Ωστόσο, τα δύο εναλλακτικά σχέδιά του έχουν περισσότερες πιθανότητες να πετύχουν έως το επόμενο έτος: να παραλύσει την ουκρανική οικονομία με αδιάκοπες πυραυλικές επιθέσεις και επιθέσεις με drones και να περιμένει μέχρι να εξασθενήσει η ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία, καθώς τα πολιτικά κόμματα που αντιτίθενται στην παροχή βοήθειας προς το Κίεβο κερδίζουν έδαφος.
Οι συνομιλίες αυτής της εβδομάδας στο Άμπου Ντάμπι, υπό τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, έδειξαν ότι το Κρεμλίνο παραμένει προσηλωμένο στους αρχικούς πολεμικούς του στόχους: τη διάλυση και την υποταγή της Ουκρανίας, παράλληλα με την αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής τάξης πραγμάτων που διαμορφώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
«Όλοι οι στόχοι που έχουμε θέσει θα επιτευχθούν», δήλωσε την Τετάρτη στη ρωσική κρατική τηλεόραση ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Μόσχας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι.
Σύμφωνα με τη Wall Steet Journal, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Πούτιν πιθανότατα θα περιμένει να δει πώς θα εξελιχθούν οι στρατηγικές του στις αρχές του 2027, προτού αποφασίσει αν θα συνεχίσει στην ίδια πορεία ή αν θα προσαρμόσει την τακτική του.
«Η άνοιξη είναι η περίοδος που θα περιμένουν οι Ρώσοι. Θέλουν να δουν τι αποτελέσματα θα έχει αυτή η πυραυλική εκστρατεία», καθώς και ποιος θα επικρατήσει στις επικείμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, δήλωσε η Χάνα Νότε, διευθύντρια του προγράμματος Ευρασίας στο James Martin Center for Nonproliferation Studies, στο Μοντερέι της Καλιφόρνιας. «Και στη συνέχεια θα αξιολογήσουν την κατάσταση».
Ακόμη και τότε, σύμφωνα με την ίδια, είναι πιθανότερο η Ρωσία να επανεξετάσει τη στρατηγική της παρά να εγκαταλείψει τους στόχους της.
Χωρίς το ισχυρό χαρτί του Τραμπ
Όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πέρυσι, υποσχόμενος ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο μέσα σε μία ημέρα, το Κρεμλίνο ήλπιζε ότι θα ανάγκαζε την Ουκρανία να αποδεχθεί εδαφικές και άλλες παραχωρήσεις προς τη Ρωσία. Ο Τραμπ είχε μάλιστα πει στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι: «Αυτή τη στιγμή δεν έχεις τα χαρτιά στα χέρια σου».
Ωστόσο, παρά τις αμερικανικές πιέσεις, το Κίεβο απέρριψε τις απαιτήσεις του Πούτιν να παραχωρήσει εδάφη τα οποία οι ρωσικές δυνάμεις δεν είχαν καταφέρει να καταλάβουν. Παράλληλα, η αρχική απόφαση του Τραμπ να διακόψει σχεδόν το σύνολο της αμερικανικής στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία περιόρισε και τη δυνατότητα του Λευκού Οίκου να ασκήσει πίεση στη Μόσχα.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν, πάντως, να έχουν τη δυνατότητα να πιέσουν την Ουκρανία. Την Πέμπτη, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις αντιμετωπίζουν διακοπές στη στρατιωτική υπηρεσία δορυφορικού διαδικτύου Starlink, την οποία παρέχει η SpaceX του Έλον Μασκ σε συνεργασία με το Πεντάγωνο. Ο Μασκ είχε περιορίσει και τον Οκτώβριο τη στρατιωτική χρήση του Starlink από την Ουκρανία, εν μέσω της έντασης μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι.
Από την πλευρά της, η Μόσχα προσπαθεί να πείσει τον Λευκό Οίκο να άρει τις κυρώσεις σε βάρος της, ακόμη και χωρίς να έχει προηγηθεί κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία. Το Κρεμλίνο έχει δελεάσει Αμερικανούς επενδυτές που βρίσκονται κοντά στον Τραμπ και στους απεσταλμένους του για την ειρήνη, προβάλλοντας την προοπτική ιδιαίτερα επικερδών επιχειρηματικών συμφωνιών.
Οι οικονομικές αυτές πρωτοβουλίες δεν έχουν αποδώσει μέχρι στιγμής τα αναμενόμενα, παρά το γεγονός ότι ο Λευκός Οίκος έχει χαλαρώσει ορισμένες κυρώσεις και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν υποστηρίξει την προοπτική οικονομικών συμφωνιών με τη Ρωσία στο πλαίσιο των προσπαθειών για ειρήνευση. Η ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές αυτού του μήνα, θα μπορούσε να δυσκολέψει περαιτέρω την προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να χαλαρώσει τις κυρώσεις.
