά διχασμένη. Παρά την ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας, το τεράστιο δημόσιο χρέος αποτελεί πηγή ανησυχίας, ενώ το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών δημιουργεί νέα ερωτήματα για την πολιτική πορεία των ΗΠΑ κατά τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρικής θητείας.
Πρίγκιπας El Hassan bin Talal, Χασεμιτικό Βασίλειο της Ιορδανίας
Την ανάγκη μιας νέας προσέγγισης για την ασφάλεια και τη συνεργασία στη Μέση Ανατολή υπογράμμισε ο πρίγκιπας Ελ Χασάν μπιν Ταλάλ της Ιορδανίας, επισημαίνοντας ότι «δεν μπορούμε να μιλάμε με παρωχημένο τρόπο για τη Μέση Ανατολή», καθώς η ασφάλεια της περιοχής εξαρτάται ολοένα περισσότερο από τις διεθνείς εξελίξεις. Αναφέρθηκε στις δημογραφικές πιέσεις και τις μεταναστευτικές ροές και υποστήριξε ότι η αντιμετώπιση των μεταναστευτικών προκλήσεων απαιτεί τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να παραμένουν στις χώρες τους, ενώ τόνισε ότι «η ποικιλομορφία πρέπει να είναι δύναμη συνεργασίας» και όχι αιτία κατακερματισμού. Προειδοποίησε ότι οι παρεμβάσεις τρίτων ενισχύουν τον κατακερματισμό της περιοχής, καλώντας τα αραβικά κράτη να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την περιφερειακή τους αυτονομία. «Οι ηγέτες πρέπει να υπηρετούν τους πολίτες τους», ανέφερε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη κοινών προτεραιοτήτων στην επισιτιστική ασφάλεια, τη μετανάστευση και τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη «γαλάζια ειρήνη». Για τις υποδομές, ιδιαίτερα στην Παλαιστίνη και την Ιορδανία, επεσήμανε ότι «χρειάζεται όραμα και όχι μόνο έργα». «Χρειαζόμαστε επιτυχημένες ιστορίες στην οικοδόμηση της ειρήνης», τόνισε επίσης, εκφράζοντας την ελπίδα να συνεχιστεί η διεθνής συνεργασία και ο Ντόναλντ Τραμπ να συμβάλει στη συμμετοχή περισσότερων χωρών σε πρωτοβουλίες που αφορούν τη Μαύρη Θάλασσα.
Sir Julian King, πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ένωση Ασφάλειας
Την εκτίμηση ότι η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσουν σε στενότερη συνεργασία, ιδιαίτερα όσον αφορά την άμυνα και την οικονομική ασφάλεια, διατύπωσε ο πρώην Ευρωπαίος επίτροπος Sir Julian King. «Νομίζω ότι το εννοεί», ανέφερε για την πρόθεση του νέου πρωθυπουργού της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της χώρας με τις Βρυξέλλες, σημειώνοντας ότι η σημερινή σχέση «δεν λειτουργεί ιδιαίτερα καλά». Προέβλεψε ότι η σύνοδος ΕΕ–Βρετανίας στις 20 Νοεμβρίου «θα είναι επιτυχής, με συμφωνίες για το εμπόριο, τους συνοριακούς φόρους άνθρακα και την κινητικότητα των νέων», ενώ άφησε ανοιχτή τη συζήτηση ακόμη και για ενδεχόμενη επανένταξη της χώρας στην ΕΕ. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, υποστήριξε, «καθιστούν τη συνεργασία αναγκαία». Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, οι εμπορικές εντάσεις με την Κίνα και η «ενίοτε απρόβλεπτη, ορισμένοι θα έλεγαν αναξιόπιστη, συμπεριφορά της αμερικανικής κυβέρνησης αναγκάζουν την Ευρώπη να περιορίσει τις στρατηγικές της εξαρτήσεις». «Η Βρετανία βρίσκεται εκεί, δίπλα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και είτε μας αρέσει είτε όχι πρέπει να βρούμε πώς θα λειτουργήσει αυτή η σχέση», τόνισε. Προειδοποίησε ότι «η Ρωσία εμφανίζεται διατεθειμένη να εντείνει τις αποσταθεροποιητικές ενέργειες στην γκρίζα ζώνη», απειλώντας κρίσιμες ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία. «Θα υπάρξουν στενότεροι αμυντικοί δεσμοί», εκτίμησε, προβλέποντας ότι θα επανέλθει η συζήτηση για τη συμμετοχή της Βρετανίας στους ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς. Χαρακτήρισε τη συνεργασία μετά το Brexit «αργή και αποσπασματική», επικαλούμενος τον αποκλεισμό της χώρας από το δορυφορικό σύστημα Galileo. Για το ενδεχόμενο επανένταξης στην ΕΕ, εκτίμησε ότι θα μπορούσε να υπάρξει ευελιξία σε ζητήματα όπως η Σένγκεν και το ευρώ, αλλά προειδοποίησε ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο θα ήταν ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός. «Η ΕΕ αντιμετωπίζει μεγάλη οικονομική στενότητα», σημείωσε.
