Στο πλαίσιο της επιχείρησης, επίγεια ρομποτικά οχήματα εξοπλισμένα με πολυβόλα, εκτοξευτές χειροβομβίδων και εκρηκτικά έπληξαν ρωσικές θέσεις, ενώ άλλα χρησιμοποιήθηκαν για την εκκαθάριση ναρκοπεδίων. Σε τουλάχιστον μία περίπτωση, ρομπότ μάχης μεταφέρθηκαν πίσω από τις εχθρικές γραμμές με τη βοήθεια τετρακόπτερων drones, σε μια τακτική που ο ουκρανικός στρατός χαρακτήρισε πρωτοφανή.
Παράλληλα, εναέρια μη επανδρωμένα αεροσκάφη πραγματοποιούσαν αναγνωριστικές πτήσεις και επιθέσεις σε καταφύγια, επιτρέποντας σε μικρές ομάδες επίλεκτων στρατιωτών να προωθούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια. Την ίδια ώρα, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παρενέβαιναν στις ρωσικές επικοινωνίες και περιόριζαν τη λειτουργία των εχθρικών drones, δημιουργώντας ένα προστατευτικό πλέγμα πάνω από τις ουκρανικές μονάδες.
{https://x.com/DefenceU/status/2110417547992391734}
Μια περιορισμένη αλλά σημαντική ουκρανική νίκη
Η επιχείρηση δεν οδήγησε στην ανακατάληψη μεγάλων εδαφικών εκτάσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το Κίεβο, οι ουκρανικές δυνάμεις ανέκτησαν 277 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καταφέρνοντας ωστόσο να αποτρέψουν μια σημαντικότερη ρωσική προσπάθεια: την περικύκλωση της πόλης Σλοβιάνσκ.
Κρίσιμο στοιχείο αποτέλεσε η ανακατάληψη μιας εδαφικής λωρίδας βόρεια της πόλης, η οποία είχε στρατηγική σημασία για τη διαμόρφωση της γραμμής του μετώπου. Το Reuters, που μίλησε με έξι συμμετέχοντες στην επιχείρηση, μεταξύ των οποίων στρατιώτες και ανώτεροι διοικητές, διευκρίνισε ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα όλες τις ουκρανικές αναφορές. Τα εδαφικά κέρδη, πάντως, έχουν καταγραφεί και από αναλυτές που παρακολουθούν τις μεταβολές του μετώπου μέσω ανοιχτών πηγών.
Η επιχείρηση χωρίστηκε σε τέσσερις φάσεις, με την ονομασία «Βιβάλντι» να παραπέμπει στα κοντσέρτα του Ιταλού συνθέτη για τις «Τέσσερις Εποχές». Αρχικά, οι ουκρανικές δυνάμεις εντόπισαν και εξουδετέρωσαν μικρές ομάδες Ρώσων στρατιωτών που είχαν διεισδύσει πίσω από τις αμυντικές γραμμές. Στη συνέχεια, drones μεσαίας εμβέλειας έπληξαν οδούς ανεφοδιασμού και θέσεις διοίκησης σε μεγάλη απόσταση από το μέτωπο, ενώ μονάδες αντιαεροπορικής άμυνας και χειριστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιχείρησαν να περιορίσουν την παρουσία των ρωσικών drones.
Ακολούθησε μια επιχείρηση παραπλάνησης, με ουκρανική επίθεση σε διαφορετικό σημείο να αναγκάζει τη Μόσχα να ενισχύσει τις άμυνές της, την ώρα που προετοιμαζόταν η κύρια προώθηση. Στην τελική φάση, μικρές ομάδες πεζικού διέσχισαν τη λεγόμενη «ζώνη θανάτου» και ανασυντάχθηκαν για να εκδιώξουν τις ρωσικές δυνάμεις από τις επίμαχες θέσεις.
Πρόκειται για μια περιοχή κατά μήκος του μετώπου, η οποία εκτείνεται σε απόσταση άνω των 12 μιλίων εκατέρωθεν της γραμμής σύγκρουσης και επιτηρείται διαρκώς από drones. Η παρουσία τους καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνη κάθε μετακίνηση στρατιωτών και οχημάτων, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος των επιθετικών επιχειρήσεων.
