Παρότι τόσο η κεντροαριστερά όσο και η κεντροδεξιά τάσσονται υπέρ της συνέχισης της βοήθειας προς την Ουκρανία και της αύξησης των αμυντικών δαπανών, η έκβαση των διαπραγματεύσεων ενδέχεται να διαμορφώσει τον πολιτικό χάρτη της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Η κεντροαριστερή συμμαχία, με επικεφαλής την αρχηγό των Σοσιαλδημοκρατών, Μαγκνταλένα Άντερσον, εξασφάλισε οριακή πλειοψηφία στις εκλογές του Σεπτεμβρίου, ωστόσο δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να συμφωνήσει στον τρόπο κατανομής της εξουσίας. Από την πλευρά του, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον επιχειρεί να συγκροτήσει μια εναλλακτική κεντροδεξιά κυβέρνηση.
Μέσα σε αυτό το αδιέξοδο, το Κεντρώο Κόμμα απηύθυνε την περασμένη εβδομάδα τελεσίγραφο στους δύο πολιτικούς αρχηγούς, ζητώντας τους να παρουσιάσουν ένα σχέδιο διακυβέρνησης χωρίς την εξάρτηση από τα άκρα του πολιτικού φάσματος. Με την προθεσμία να λήγει την Παρασκευή, το κόμμα αναμένεται να αποφασίσει τις επόμενες ημέρες ποια πλευρά θα στηρίξει.
«Είναι μια αναμέτρηση αντοχής», σχολίασε ο Γιόνας Χίνφορς, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ, επισημαίνοντας ότι το διακύβευμα είναι μεγάλο και όποιος υποχωρήσει πρώτος ενδέχεται να βρεθεί σε μειονεκτική θέση.
Τα εμπόδια για τα δύο στρατόπεδα
Και οι δύο πλευρές αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες. Η Άντερσον καλείται είτε να πείσει το Αριστερό Κόμμα να εγκαταλείψει την απαίτησή του για συμμετοχή στην κυβέρνηση είτε να εξασφαλίσει ότι το Κεντρώο Κόμμα θα αποδεχθεί έναν κυβερνητικό συνασπισμό στον οποίο θα συμμετέχει ο πρώην κομμουνιστικός πολιτικός σχηματισμός.
Την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, η επικεφαλής του Κεντρώου Κόμματος, Ελίζαμπεθ Ταντ Ρίνγκβιστ, δήλωσε πρόθυμη να συζητήσει τις πολιτικές προτάσεις με την αρχηγό του Αριστερού Κόμματος, Νούσι Ναντγκόσταρ, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται να συμβιβαστεί ως προς τον αποκλεισμό του κόμματος από την κυβέρνηση.
«Το Αριστερό Κόμμα πρέπει να αποσύρει το τελεσίγραφό του και να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», ανέφερε σε γραπτή δήλωσή της στο Reuters, λίγο μετά την έκκληση της Ναντγκόσταρ προς τους Κεντρώους να αποκλείσουν επίσημα κάθε συμφωνία που θα περιλαμβάνει την ακροδεξιά.
Αντίστοιχα, ο Κρίστερσον πρέπει να πείσει το Κεντρώο Κόμμα ότι οι Σουηδοί Δημοκράτες, ένας σχηματισμός με ρίζες στο νεοναζιστικό κίνημα, θα παραμείνουν εκτός κυβέρνησης και δεν θα αποκτήσουν ουσιαστική πολιτική επιρροή. Ωστόσο, χωρίς τις ψήφους της ακροδεξιάς, παραμένει ασαφές πώς θα μπορούσε να εξασφαλίσει την έγκριση του κρατικού προϋπολογισμού.
Εάν καμία από τις δύο πλευρές δεν καταφέρει να εξασφαλίσει τη στήριξη του Κέντρου, η Σουηδία ενδέχεται να οδηγηθεί σε νέες εκλογές μέσα στους επόμενους τρεις μήνες.
