Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν επικράτηση των Δημοκρατικών τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται οι εκπλήξεις. Άλλωστε, στο παρελθόν έχουν υπάρξει εκλογικές αναμετρήσεις στις οποίες οι μετρήσεις έπεσαν έξω. Το αν θα επιβεβαιωθούν οι σημερινές προβλέψεις θα φανεί στην πορεία. Σύμφωνα πάντως με αναλυτές, το πιθανότερο σενάριο είναι η ενίσχυση των Δημοκρατικών, με δεδομένη τη χαμηλή δημοφιλία του Τραμπ και την αθέτηση προεκλογικών του δεσμεύσεων.
Βασικό διακύβευμα της εκλογικής αναμέτρησης είναι οι πληθωριστικές πιέσεις και το κόστος ζωής. Δεν είναι μόνο ότι οι Αμερικανοί νιώθουν στο πορτοφόλι τους τις συνέπειες της οικονομικής πολιτικής, αλλά και ότι θεωρούν τον ίδιο τον πρόεδρο υπεύθυνο. Αρχικά, οι δασμοί Τραμπ οδήγησαν σε αύξηση του κόστους, ενώ η κορύφωση ήρθε με τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος επιβάρυνε περαιτέρω την οικονομική κατάσταση. Εξάλλου, ακόμη και εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος αναμένεται να αναζητηθούν ευθύνες για τις επιλογές του Αμερικανού προέδρου.
Τα περιθώρια κινήσεων του Τραμπ και η σύγκρουση με το Κογκρέσο
Ένας αποδυναμωμένος Τραμπ θα άλλαζε, όμως, τα δεδομένα στη γεωπολιτική σκακιέρα; Τα δύο τελευταία χρόνια ο Αμερικανός πρόεδρος είχε τη δυνατότητα να αγνοεί το Κογκρέσο όταν αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τις επιδιώξεις του, έχοντας μάλιστα το πλεονέκτημα της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας. Το σκηνικό αυτό ενδέχεται να αλλάξει σημαντικά, εάν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να κερδίσουν τον έλεγχο των δύο σωμάτων.
Σε περίπτωση που ένα νομοσχέδιο εγκριθεί από το Κογκρέσο και καταλήξει στο γραφείο του Τραμπ, ο πρόεδρος μπορεί να ασκήσει βέτο. Το νομοσχέδιο επιστρέφει τότε στο Κογκρέσο, όπου απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία για την ανατροπή του. Πρόκειται για έναν συσχετισμό που δύσκολα θα μπορούσε να διαμορφωθεί υπό τις σημερινές συνθήκες.
Ως εκ τούτου, ο Τραμπ θα μπορούσε να καταφύγει ακόμη περισσότερο σε εκτελεστικά διατάγματα, προκειμένου να προωθήσει τις πολιτικές του. Ωστόσο, τα διατάγματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν πλήρως τη νομοθετική διαδικασία ούτε να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση των σχεδίων του.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο. Απομένουν δύο χρόνια μέχρι τη λήξη της προεδρίας του και η χρηματοδότηση των σχεδίων του θα βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Ήδη από τον Απρίλιο ο Τραμπ επιχειρεί να αξιοποιήσει το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, προκειμένου να προωθήσει τις δικές του προτεραιότητες. Το νόμιμο, ωστόσο, είναι το Κογκρέσο να συμφωνήσει στον προϋπολογισμό και τα χρήματα να διατεθούν για τους σκοπούς που αυτό έχει αποφασίσει.
Εάν λοιπόν υπάρξει σύγκρουση για το δημόσιο χρέος ή τον προϋπολογισμό, τότε η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο αναμένεται να είναι σκληρή.
