Οι χώρες του ΝΑΤΟ προετοιμάζονται για ένα ιδιαίτερα δυσμενές σενάριο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τρίτη (3/11).
Σύμφωνα με το POLITICO, Ευρωπαίοι σύμμαχοι εκφράζουν την ανησυχία ότι μια ενδεχόμενη ήττα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να ωθήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να εντείνει δραματικά τις επιθέσεις του κατά της Συμμαχίας, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες χωρών του ΝΑΤΟ, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, προκειμένου να εκφραστούν ελεύθερα για ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα.
Ο φόβος τους είναι ότι, εάν ο Τραμπ βρεθεί αντιμέτωπος με περιορισμούς στην προώθηση της εσωτερικής του πολιτικής από το Κογκρέσο, ενδέχεται να επιχειρήσει να εδραιώσει την πολιτική του υστεροφημία στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, όπου διαθέτει σαφώς μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων ως αρχηγός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να μεταφραστεί σε απόσυρση χιλιάδων επιπλέον Αμερικανών στρατιωτών από την Ευρώπη, όπως εκτίμησαν τρεις από τους διπλωμάτες.
«Αυτό που συνήθως συμβαίνει με τους προέδρους που εισέρχονται στην περίοδο πολιτικής αποδυνάμωσης της τελευταίας φάσης της θητείας τους είναι ένας συνδυασμός εκτόνωσης της δυσαρέσκειάς τους και περιπετειωδών κινήσεων στην εξωτερική πολιτική», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος στον τομέα της άμυνας.
Και πρόσθεσε ότι η επίθεση κατά του ΝΑΤΟ «φαίνεται να αποτελεί σταθερό στοιχείο της κοσμοθεωρίας του Τραμπ».
Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς, δήλωσε στο POLITICO ότι «ο πρόεδρος Τραμπ έχει κάνει περισσότερα για το ΝΑΤΟ από οποιονδήποτε άλλον».
Ως απόδειξη επικαλέστηκε τις επιτυχίες του στην εξασφάλιση συμφωνιών από τους συμμάχους για την αύξηση των αμυντικών δαπανών τους στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, καθώς και τις προσπάθειές του για τον τερματισμό του ολοκληρωτικού πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, ο Τραμπ «παραμένει ανυποχώρητος στην άποψή του ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα έπρεπε να είχαν σταθεί στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών» στον πόλεμο με το Ιράν.
«Ο πρόεδρος δεν πρόκειται ποτέ να συμβιβαστεί με τη διαχειριζόμενη παρακμή της Δύσης και θα συνεχίσει να προωθεί απροκάλυπτα τα συμφέροντά μας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό», πρόσθεσε.
Οι Δημοκρατικοί θεωρείται ευρέως πιθανό να επικρατήσουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ δεν αποκλείεται να εξασφαλίσουν και την πλειοψηφία στη Γερουσία. Την ίδια στιγμή, τα προσωπικά ποσοστά δημοτικότητας του Τραμπ έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι ανησυχίες αυτές αποτυπώνουν την αυξανόμενη ένταση στις διατλαντικές σχέσεις, μετά τη διακοπή από τις ΗΠΑ των υπηρεσιών δορυφορικής επικοινωνίας Starlink για την Ουκρανία και την πρόσφατη επαναπροσέγγιση του Τραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Μια περαιτέρω κλιμάκωση της αμερικανικής επιθετικότητας απέναντι στη Συμμαχία θα αποτελούσε νέο σοβαρό πλήγμα για το ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία εντείνει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς και τον λεγόμενο υβριδικό πόλεμο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
«Μπορεί να είναι εξαιρετικά οργισμένος», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες του ΝΑΤΟ. Και εάν συμβεί αυτό, «θα είναι ιδιαίτερα σκληρός».
Στρατεύματα, χρηματοδότηση και Ουκρανία
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η επικείμενη επανεξέταση της διάταξης και της παρουσίας των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο.
Τρεις από τους διπλωμάτες εκτιμούν ότι, εάν ο Τραμπ βρεθεί αντιμέτωπος με κοινοβουλευτικά εμπόδια στην προώθηση της εσωτερικής του ατζέντας, ενδέχεται να επιδιώξει να διευρύνει σημαντικά την έκταση της αποχώρησης αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη, προκειμένου να συσπειρώσει την εκλογική του βάση στο κίνημα MAGA.
Ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε επίσης να συνδέσει τη διατήρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο με την αποδοχή, από τις ευρωπαϊκές χώρες, μιας ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία που θα υποστηρίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό εκτίμησε η Οάνα Λουνγκέσκου, πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ και διακεκριμένη ερευνήτρια στο βρετανικό Ινστιτούτο Royal United Services Institute (RUSI).
«Υπάρχει ο κίνδυνος όλα αυτά —η επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, η Ουκρανία, η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας— να αντιμετωπιστούν με κάποιον τρόπο ως μέρος μιας πολύ ευρύτερης συμφωνίας με τον Πούτιν», προειδοποίησε.
«Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση για την ασφάλεια της Ευρώπης».
