Ο Τραμπ έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για αυτό το ταξίδι: επιδιώκει να διατηρήσει και, ενδεχομένως, να διευρύνει την εμπορική εκεχειρία με την Κίνα· να προωθήσει μια συμφωνία με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία· να εξασφαλίσει βοήθεια για τον πόλεμο στο Ιράν· και, επιπλέον όλων αυτών, να συζητήσει με τους ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών. Ωστόσο, στο εσωτερικό της κυβέρνησής του δεν υπάρχει συναίνεση ως προς τον τρόπο επίτευξης αυτών των στόχων, ενώ ούτε ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ούτε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχουν ιδιαίτερο λόγο να κάνουν παραχωρήσεις σε έναν Αμερικανό πρόεδρο που έχει αποδυναμωθεί σημαντικά.
Πολλοί Αμερικανοί πρόεδροι στρέφονται στην εξωτερική πολιτική κατά τα τελευταία χρόνια της θητείας τους, αξιοποιώντας τις ευρείες εξουσίες που διαθέτουν για να αναλαμβάνουν διεθνείς πρωτοβουλίες, όταν οι δυνατότητές τους στο εσωτερικό της χώρας περιορίζονται. Ωστόσο, το ταξίδι του Τραμπ στις Φιλιππίνες, για την ετήσια συνάντηση των ηγετών της Νοτιοανατολικής Ασίας, και στη συνέχεια στη Σενζέν της Κίνας, για τη σύνοδο κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), είναι η πρώτη διεθνής περιοδεία του μετά το ιστορικό εκλογικό πλήγμα που υπέστησαν οι Ρεπουμπλικανοί στις εκλογές αυτού του μήνα. Και πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η πολιτική επιρροή του βρίσκεται σε ιδιαίτερα χαμηλό σημείο.
Η διαπραγματευτική ισχύς του προέδρου απέναντι στον Σι είναι περιορισμένη μετά την αποκάλυψη ότι ο Χουάνγκ, φίλος του Τραμπ, είχε εξωσυζυγική σχέση με μια γυναίκα, η οποία φέρεται να είχε τεθεί υπό την επιρροή των κινεζικών υπηρεσιών ασφαλείας. Η εταιρεία της, η Megaspeed, ενδέχεται να βοήθησε το Πεκίνο να παρακάμψει τους αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές των πλέον προηγμένων μικροεπεξεργαστών της Nvidia.
Ο Τραμπ και ο Σι έχουν ήδη συναντηθεί δύο φορές φέτος, ωστόσο καμία από τις δύο συναντήσεις δεν οδήγησε στη μεγάλη συμφωνία που επιδίωκε ο Αμερικανός πρόεδρος, προκειμένου να διαχειριστεί τις εμπορικές σχέσεις και να διασφαλίσει τη σταθερή και μακροπρόθεσμη ροή κρίσιμων ορυκτών από την Κίνα. Επιπλέον, οι συναντήσεις εκείνες —στο Πεκίνο τον Μάιο και στην Ουάσιγκτον τον Σεπτέμβριο— πραγματοποιήθηκαν όταν ο Τραμπ βρισκόταν σε ισχυρότερη θέση από ό,τι σήμερα.
Ο Πούτιν, ο οποίος αναμένεται να συμμετάσχει στην τριμερή συνάντηση με τον Τραμπ και τον Σι στη Σενζέν, έχει δείξει ελάχιστη διάθεση να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία με όρους που θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτοί από την ισχυρά φιλοουκρανική πλειοψηφία που αναμένεται να αναλάβει τον έλεγχο του Κογκρέσου τον Ιανουάριο.
«Ο Τραμπ επιδιώκει να προβάλει ισχύ και κύρος, έπειτα από την οδυνηρή εμπειρία των ενδιάμεσων εκλογών», δήλωσε ο Νιλ Τόμας, ανώτερος μη μόνιμος ερευνητής στο Ινστιτούτο Πολιτικής της Asia Society, ένα ερευνητικό κέντρο.