Εξωτερική πολιτική: Τα περιθώρια αυτονομίας του Αμερικανού προέδρου
Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ειδικά στην εξωτερική πολιτική ο Αμερικανός πρόεδρος διαθέτει σημαντικά περιθώρια αυτονομίας. Ο Τραμπ, όπως και κάθε πρόεδρος των ΗΠΑ, μπορεί να προχωρήσει σε κινήσεις στη διεθνή σκηνή χωρίς να απαιτείται απαραίτητα η προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου. Το Κογκρέσο διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες, ιδίως σε ζητήματα χρηματοδότησης, νομοθεσίας και εποπτείας, ωστόσο δεν μπορεί να επιβάλει πάντοτε στον Λευκό Οίκο τη γραμμή που θα ακολουθήσει σε κάθε διπλωματικό ή γεωπολιτικό ζήτημα.
Ως εκ τούτου, μια ενδεχόμενη εκλογική ήττα του Τραμπ δεν σημαίνει ότι θα χάσει αυτομάτως τη δυνατότητα να προωθεί τις επιλογές του στο εξωτερικό. Αντίθετα, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με αυξημένες πιέσεις και περιορισμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει συνολικά τη στρατηγική του.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο ένας αποδυναμωμένος πολιτικά πρόεδρος θα επιλέξει να προσαρμοστεί στους νέους συσχετισμούς ή θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει τα περιθώρια που του παρέχει η εκτελεστική εξουσία για να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων.
Ουκρανία: Το Κογκρέσο, ο Πούτιν και τα περιθώρια του Τραμπ
Στο Ουκρανικό, ο Τραμπ έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να υπολογίζει σε μια ανεμπόδιστη προώθηση των σχεδίων του, ακόμη και αν το Κογκρέσο δεν στηρίζει τις κινήσεις του. Παράλληλα, ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε χαράξει μια πολιτική έναντι της Ρωσίας, η οποία θα μπορούσε να αποφέρει κερδοφόρα οικονομικά ντιλ, με τον Βλαντίμιρ Πούτιν να χρησιμοποιεί τις προοπτικές αυτές ως «δόλωμα». Ο Τραμπ εκτίμησε λανθασμένα ότι το τζαρτζάρισμα με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η σταδιακή άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και η περιορισμένη στήριξη προς την Ουκρανία θα ήταν αρκετά για να «ηρεμήσει» το Κίεβο.
Το κενό, ωστόσο, αναπληρώθηκε εν μέρει από την Ευρώπη, η οποία ανέλαβε μεγαλύτερο βάρος στην υποστήριξη της Ουκρανίας. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει τα περιθώρια του Τραμπ να επιβάλει τους δικούς του όρους, ενώ μια ενδεχόμενη ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Από την άλλη, το περιβάλλον Τραμπ εξακολουθεί να επιδιώκει αναθέρμανση των σχέσεων με τη Μόσχα, ειδικά με φόντο τα ενεργειακά, γεγονός που δημιουργεί αμηχανία στους Ευρωπαίους.
ΝΑΤΟ: Οι αμυντικές δαπάνες και ο φόβος για την αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη
Για το ΝΑΤΟ, η κατάσταση παραμένει επίσης απρόβλεπτη. Από τη μία πλευρά, ο Τραμπ κατάφερε να πιέσει τους Ευρωπαίους να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, με μακροπρόθεσμο στόχο το 5% του ΑΕΠ. Από την άλλη, απέφυγε μέχρι στιγμής να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμμαχία.
Αυτό που φοβούνται αρκετοί Ευρωπαίοι, όπως ανέφερε και σε πρόσφατο ρεπορτάζ του το Politico, είναι η απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να μεταβάλει σημαντικά τις ισορροπίες στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό γεωπολιτικό διακύβευμα.
Γενικότερα, οι Ευρωπαίοι ανησυχούν για έναν ακόμη πιο απρόβλεπτο Τραμπ την επόμενη διετία, ειδικά σε περίπτωση που βγει ηττημένος από τις ενδιάμεσες εκλογές. Το ερώτημα είναι κατά πόσο μια εκλογική αποδυνάμωση θα τον οδηγήσει σε αναδίπλωση ή σε ακόμη πιο επιθετικές κινήσεις στο διεθνές πεδίο.