Η κατανομή των εδρών και οι διαφορετικές προτεραιότητες
Το μπλοκ του Κρίστερσον εξασφάλισε 173 έδρες στο κοινοβούλιο, έναντι 176 της αντιπολίτευσης. Παρά το οριακό προβάδισμα της κεντροαριστεράς, η αδυναμία συμφωνίας για τον σχηματισμό κυβέρνησης διατηρεί τη χώρα σε πολιτική εκκρεμότητα.
Οι δύο παρατάξεις προτείνουν διαφορετικές κατευθύνσεις για την οικονομία και την κοινωνική πολιτική. Η Άντερσον έχει δεσμευτεί για υψηλότερες δαπάνες στην υγεία και την κοινωνική πρόνοια, δικαιότερο φορολογικό σύστημα και ταχύτερη πράσινη βιομηχανική μετάβαση. Αντίθετα, η κεντροδεξιά συμμαχία προκρίνει μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος και αυστηρότερες πολιτικές για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας.
Οι πολιτικές συνέπειες της έκβασης των διαπραγματεύσεων μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες. Οι Σοσιαλδημοκράτες κατέγραψαν το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα της ιστορίας τους και ενδέχεται να δυσκολευτούν να ανακτήσουν την εξουσία εάν αποτύχουν τώρα να σχηματίσουν κυβέρνηση.
«Δεν φαίνεται ιδιαίτερα ρεαλιστικό ότι οι Σοσιαλδημοκράτες, το Αριστερό Κόμμα και οι Πράσινοι θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν αυτοδύναμη πλειοψηφία στο ορατό μέλλον», εκτίμησε ο Νίκλας Μπόλιν από το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Σουηδίας.
Από την άλλη πλευρά, ενδεχόμενη υπαναχώρηση του Κεντρώου Κόμματος από τη δέσμευσή του να μη συνεργαστεί με την ακροδεξιά θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στους ψηφοφόρους όσο και στο εσωτερικό του, υπονομεύοντας τη σταθερότητα μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης.
Παρότι τόσο η κεντροαριστερά όσο και η κεντροδεξιά τάσσονται υπέρ της συνέχισης της βοήθειας προς την Ουκρανία και της αύξησης των αμυντικών δαπανών, η έκβαση των διαπραγματεύσεων ενδέχεται να διαμορφώσει τον πολιτικό χάρτη της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Η κεντροαριστερή συμμαχία, με επικεφαλής την αρχηγό των Σοσιαλδημοκρατών, Μαγκνταλένα Άντερσον, εξασφάλισε οριακή πλειοψηφία στις εκλογές του Σεπτεμβρίου, ωστόσο δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να συμφωνήσει στον τρόπο κατανομής της εξουσίας. Από την πλευρά του, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον επιχειρεί να συγκροτήσει μια εναλλακτική κεντροδεξιά κυβέρνηση.
Μέσα σε αυτό το αδιέξοδο, το Κεντρώο Κόμμα απηύθυνε την περασμένη εβδομάδα τελεσίγραφο στους δύο πολιτικούς αρχηγούς, ζητώντας τους να παρουσιάσουν ένα σχέδιο διακυβέρνησης χωρίς την εξάρτηση από τα άκρα του πολιτικού φάσματος. Με την προθεσμία να λήγει την Παρασκευή, το κόμμα αναμένεται να αποφασίσει τις επόμενες ημέρες ποια πλευρά θα στηρίξει.
«Είναι μια αναμέτρηση αντοχής», σχολίασε ο Γιόνας Χίνφορς, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ, επισημαίνοντας ότι το διακύβευμα είναι μεγάλο και όποιος υποχωρήσει πρώτος ενδέχεται να βρεθεί σε μειονεκτική θέση.
Τα εμπόδια για τα δύο στρατόπεδα
Και οι δύο πλευρές αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες. Η Άντερσον καλείται είτε να πείσει το Αριστερό Κόμμα να εγκαταλείψει την απαίτησή του για συμμετοχή στην κυβέρνηση είτε να εξασφαλίσει ότι το Κεντρώο Κόμμα θα αποδεχθεί έναν κυβερνητικό συνασπισμό στον οποίο θα συμμετέχει ο πρώην κομμουνιστικός πολιτικός σχηματισμός.