Ωστόσο, «ο Λευκός Οίκος δεν βρίσκεται σε θέση να διεξαγάγει ουσιαστικές οικονομικές συνομιλίες με την Κίνα, επειδή αυτή τη στιγμή δεν έχει ξεκάθαρη άποψη για το τι ακριβώς επιδιώκει», ανέφερε.
Επισήμανε, μάλιστα, τις δημόσιες αιχμές και αντιπαραθέσεις μεταξύ του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και του υπουργού Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ σχετικά με το αν θα πρέπει να ληφθούν μέτρα κατά της Megaspeed. Οι αμερικανικές και οι σιγκαπουριανές αρχές διερευνούν εάν η Megaspeed έστειλε προηγμένους μικροεπεξεργαστές της Nvidia στην Κίνα, παραβιάζοντας τους αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές.
«Βρίσκεται σε εξέλιξη ένας ενεργός πολιτικός πόλεμος μεταξύ διαφορετικών τμημάτων της κυβέρνησης», δήλωσε.
Άλλοι πρόεδροι έχουν καταφέρει να επιτύχουν σημαντικά αποτελέσματα στην εξωτερική πολιτική κατά τα τελευταία χρόνια της δεύτερης θητείας τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος το 2015 διαπραγματεύτηκε μια σύνθετη συμφωνία με το Ιράν, η οποία περιόρισε το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ακόμη και ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος, ο οποίος είχε την ευθύνη για τους πολέμους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, που θεωρήθηκαν ευρέως στρατηγικά σφάλματα, κατάφερε να επιτύχει μια προσωρινή σταθεροποίηση της κατάστασης ασφαλείας στο Ιράκ, μέσω της ενίσχυσης των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων, η οποία ξεκίνησε το 2007, λίγους μήνες μετά την ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς.
Σε αντίθεση, όμως, με τους προκατόχους του, ο Τραμπ έχει αλλάξει επανειλημμένα τακτική κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, χωρίς αυτό να τον έχει φέρει πιο κοντά στην επίτευξη των στόχων του. Τα εμπόδια που αντιμετωπίζει έγιναν ακόμη μεγαλύτερα μετά την παραίτηση του Χουάνγκ από την Nvidia την περασμένη εβδομάδα.
Ο πρόεδρος είχε προειδοποιηθεί επανειλημμένα από τους συμβούλους του σχετικά με την εξωσυζυγική σχέση του Χουάνγκ με την Άλις Χουάνγκ, στέλεχος της Megaspeed, καθώς και για τις φερόμενες διασυνδέσεις της με τις κινεζικές κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας. Μία από αυτές τις προειδοποιήσεις προήλθε από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, την τελευταία φορά που ο Τραμπ ταξίδευε προς την Κίνα, τον Μάιο.
Ο Τραμπ επέλεξε να αγνοήσει τις ανησυχίες ότι ο επικεφαλής της Nvidia ενδέχεται να είχε τεθεί υπό την επιρροή του Πεκίνου, επιβιβάζοντάς τον μάλιστα στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One για το τελευταίο σκέλος του ταξιδιού. Οι συνεργάτες του Τραμπ είχαν αρχικά αποκλείσει τον Χουάνγκ από τον κατάλογο των επιβατών, αλλά εκείνος εντάχθηκε στην αποστολή στην Αλάσκα, κατά τη διάρκεια ενδιάμεσου ανεφοδιασμού, έπειτα από προσωπική παρέμβαση του προέδρου.
Ο Τραμπ και ο Χουάνγκ είχαν αναπτύξει στενή σχέση, ενώ ο πρόεδρος είχε αρχίσει να πιστεύει όλο και περισσότερο ότι η πορεία του αμερικανικού χρηματιστηρίου εξαρτάται από τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της Nvidia.
