Την πρόθεση του Μπακού να αυξήσει και να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές προμήθειες προς την Ευρώπη, επεκτείνοντας τη συνεργασία πέρα από τα 10 κράτη-μέλη της ΕΕ που ήδη προμηθεύονται αζερικό αέριο, ανακοίνωσε την Πέμπτη ο Ιλχάμ Αλίεφ, στο περιθώριο της 9ης Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Δουβλίνο.
Στο επίκεντρο της συνάντησής του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, βρέθηκαν οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου, στο πλαίσιο της συνεργασίας ΕΕ και Αζερμπαϊτζάν. Σύμφωνα με ανακοίνωση της αζερικής προεδρίας, οι δύο πλευρές συζήτησαν την περαιτέρω ανάπτυξη των ενεργειακών δεσμών τους, ενώ ο Κόστα χαρακτήρισε θετική εξέλιξη την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για μια νέα συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών.
Η στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ – Αζερμπαϊτζάν στον τομέα της ενέργειας θεσπίστηκε το 2022. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε ότι η συνεργασία έχει αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα, επισημαίνοντας πως η επίτευξη ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας δημιουργεί νέες δυνατότητες για την περιοχή, στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να συμβάλει μέσω επενδύσεων.
Από την πλευρά του, ο Αλίεφ ανέφερε ότι οι εξαγωγές φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν προς την ΕΕ αυξήθηκαν από 8 σε 13 δισ. κυβικά μέτρα, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο ήμισυ των συνολικών εξαγωγών αερίου της χώρας. Όπως πρόσθεσε, η ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων δημιουργεί περιθώρια για περαιτέρω αύξηση των προμηθειών.
Η ενεργειακή συνεργασία δεν περιορίζεται, ωστόσο, στα ορυκτά καύσιμα. Το Μπακού επιδιώκει να αναπτύξει και τον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο οποίος αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τη χώρα. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αλίεφ αναφέρθηκε στη συμφωνία μεταξύ Αζερμπαϊτζάν, Γεωργίας, Τουρκίας και Βουλγαρίας για την εξαγωγή πράσινης ενέργειας προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ο αγωγός φυσικού αερίου που ξεκινά από το Μπακού και καταλήγει στην Ιταλία, διασχίζοντας επτά χώρες και τροφοδοτώντας 10 κράτη-μέλη της ΕΕ μέσω διασυνδετήριων αγωγών στη Βουλγαρία, λειτουργεί ήδη στο μέγιστο της δυναμικότητάς του. Το Αζερμπαϊτζάν σχεδιάζει να συνεχίσει την επέκτασή του.
Στη συνάντηση Κόστα – Αλίεφ συζητήθηκαν επίσης οι προοπτικές ανάπτυξης των μεταφορικών υποδομών. Η αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση του σιδηροδρομικού έργου του Ναχιτσεβάν αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα, ενώ εξετάστηκε και η πρόοδος του διεθνούς Μεσαίου Διαδρόμου, ο οποίος συνδέει την Ασία με την Ευρώπη μέσω του Νότιου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, με κατεύθυνση τη Μαύρη Θάλασσα.
Η συγκεκριμένη διαδρομή αποκτά αυξανόμενη σημασία για τις διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές, καθώς αποτελεί εναλλακτική οδό για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Ο Κόστα απηύθυνε πρόσκληση στον Αλίεφ να επισκεφθεί τις Βρυξέλλες, προκειμένου να συνεχιστούν οι συνομιλίες για τη συνεργασία ΕΕ – Αζερμπαϊτζάν, με δεδομένο τον ρόλο της χώρας στην ενεργειακή τροφοδοσία και ασφάλεια της Ευρώπης.
Στρατηγική εταιρική σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο
Σημαντικό βήμα για την αναβάθμιση των σχέσεων του Αζερμπαϊτζάν με το Ηνωμένο Βασίλειο αποτέλεσε η υπογραφή Κοινής Διακήρυξης για τη σύναψη στρατηγικής εταιρικής σχέσης από τον Ιλχάμ Αλίεφ και τον Βρετανό πρωθυπουργό, Άντι Μπέρναμ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό επενδυτή στην οικονομία του Αζερμπαϊτζάν, με την παρουσία του να συνδέεται διαχρονικά κυρίως με τις δραστηριότητες της BP στην Κασπία Θάλασσα.
Το νέο πλαίσιο συνεργασίας καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων, από την άμυνα και την ασφάλεια έως το εμπόριο, τις επενδύσεις, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις υποδομές. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης η τεχνητή νοημοσύνη και οι προηγμένες τεχνολογίες.
Βρετανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τη συμφωνία ιστορικό ορόσημο στις διμερείς σχέσεις, επισημαίνοντας ότι οι δύο ηγέτες δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν το αμοιβαίο εμπόριο, την αμυντική συνεργασία και τις επενδυτικές σχέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων των δύο χωρών.
Η διακήρυξη προβλέπει, μεταξύ άλλων, στενότερη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, με στόχο την προώθηση της περιφερειακής ειρήνης και σταθερότητας, καθώς και την αντιμετώπιση νέων απειλών και προκλήσεων. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να στηρίξουν την ανάπτυξη του Μεσαίου Διαδρόμου και έργων μεταφορών, εφοδιαστικής και υποδομών που διευκολύνουν το διασυνοριακό εμπόριο και τις επενδύσεις.