Παρά τις κινήσεις προσέγγισης του Τραμπ προς τον Πούτιν, το Κρεμλίνο προσδοκούσε περισσότερα, ενώ Ρώσοι αξιωματούχοι δεν έχουν κρύψει την απογοήτευσή τους για τη συνεχιζόμενη αντίσταση της Ουκρανίας.
Ο βασικός σύμβουλος του Πούτιν για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσάκοφ, δήλωσε στα τέλη Οκτωβρίου ότι οι Αμερικανοί είχαν «ελάχιστα πράγματα» να προσφέρουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Ο Πούτιν έχει πλήρη επίγνωση των περιορισμών που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή ο Τραμπ. Γι' αυτό και θα συνεχίσει τον πόλεμο μέχρι να αλλάξει η κατάσταση στην Ουκρανία ή μέχρι να διαπιστώσει κάποιου είδους μεταβολή στην Ευρώπη», δήλωσε η Τατιάνα Στανόβαγια, ιδρύτρια της εταιρείας συμβούλων R.Politik, η οποία ειδικεύεται στη Ρωσία.
Πόλεμος κατά των πόλεων
Στα πεδία των μαχών στην ανατολική Ουκρανία, η Ρωσία καταγράφει φέτος τις χειρότερες επιδόσεις της από το 2022. Οι προσπάθειές της να περικυκλώσει τις βασικές ουκρανικές αμυντικές θέσεις στην ανατολική περιφέρεια του Ντονέτσκ απέτυχαν.
Η Μόσχα επιχειρεί τώρα μια τελευταία προσπάθεια διάσπασης των ουκρανικών γραμμών πριν από τον χειμώνα, ο οποίος αναμένεται να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις προελάσεις. Μέχρι στιγμής, όμως, ο ουκρανικός στρατός εξακολουθεί να αντέχει, παρά τη χρόνια έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού.
Σύμφωνα με στοιχεία της ρωσικής κρατικής στατιστικής υπηρεσίας Rosstat, τα οποία απέκτησαν χάκερ που συνδέονται με την Ουκρανία και τη λευκορωσική αντιπολίτευση, η Ρωσία έχει υποστεί περισσότερους από 450.000 στρατιωτικούς θανάτους από την έναρξη του πολέμου. Οι αριθμοί αυτοί, μάλιστα, δεν περιλαμβάνουν πολλούς από τους στρατιώτες που σκοτώθηκαν από τα μέσα του 2025 και μετά. Ο συνολικός αριθμός των νεκρών ενδέχεται πλέον να πλησιάζει τις 600.000, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές.
Νωρίτερα φέτος, η Ρωσία αντικατέστησε ανώτερους διοικητές των στρατιωτικών δυνάμεών της στην Ουκρανία, εν μέρει ως απάντηση στην κριτική για τις τεράστιες απώλειες. Παρ' όλα αυτά, οι επιθετικές επιχειρήσεις της εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε ένα πεδίο μάχης όπου κυριαρχούν τα drones. Πρόκειται για μια τεχνολογική επανάσταση στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, η οποία προς το παρόν ευνοεί την αμυνόμενη πλευρά.
«Ο χειμώνας είναι συνήθως η καλύτερη περίοδος για τα ρωσικά στρατεύματα που προελαύνουν. Ωστόσο, η παρουσία των ουκρανικών drones στην πρώτη γραμμή είναι πλέον τόσο συντριπτική, ώστε μόνο οι περίοδοι κακοκαιρίας, που περιορίζουν τη λειτουργία τους, είναι πιθανό να επιτρέψουν στις ρωσικές δυνάμεις να σημειώσουν σημαντικές προόδους», δήλωσε ο Κόνραντ Μουζίκα, ιδρυτής της πολωνικής εταιρείας στρατιωτικών αναλύσεων Rochan Consulting.
Καθώς η κατάσταση στο μέτωπο παραμένει σε μεγάλο βαθμό στάσιμη, η Μόσχα έχει εντείνει τις πυραυλικές επιθέσεις και τις επιθέσεις με drones εναντίον ουκρανικών πόλεων και κρίσιμων υποδομών. Στόχοι είναι μεταξύ άλλων οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι αποθήκες, τα λιμάνια εξαγωγής σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και οι γέφυρες πάνω από τον πλατύ ποταμό Δνείπερο, ο οποίος διασχίζει τη χώρα.
Η εκστρατεία αυτή απειλεί να αφήσει τις ουκρανικές πόλεις χωρίς επαρκή ηλεκτροδότηση, θέρμανση και τρεχούμενο νερό ενόψει του χειμώνα. Δημοσκοπήσεις δείχνουν, ωστόσο, ότι οι επιθέσεις δεν έχουν καταστήσει την ουκρανική κοινωνία περισσότερο πρόθυμη να συνθηκολογήσει, παρά τις ολοένα δυσκολότερες συνθήκες διαβίωσης.