Τώρα, ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με έρευνες του Κογκρέσου σχετικά με το εάν αγνόησε σκόπιμα τις προειδοποιήσεις και έκανε τα στραβά μάτια, ενώ ο επικεφαλής της Nvidia πωλούσε τους πλέον προηγμένους μικροεπεξεργαστές της εταιρείας στη Megaspeed.
Κάθε δήλωση του Τραμπ κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Κίνα αναμένεται να εξεταστεί εξονυχιστικά από τους ενισχυμένους πλέον Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, οι οποίοι θα αναζητούν ενδείξεις πιθανής παράτυπης συμπεριφοράς.
Οι σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές μιας αυστηρής πολιτικής απέναντι στην Κίνα εντός του Λευκού Οίκου φαίνεται πλέον να ενισχύουν τη θέση τους, ενώ ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι θα εφαρμόσουν με μεγαλύτερη αυστηρότητα τους ήδη ισχύοντες περιορισμούς στις εξαγωγές.
Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται προσπάθειες «να κλείσουν πραγματικά τα κενά στην υφιστάμενη νομοθεσία», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να μιλήσει ανοιχτά για τον εσωτερικό σχεδιασμό της κυβέρνησης.
Ο αξιωματούχος αναφέρθηκε σε δύο πρακτικές μέσω των οποίων η Megaspeed κατηγορείται ότι βοήθησε την Κίνα να αποκτήσει πρόσβαση σε προηγμένους μικροεπεξεργαστές της Nvidia και τις οποίες η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εμποδίσει.
Πρώτον, οι ξένοι αγοραστές των μικροεπεξεργαστών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυστηρότερους κανόνες που θα περιορίζουν σε ποιους μπορούν να τους μεταπωλούν. Δεύτερον, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αναζητήσει τρόπους για να απαγορεύσει την πρακτική της απομακρυσμένης πρόσβασης. Πρόκειται για μια μέθοδο μέσω της οποίας κινεζικές εταιρείες πραγματοποιούν τις υπολογιστικές τους εργασίες χρησιμοποιώντας κέντρα δεδομένων εκτός των κινεζικών συνόρων, συνήθως στη Νοτιοανατολική Ασία.
Η βαριά ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές
Παρότι η συντριπτική ήττα του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές ενδέχεται να καθιστά μια διπλωματική επιτυχία με το Πεκίνο ακόμη πιο ελκυστική, αναλυτές εκτιμούν ότι η αποδυναμωμένη επιρροή του στο Κογκρέσο απειλεί να περιπλέξει την πολιτική του απέναντι στην Κίνα και να προκαλέσει ανησυχία στον Σι.
«Δεδομένου ότι οι ψηφοφόροι απέρριψαν με τόσο ηχηρό τρόπο τον πρόεδρο Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές, η διαπραγματευτική του θέση κατά την άφιξή του στη Σενζέν θα είναι ακόμη πιο αδύναμη από εκείνη που είχε όταν ο πρόεδρος Σι επισκέφθηκε την Ουάσιγκτον», δήλωσε ο Άλι Γουάιν, ανώτερος σύμβουλος έρευνας και συνηγορίας με έδρα την Ουάσιγκτον, στο International Crisis Group.
«Κατά συνέπεια, ο Τραμπ ενδέχεται να είναι ακόμη πιο πρόθυμος να προβεί σε οικονομικές και αμυντικές παραχωρήσεις, προκειμένου να διατηρήσει μια προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας».
Ωστόσο, ο Γουάιν επισήμανε ότι οι ισορροπίες είναι περίπλοκες και ότι τα περιθώρια κινήσεων του Τραμπ ενδέχεται να περιορίζονται από το Κογκρέσο.