Συμφωνίες με την Ουκρανία για drones και ενεργειακή στήριξη
Στο περιθώριο της συνόδου, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, είχε εκτενή συνομιλία με τον Αλίεφ, με βασικό αντικείμενο την επείγουσα ενίσχυση του ουκρανικού ενεργειακού δικτύου ενόψει του δύσκολου χειμώνα, αλλά και τον σχεδιασμό της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης.
Ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι υπεγράφησαν συμβάσεις στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, γνωστής ως «Drone Deal», επισημαίνοντας ότι οι δύο χώρες εργάζονται για την αύξηση των σχετικών παραγγελιών. Όπως ανέφερε, οι διμερείς σχέσεις συνεχίζουν να αναπτύσσονται.
Παράλληλα, ευχαρίστησε το Αζερμπαϊτζάν για την ανθρωπιστική βοήθεια προς την Ουκρανία. Σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις, το Μπακού παρέχει έκτακτη στήριξη ύψους 1,35 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του ενεργειακού δικτύου, μέσω της αποστολής βαρέος ηλεκτρολογικού εξοπλισμού και γεννητριών.
Η συνολική ανθρωπιστική βοήθεια που έχει προσφέρει το Αζερμπαϊτζάν στην Ουκρανία ανέρχεται πλέον σε 48 εκατ. ευρώ, με έμφαση στις ενεργειακές υποδομές που εξυπηρετούν τους πολίτες και στην ιατρική αποκατάσταση.
Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ακόμη ότι το Κίεβο μελετά προσεκτικά την εμπειρία του Αζερμπαϊτζάν από την ανοικοδόμηση των περιοχών του Καραμπάχ και του Ανατολικού Ζανγκεζούρ μετά τη σύγκρουση. Η ουκρανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η εκτεταμένη ανακατασκευή υποδομών που πραγματοποιεί το Μπακού θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για τη μελλοντική αποκατάσταση των δικών της περιοχών μετά τον πόλεμο.
Οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης την ενίσχυση των οικονομικών και εμπορικών δεσμών, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα. Ο Ζελένσκι εξέφρασε την εκτίμησή του για τις εταιρείες που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στην Ουκρανία, παρά τις ρωσικές επιθέσεις.
Νέα βήματα στην ειρηνευτική διαδικασία με την Αρμενία
Σημαντική θέση στις επαφές του Αλίεφ είχε και η συνάντηση με τον Αρμένιο πρωθυπουργό, Νικόλ Πασινιάν, με αντικείμενο την εδραίωση της ειρήνης μεταξύ των δύο χωρών.
Οι δύο ηγέτες εξέτασαν την πρόοδο της ειρηνευτικής διαδικασίας, ζητήματα οριοθέτησης των συνόρων, τη συνεργασία στη διαχείριση των υδάτινων πόρων και τη διασύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων τους. Συζήτησαν επίσης πρόσθετα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, με στόχο την ενίσχυση της σταθερότητας στην περιοχή.
Στο τραπέζι βρέθηκε και η πρόοδος του έργου διασυνδεσιμότητας «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP), με ιδιαίτερη αναφορά στον σχεδιασμό των σιδηροδρομικών και οδικών υποδομών του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, από τον Νοέμβριο του 2025 έχουν μεταφερθεί συνολικά 105.000 τόνοι εμπορευμάτων προς την Αρμενία μέσω του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν.
Διεύρυνση των επαφών με ευρωπαϊκές χώρες
Στο πλαίσιο της συνόδου, ο Αλίεφ πραγματοποίησε σειρά διμερών συναντήσεων με Ευρωπαίους ηγέτες, επιδιώκοντας να διευρύνει τη συνεργασία του Αζερμπαϊτζάν σε ενεργειακά, εμπορικά και γεωπολιτικά ζητήματα.
Μεταξύ άλλων, συναντήθηκε με τον Έλληνα πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, με τις συνομιλίες να επικεντρώνονται στην αναβάθμιση των υποδομών του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Αζερμπαϊτζάν. Κεντρικό ρόλο στη συνεργασία αυτή διαδραματίζει ο Διαδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (TAP).
Ενεργειακή συνεργασία και ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού της Μολδαβίας συζήτησε ο Αλίεφ με την πρόεδρο της χώρας, Μάγια Σάντου. Στην ατζέντα βρέθηκαν επίσης οι οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στον αγροτικό τομέα.
Για πρώτη φορά συναντήθηκε με τον Ρουμάνο ομόλογό του, Νικουσόρ Νταν, με βασικό αντικείμενο τα ενεργειακά έργα και τις υποδομές διασυνδεσιμότητας που συνδέουν την Κασπία με τη Μαύρη Θάλασσα.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Νταν ανέφερε ότι οι δύο πλευρές επικεντρώθηκαν στην εμβάθυνση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης, στην προώθηση σημαντικών ενεργειακών και διασυνοριακών έργων, καθώς και σε μια φιλόδοξη κοινή πολιτική και οικονομική ατζέντα. Όπως σημείωσε, η συνεργασία που συνδέει την Κασπία με τη Μαύρη Θάλασσα διαθέτει σημαντικές προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης.
Τέλος, ο Αλίεφ είχε ενεργειακές συνομιλίες με τον πρωθυπουργό της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, και τον πρωθυπουργό της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, στο πλαίσιο της προσπάθειας του Μπακού να ενισχύσει περαιτέρω τους δεσμούς του με την Ευρώπη.