Την Πέμπτη, η επικεφαλής του Κεντρώου Κόμματος, Ελίζαμπεθ Ταντ Ρίνγκβιστ, δήλωσε πρόθυμη να συζητήσει τις πολιτικές προτάσεις με την αρχηγό του Αριστερού Κόμματος, Νούσι Ναντγκόσταρ, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται να συμβιβαστεί ως προς τον αποκλεισμό του κόμματος από την κυβέρνηση.
«Το Αριστερό Κόμμα πρέπει να αποσύρει το τελεσίγραφό του και να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», ανέφερε σε γραπτή δήλωσή της στο Reuters, λίγο μετά την έκκληση της Ναντγκόσταρ προς τους Κεντρώους να αποκλείσουν επίσημα κάθε συμφωνία που θα περιλαμβάνει την ακροδεξιά.
Αντίστοιχα, ο Κρίστερσον πρέπει να πείσει το Κεντρώο Κόμμα ότι οι Σουηδοί Δημοκράτες, ένας σχηματισμός με ρίζες στο νεοναζιστικό κίνημα, θα παραμείνουν εκτός κυβέρνησης και δεν θα αποκτήσουν ουσιαστική πολιτική επιρροή. Ωστόσο, χωρίς τις ψήφους της ακροδεξιάς, παραμένει ασαφές πώς θα μπορούσε να εξασφαλίσει την έγκριση του κρατικού προϋπολογισμού.
Εάν καμία από τις δύο πλευρές δεν καταφέρει να εξασφαλίσει τη στήριξη του Κέντρου, η Σουηδία ενδέχεται να οδηγηθεί σε νέες εκλογές μέσα στους επόμενους τρεις μήνες.
Η κατανομή των εδρών και οι διαφορετικές προτεραιότητες
Το μπλοκ του Κρίστερσον εξασφάλισε 173 έδρες στο κοινοβούλιο, έναντι 176 της αντιπολίτευσης. Παρά το οριακό προβάδισμα της κεντροαριστεράς, η αδυναμία συμφωνίας για τον σχηματισμό κυβέρνησης διατηρεί τη χώρα σε πολιτική εκκρεμότητα.
Οι δύο παρατάξεις προτείνουν διαφορετικές κατευθύνσεις για την οικονομία και την κοινωνική πολιτική. Η Άντερσον έχει δεσμευτεί για υψηλότερες δαπάνες στην υγεία και την κοινωνική πρόνοια, δικαιότερο φορολογικό σύστημα και ταχύτερη πράσινη βιομηχανική μετάβαση. Αντίθετα, η κεντροδεξιά συμμαχία προκρίνει μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος και αυστηρότερες πολιτικές για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας.
Οι πολιτικές συνέπειες της έκβασης των διαπραγματεύσεων μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες. Οι Σοσιαλδημοκράτες κατέγραψαν το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα της ιστορίας τους και ενδέχεται να δυσκολευτούν να ανακτήσουν την εξουσία εάν αποτύχουν τώρα να σχηματίσουν κυβέρνηση.
«Δεν φαίνεται ιδιαίτερα ρεαλιστικό ότι οι Σοσιαλδημοκράτες, το Αριστερό Κόμμα και οι Πράσινοι θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν αυτοδύναμη πλειοψηφία στο ορατό μέλλον», εκτίμησε ο Νίκλας Μπόλιν από το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Σουηδίας.
Από την άλλη πλευρά, ενδεχόμενη υπαναχώρηση του Κεντρώου Κόμματος από τη δέσμευσή του να μη συνεργαστεί με την ακροδεξιά θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στους ψηφοφόρους όσο και στο εσωτερικό του, υπονομεύοντας τη σταθερότητα μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης.