Ιράν: Χωρίς ορατό τέλος η κρίση
Για το Ιράν, η κατάσταση παραμένει εξίσου απρόβλεπτη. Ο Τραμπ φέρεται να μην ενέδωσε στις πιέσεις του Ισραήλ για νέο χτύπημα στην Τεχεράνη, καθώς ήθελε πρώτα να περάσουν οι ενδιάμεσες εκλογές.
Σε κάθε περίπτωση, δεν φαίνεται φως στο τούνελ. Το ιρανικό καθεστώς έχει αποδειχθεί ανθεκτικότερο από ό,τι ανέμεναν, ενώ η σύγκρουση εξακολουθεί να επιβαρύνει το διεθνές περιβάλλον. Μια εκλογική ήττα του Τραμπ θα μπορούσε να περιπλέξει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις του, χωρίς να αποκλείεται και το αντίθετο σενάριο, μιας προσπάθειας να εμφανιστεί ως ισχυρός ηγέτης μέσα από κινήσεις στο εξωτερικό.
Οι ενδιάμεσες εκλογές και η επόμενη ημέρα των Ρεπουμπλικανών
Τι σημαίνει όμως το αποτέλεσμα για τους Ρεπουμπλικανούς και την προεδρική κούρσα του 2028; Θα κερδίσουν σε πόντους οι συνεχιστές του Τραμπ ή τα γεράκια του κόμματος; Οι ρωγμές στο κίνημα MAGA είναι ήδη ορατές και το ερώτημα είναι ποιος θα καταφέρει να βρει μια νέα βάση για μια ευρύτερη κοινωνική συσπείρωση.
Εάν το κίνημα κατακερματιστεί περαιτέρω, το κομμάτι των πιο παραδοσιακών Ρεπουμπλικανών ενδέχεται να αποκτήσει μια ευκαιρία να προωθήσει έναν πιο μετριοπαθή υποψήφιο. Από την άλλη πλευρά, μια εκλογική επικράτηση των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να ενισχύσει τους συνεχιστές του Τραμπ, οι οποίοι θα επιχειρήσουν να εμφανιστούν ως οι φυσικοί διάδοχοι της πολιτικής του.
Ως εκ τούτου, το μέλλον του MAGA εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών. Η μάχη για το 2028 έχει ήδη αρχίσει, ακόμη και αν δεν έχει ανοίξει επισήμως η προεδρική κούρσα.
Σε αναζήτηση κατεύθυνσης και οι Δημοκρατικοί
Βέβαια, σε αναζήτηση κατεύθυνσης βρίσκονται και οι Δημοκρατικοί. Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών θα δείξει ποια πτέρυγα θα συγκεντρώσει μεγαλύτερες επιτυχίες: οι προοδευτικοί ή οι μετριοπαθείς.
Μια επικράτηση των Δημοκρατικών δεν θα σημαίνει αυτομάτως ότι το κόμμα έχει βρει τον δρόμο προς την επιστροφή στον Λευκό Οίκο. Θα πρέπει να διαμορφώσει μια ευρύτερη κοινωνική συσπείρωση, με επίκεντρο το κόστος ζωής, την οικονομία και την πολιτική απέναντι στον Τραμπ.
Σε κάθε περίπτωση, μετά την εκλογική αυτή μάχη θα αρχίσει και το… τρέξιμο για την προεδρική κούρσα. Οι επίδοξοι δελφίνοι θα αρχίσουν να αυτοπροβάλλονται, να συγκεντρώνουν χρηματοδοτήσεις και να αναζητούν τη θέση τους σε ένα πολιτικό σκηνικό που παραμένει εξαιρετικά ρευστό.
Οι ενδιάμεσες εκλογές δεν θα κρίνουν μόνο το πόσο εύκολα θα κυβερνά ο Τραμπ τα επόμενα δύο χρόνια. Θα αποτελέσουν και την πρώτη ουσιαστική ένδειξη για το ποιος θα διεκδικήσει την επόμενη ημέρα της αμερικανικής πολιτικής.
