Η πρακτική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της σοσιαλιστικής κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ, η οποία, λόγω της απουσίας επαρκούς κοινοβουλευτικής στήριξης, δεν έχει καταφέρει να περάσει νέο προϋπολογισμό από το 2023. Αντί αυτού, καταφεύγει στην έγκριση δαπανών μέσω νομοθετικών διαταγμάτων, τα οποία το Κογκρέσο μπορεί να ακυρώσει, όχι όμως και να ανατρέψει αναδρομικά.
Σύμφωνα με καταγραφή του Reuters, μόνο τον τελευταίο μήνα η κυβέρνηση, η οποία υπολείπεται στις περισσότερες δημοσκοπήσεις, έχει εγκρίνει περίπου 820 εκατ. ευρώ για τη στήριξη ευάλωτων οικογενειών. Παράλληλα, διέθεσε 221 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση θυμάτων φυσικών καταστροφών, όπως οι πλημμύρες, αλλά και του σιδηροδρομικού δυστυχήματος του περασμένου μήνα. Επιπλέον, ενέκρινε επιδοτήσεις ύψους περίπου 426 εκατ. ευρώ για τη στέγαση, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν τους Ισπανούς ψηφοφόρους. Ο Σάντσεθ έχει δεσμευτεί να αντιμετωπίσει το στεγαστικό πρόβλημα με αποφασιστικότητα, εφόσον εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Όπως εκτιμά ο πολιτικός αναλυτής Εδουάρδο Μπαγιόν, τα μέτρα αυτά ενδέχεται να κινητοποιήσουν ψηφοφόρους που διαφορετικά θα επέλεγαν να απέχουν από τις κάλπες, ενισχύοντας την εικόνα των Σοσιαλιστών ως πολιτικής δύναμης που προστατεύει τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την κυβερνητική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι αποδεικνύει πως η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να συνδυαστεί με την αναδιανομή του πλούτου. «Αυτή η προοδευτική κυβέρνηση συνασπισμού αποδεικνύει ότι είναι εφικτό να επιτυγχάνονται τόσο η οικονομική ανάπτυξη όσο και η αναδιανομή», δήλωσε τη Δευτέρα σε συνέντευξή του στο ισπανικό τηλεοπτικό δίκτυο Telecinco.
Δημοσιονομικές δεσμεύσεις για το μέλλον
Τα αυξημένα φορολογικά έσοδα και οι ευρωπαϊκοί πόροι έχουν επιτρέψει στην κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει τις παροχές χωρίς να επιβαρύνει άμεσα το δημόσιο χρέος. Ωστόσο, σύμφωνα με τον οικονομολόγο Ντιέγκο Μαρτίνεθ Λόπεθ, από το ινστιτούτο μελετών Fedea, οι πολυετείς οικονομικές δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται με στόχο την προσέλκυση ψήφων ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα στην επόμενη κυβέρνηση.
Οικονομολόγοι, καθώς και η ανεξάρτητη δημοσιονομική αρχή της Ισπανίας (AIReF), έχουν επικρίνει την έλλειψη διαφάνειας σε αυτού του είδους τις δαπάνες, καθώς είναι πολύ δυσκολότερο να παρακολουθηθούν σε σύγκριση με εκείνες που εντάσσονται στις τακτικές αναθεωρήσεις του προϋπολογισμού.
Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, έχει εξαγγείλει πλήρη έλεγχο των δημόσιων οικονομικών. Ο επικεφαλής του, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, έχει επανειλημμένα δηλώσει σε συνεντεύξεις του ότι δεν εμπιστεύεται τα δημοσιονομικά στοιχεία που παρουσιάζει η κυβέρνηση.
Παράλληλα, η AIReF έχει προειδοποιήσει ότι, παρά τη μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια, η αύξηση των κρατικών δαπανών θέτει σε κίνδυνο τόσο τα όρια καθαρών πρωτογενών δαπανών που έχουν συμφωνηθεί με την ΕΕ όσο και τα εθνικά δημοσιονομικά όρια.
«Οι συγκεκριμένες δαπάνες έχουν σημαντική εκλογική επίδραση βραχυπρόθεσμα, ωστόσο οι πολυετείς δεσμεύσεις για μελλοντική χρηματοδότηση μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα. Ουσιαστικά, η κυβέρνηση μεταθέτει το πρόβλημα στο μέλλον», ανέφερε ο Μαρτίνεθ Λόπεθ. Το ισπανικό υπουργείο Οικονομικών δεν απάντησε σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.
Η αξιοποίηση των έκτακτων κονδυλίων
Από τότε που ανέλαβε την πρωθυπουργία, τον Ιούνιο του 2018, οι κυβερνήσεις του Σάντσεθ έχουν εγκρίνει περισσότερα έκτακτα νομοθετικά διατάγματα για την προσωρινή παράκαμψη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας από οποιονδήποτε άλλο πρωθυπουργό της Ισπανίας μετά τη μετάβαση στη δημοκρατία, το 1975, σύμφωνα με την πολιτική ιστοσελίδα Electomania.
Κανονικά, το Κογκρέσο οφείλει να επικυρώνει οριστικά τα συγκεκριμένα μέτρα εντός 30 ημερών. Ωστόσο, οι τελευταίες αποφάσεις, οι οποίες εγκρίθηκαν μετά τη διάλυση του κοινοβουλίου, χρειάζεται να λάβουν το πράσινο φως μόνο από μια μόνιμη επιτροπή 69 μελών. Σε αυτήν, οι συσχετισμοί είναι ελαφρώς ευνοϊκότεροι για τον κυβερνητικό συνασπισμό σε σχέση με την ολομέλεια του Κογκρέσου, που αριθμεί 350 βουλευτές.
Για τη χρηματοδότηση ορισμένων μέτρων έχει χρησιμοποιηθεί το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης της Ισπανίας, το οποίο αντιστοιχεί στο 2% των συνολικών μη χρηματοοικονομικών δαπανών του κράτους και ανέρχεται σε 3,96 δισ. ευρώ από το 2023. Το συγκεκριμένο κονδύλι προορίζεται για την κάλυψη απρόβλεπτων έκτακτων αναγκών.
Ωστόσο, οικονομολόγοι έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι τα αποθεματικά αυτά χρησιμοποιούνται συχνά για δαπάνες που θα έπρεπε να καλύπτονται από τις τακτικές πιστώσεις του προϋπολογισμού. Ενδεικτικά, σύμφωνα με την AIReF, το 71% των σχετικών δαπανών την περασμένη χρονιά αφορούσε προβλέψιμες και επαναλαμβανόμενες ανάγκες, όπως ειρηνευτικές αποστολές ή συνήθεις κοινωνικές παροχές.
Ο οικονομολόγος Ρεϊμόντ Τόρες προειδοποίησε ότι η Ισπανία πρέπει να λάβει μέτρα, είτε στην πλευρά των εσόδων είτε των δαπανών, προκειμένου να αποφύγει την εξάντληση του δημοσιονομικού αποθέματος ασφαλείας και τον περιορισμό των περιθωρίων άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής.