«Ο Σι πιθανότατα ανησυχεί ότι οι ενισχυμένοι Δημοκρατικοί και οι δυσαρεστημένοι Ρεπουμπλικανοί θα μπορούσαν από κοινού να υποχρεώσουν τον Τραμπ, μέσω νομοθεσίας που δεν θα μπορεί να ασκήσει βέτο, να αυστηροποιήσει τους αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές ημιαγωγών και να επιταχύνει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν», δήλωσε.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου υποστηρίζουν ότι η εμπορική πολιτική του Τραμπ απέναντι στην Κίνα —συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης των δασμών— έχει συμβάλει στην αύξηση των επενδύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Αυτή η πολιτική των δασμών έχει κάνει τη χώρα μας τόσο πλούσια», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη στον Στίβεν Α. Σμιθ, τηλεοπτικό σχολιαστή του ESPN.
«Η Κίνα και άλλες χώρες χρησιμοποιούσαν τους δασμούς εναντίον μας. Τώρα εμείς τους χρησιμοποιούμε πολύ καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον στο παρελθόν. Και έχουμε — σε δύο χρόνια από τώρα κάποιος θα είναι πρόεδρος και θα λέει ότι εκείνος ο άνθρωπος είναι μια απίστευτη ιδιοφυΐα, επειδή ανοίγουν εργοστάσια στη χώρα μας. Οι εργασίες ξεκινούν τώρα, αλλά τα εργοστάσια ανοίγουν σε επίπεδα που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ».
Ο Τραμπ διευρύνει τις φιλοδοξίες του πέρα από το εμπόριο, επιδιώκοντας να πείσει τον Κινέζο ηγέτη να συμμετάσχει σε μια συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας. Ωστόσο, τα σχέδια για την τριμερή συνάντηση, την οποία πρότεινε αρχικά η Ρωσία, έχουν περιπλακεί εξαιτίας των διαφορετικών προσδοκιών των εμπλεκόμενων πλευρών.
Ο Πούτιν παρουσίασε τη συνάντηση ως ένα φόρουμ για συνομιλίες με στόχο την ειρήνη στην Ουκρανία, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια του Πεκίνου, το οποίο δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο. Από την πλευρά του, ο Τραμπ έχει προωθήσει συνομιλίες για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών, στις οποίες η Κίνα αντιστέκεται εδώ και καιρό, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό της οπλοστάσιο είναι πολύ μικρότερο από εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας. Οι ανησυχίες του Τραμπ σχετικά με τη διάδοση των πυρηνικών όπλων ανάγονται στη δεκαετία του 1970.
Ο Τραμπ θα πρέπει να φέρει εις πέρας αυτή την περίπλοκη διαπραγμάτευση, ενώ παράλληλα θα βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τους ηγέτες για άλλα ζητήματα. Θα έχει επιβάλει στον εαυτό του πρόσθετη πίεση, καθώς επιθυμεί να είναι σε θέση να ανακοινώσει συμφωνίες τον επόμενο μήνα, όταν οι ηγέτες του κόσμου αναμένεται να συναντηθούν εκ νέου στο γκολφ κλαμπ του Τραμπ, έξω από το Μαϊάμι, όπου ο ίδιος θα φιλοξενήσει τη σύνοδο κορυφής της Ομάδας των 20 (G20).
Η κοινή συνάντηση του Τραμπ με τον Σι και τον Πούτιν «θα έχει πολύ μεγάλη σημασία», δήλωσε ο Κερτ Τονγκ, πρώην ανώτερος Αμερικανός διπλωμάτης, ο οποίος σήμερα είναι διευθύνων εταίρος στην Asia Group, μια συμβουλευτική εταιρεία με έδρα την Ουάσιγκτον.
«Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ασυνήθιστο γεγονός, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συναντηθούν χωρίς την παρουσία άλλων χωρών με τις δύο χώρες που θεωρούνται γενικά οι μεγαλύτερες προκλήσεις για την αμερικανική ισχύ», ανέφερε.
«Οι άνθρωποι θα αναφέρονται σε αυτή τη συνάντηση για πολλά χρόνια».