Ο Τραμπ θα μπορούσε επίσης να προχωρήσει σε περικοπή της αμερικανικής συνεισφοράς στον κοινό προϋπολογισμό της Συμμαχίας, να περιορίσει το πρόγραμμα PURL, το οποίο υποστηρίζεται από το ΝΑΤΟ και αφορά την αγορά εξοπλισμών για την Ουκρανία, καθώς και να εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις των ΗΠΑ με τη Ρωσία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διπλωματών.
Μια μεγάλη εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε επίσης να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο Πεντάγωνο, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στα σχέδια που βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό επεξεργασία στο αμερικανικό υπουργείο Άμυνας.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχει καταστεί ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο Κογκρέσο, κυρίως λόγω της άρνησής του να παρέχει στους βουλευτές και γερουσιαστές τακτική ενημέρωση σχετικά με τους αμυντικούς προϋπολογισμούς και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ιδίως στους Δημοκρατικούς.
Η δυσαρέσκεια αυτή έχει πυροδοτήσει εικασίες ότι ο Χέγκσεθ ενδέχεται να αποχωρήσει από τη θέση του μετά από μια συντριπτική εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών.
Ένας από τους λόγους είναι ότι ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να ξεκινήσει σειρά ερευνών σε βάρος του, εστιάζοντας στην απομάκρυνση δεκάδων στρατηγών και ναυάρχων χωρίς αιτιολόγηση, καθώς και στην προβληματική εξέλιξη του πολέμου με το Ιράν.
Οι ακροάσεις και οι έρευνες αυτές θα περιόριζαν σημαντικά τα περιθώρια δράσης του Χέγκσεθ και της ομάδας του, ενώ θα μπορούσαν να εκθέσουν πολιτικά την κυβέρνηση Τραμπ.
Εάν τελικά αποχωρήσει ο Χέγκσεθ, η μεταβατική περίοδος στο Πεντάγωνο ενδέχεται να καθυστερήσει κατά εβδομάδες ή και μήνες τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την απομάκρυνση αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη.
Θεωρητικά, μια πλειοψηφία των Δημοκρατικών τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία θα μπορούσε να περιορίσει τους χειρισμούς του Τραμπ ακόμη και σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Αυτό ισχύει παρά το γεγονός ότι η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει σήμερα κατώτατο όριο 76.000 στρατιωτικών για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Τζένιφερ Κάβανο, ανώτερη ερευνήτρια στο ινστιτούτο Defense Priorities, είναι αμφίβολο εάν ακόμη και οι νομοθετικά κατοχυρωμένοι περιορισμοί στον αριθμό των στρατευμάτων θα άντεχαν σε έναν δικαστικό έλεγχο.
«Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ έχει δείξει ότι είναι ιδιαίτερα πρόθυμος να αγνοεί ακόμη και τις αποφάσεις των δικαστηρίων», σημείωσε.
«Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα αγνοήσει τις κατευθυντήριες γραμμές του Κογκρέσου για τη διάθεση των κονδυλίων, δαπανώντας χρήματα για δραστηριότητες που δεν έχουν εγκριθεί από τη νομοθετική εξουσία».
Εάν ο Τραμπ αποφασίσει να προχωρήσει σε μια πολύ ευρύτερης κλίμακας αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει τις μεγαλύτερες δυσκολίες στην αναπλήρωση συγκεκριμένων στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, οι υπηρεσίες υποστήριξης πληροφοριών και αναγνώρισης, ο εναέριος ανεφοδιασμός μαχητικών και άλλων αεροσκαφών, καθώς και ορισμένες κρίσιμες δυνατότητες υλικοτεχνικής υποστήριξης.
Αυτές είναι οι δυνατότητες που, σύμφωνα με την Κάβανο, θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να αναπληρώσουν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι σε περίπτωση μιας εκτεταμένης αμερικανικής αποχώρησης.
Δεν συμμερίζονται όλοι την ίδια ανησυχία
Υπάρχουν, ωστόσο, και σύμμαχοι που εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο ο Τραμπ να προχωρήσει σε δραστικές κινήσεις κατά του ΝΑΤΟ.
«Ακούμε διαρκώς εικασίες ότι ο Τραμπ θα αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ... Ωστόσο, μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει συμβεί», δήλωσε στο POLITICO ο υπουργός Άμυνας του Μαυροβουνίου, Ντράγκαν Κράποβιτς.
«Το Κογκρέσο είναι εκείνο που λαμβάνει την τελική απόφαση σχετικά με τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη», πρόσθεσε.
Ένας έκτος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ωστόσο, διατύπωσε μια πολύ πιο απαισιόδοξη άποψη:
«Για να κάνεις εκτιμήσεις με υψηλό βαθμό πιθανότητας επιτυχίας, πρέπει να έχεις απέναντί σου ένα αντικείμενο μελέτης που λαμβάνει ορθολογικές αποφάσεις».
«Δεν νομίζω ότι βρισκόμαστε σε αυτή την περίπτωση με τον σημερινό πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών».
Το ΝΑΤΟ και το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησαν στα αιτήματα του POLITICO για σχολιασμό.