Εάν, όμως, οι αδιάκοπες πυραυλικές επιθέσεις προκαλέσουν ανθρωπιστική κρίση και οδηγήσουν την ουκρανική οικονομία σε παράλυση, θα μπορούσαν να καταστήσουν τη χώρα ακόμη πιο εξαρτημένη από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, προκειμένου να καλύψει το αυξανόμενο κόστος του πολέμου.
Το ευρωπαϊκό μέτωπο
Το Κρεμλίνο έχει πλέον αντιληφθεί ότι η Ευρώπη αποτελεί τον σημαντικότερο υποστηρικτή της Ουκρανίας, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να είναι και ο πιο ευάλωτος κρίκος στη δυτική συμμαχία.
Οι προσδοκίες του Πούτιν για νίκη βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην πιθανότητα να κατακερματιστεί η ευρωπαϊκή πολιτική υποστήριξη προς το Κίεβο, προτού οι επιπτώσεις του πολέμου καταστούν μη διαχειρίσιμες για το ίδιο το ρωσικό καθεστώς.
Η χαμηλή οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη, η πίεση στα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και οι υψηλοί λογαριασμοί ενέργειας πλήττουν τη δημοτικότητα των κυβερνήσεων που βρίσκονται σήμερα στην εξουσία, οι περισσότερες από τις οποίες υποστηρίζουν την Ουκρανία. Την ίδια στιγμή, αυξάνεται η εκλογική απήχηση λαϊκιστικών κομμάτων τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς, τα οποία συχνά εμφανίζονται πιο φιλικά προς τη Ρωσία.
Στη Γαλλία, η εθνικίστρια πολιτικός Μαρίν Λεπέν, την οποία οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν ως φαβορί για τις προεδρικές εκλογές της επόμενης άνοιξης, έχει δεσμευθεί να περιορίσει τη γαλλική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς την Ουκρανία.
Στη Γερμανία, το δημοφιλέστερο κόμμα, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), έχει υποστηρίξει την επαναφορά μεγάλων αγορών ρωσικού φυσικού αερίου, ανατρέποντας την προσπάθεια της χώρας να απεξαρτηθεί ενεργειακά από τη Μόσχα.
Στην Ιταλία, όπου θα διεξαχθούν εθνικές εκλογές την επόμενη χρονιά, τόσο στον κεντροδεξιό κυβερνητικό συνασπισμό όσο και στην αριστερή αντιπολίτευση συμμετέχουν κόμματα που αντιτίθενται στη βοήθεια προς την Ουκρανία.
Μέχρι στιγμής, πάντως, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να διατηρούν την υποστήριξή τους προς το Κίεβο, παρά τις πιέσεις στην ενεργειακή τροφοδοσία, οι οποίες επιδεινώθηκαν φέτος εξαιτίας του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ο Πούτιν έχει δηλώσει ότι επιθυμεί τη συμμετοχή της Ευρώπης στις περαιτέρω ειρηνευτικές συνομιλίες, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι η ήπειρος θα εκφράζεται με ενιαία φωνή. Μια τέτοια προϋπόθεση είναι πιθανό να οξύνει τις ήδη υπάρχουσες διαφωνίες σχετικά με το ποιος θα την εκπροσωπήσει.
«Θα θέλαμε οι Αμερικανοί να συνεργαστούν με τους Ευρωπαίους, ώστε να αποφασίσουν επιτέλους τι πραγματικά θέλουν: ειρήνη ή πόλεμο στην Ουκρανία», δήλωσε ο Πούτιν μετά τη συνάντησή του την Πέμπτη με τον απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ.
Τα όρια της ρωσικής οικονομίας
Ωστόσο, ούτε η οικονομική αντοχή της Ρωσίας είναι απεριόριστη. Το Κρεμλίνο δυσκολεύεται να καλύψει το αυξανόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα, καθώς οι στρατιωτικές δαπάνες έχουν πλέον φτάσει στο ένα τρίτο ή και περισσότερο των συνολικών κρατικών δαπανών.
Η οικονομική πίεση είναι εμφανής και στις περιφέρειες της χώρας, όπου οι τοπικές αρχές, αντιμετωπίζοντας σοβαρές ελλείψεις ρευστότητας, έχουν περικόψει τις οικονομικές ενισχύσεις προς τις οικογένειες των στρατιωτών που σκοτώθηκαν στον πόλεμο.
«Έχουμε να κάνουμε με ένα εξαιρετικά ασταθές σύστημα», δήλωσε η Αλεξάνδρα Προκοπένκο, ανώτερη ερευνήτρια στο Carnegie Russia Eurasia Center, ένα ερευνητικό κέντρο με έδρα το Βερολίνο.