Η νέα μορφή πολέμου και η εξάρτηση από το Starshield
Σύμφωνα με τους Ουκρανούς διοικητές, η «Βιβάλντι» ανέδειξε τη δυνατότητα συνδυασμού ανθρώπινου δυναμικού και εκατοντάδων εναέριων και επίγειων συστημάτων σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο. Ο ταξίαρχος Αντρίι Μπιλέτσκι σημείωσε χαρακτηριστικά ότι, ενώ παλαιότερα μια στρατιωτική μονάδα διέθετε περιορισμένο αριθμό τεθωρακισμένων και θέσεων παρατήρησης, σήμερα μπορούν να επιχειρούν ταυτόχρονα στην ίδια περιοχή έως και χίλια μέσα στον αέρα και στο έδαφος.
Καθοριστική ήταν και η συμβολή του Starshield, της στρατιωτικής εκδοχής της δορυφορικής υπηρεσίας Starlink της SpaceX, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την καθοδήγηση drones και την υποστήριξη των επικοινωνιών. Ωστόσο, οι αιφνιδιαστικοί περιορισμοί που επιβλήθηκαν αργότερα στη χρήση του προκάλεσαν ανησυχία στο Κίεβο σχετικά με την εξάρτηση των ουκρανικών δυνάμεων από μια υπηρεσία για την οποία δεν υπάρχει σήμερα αντίστοιχη βιώσιμη εναλλακτική.
Η νέα πραγματικότητα μεταβάλλει και την εκπαίδευση των στρατιωτών. Όπως εξήγησε ο διοικητής του Τρίτου Σώματος Στρατού, Ντμίτρο Ροχόζιουκ, οι πεζοί καλούνται πλέον να εκπαιδεύονται ώστε να επιχειρούν σε συντονισμό με ρομποτικά συστήματα, αντί να βασίζονται αποκλειστικά στη συνεργασία με τεθωρακισμένα οχήματα.
Τα όρια της επιτυχίας και οι προοπτικές του μετώπου
Ο Μπιλέτσκι υποστήριξε ότι οι ουκρανικές απώλειες σε στρατιωτικό προσωπικό ήταν περίπου επτά φορές μικρότερες από τις ρωσικές, παρά το αριθμητικό μειονέκτημα του Κιέβου. Το Reuters διευκρίνισε ότι δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς.
Ο ειδικός σε θέματα στρατηγικών σπουδών του King's College London, Κρίστοφερ Τακ, χαρακτήρισε την επιχείρηση περιορισμένη αλλά ουσιαστική νίκη για την Ουκρανία, καθώς η Ρωσία απέτυχε να προωθήσει έναν από τους βασικούς επιχειρησιακούς της στόχους γύρω από τη ζώνη των φρουρίων. Τόνισε, ωστόσο, ότι ο αντίκτυπός της παραμένει τοπικός και δεν συνιστά ανατροπή της συνολικής πορείας του πολέμου.
Ανάλογη επιφύλαξη διατύπωσε ο στρατιωτικός αναλυτής Ρομπ Λι του αμερικανικού Ινστιτούτου Έρευνας Εξωτερικής Πολιτικής, επισημαίνοντας ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε σε τομέα του μετώπου με μικρότερη συγκέντρωση drones σε σχέση με άλλες περιοχές. Η διάσπαση της «ζώνης θανάτου» εξακολουθεί να αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη αποστολή για τον ουκρανικό στρατό, ο οποίος αντιμετωπίζει παράλληλα προβλήματα στελέχωσης.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, αξιοποιεί επίσης ολοένα περισσότερα εναέρια και επίγεια μη επανδρωμένα συστήματα, καθώς και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου. Παρότι δεν σχολίασε δημόσια την επιχείρηση «Βιβάλντι», η Μόσχα υποστηρίζει ότι οι δυνάμεις της εξακολουθούν να προελαύνουν κατά μήκος του μετώπου, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει θέσει ως στόχο την κατάληψη ολόκληρης της περιφέρειας του Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένων των πόλεων που αποτελούν τη ζώνη των φρουρίων, πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η ουκρανική επιχείρηση έδειξε ότι η τεχνολογική υπεροχή σε επιμέρους τομείς μπορεί να αυξήσει σημαντικά το κόστος της ρωσικής προέλασης, χωρίς όμως να εξαλείφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Κίεβο στο πεδίο της μάχης.



