Το Βιετνάμ διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών, μεταξύ των οποίων βολφράμιο, σπάνιες γαίες, αντιμόνιο, βισμούθιο και βωξίτη, από τον οποίο μπορεί να εξαχθεί γάλλιο ως παραπροϊόν. Οι εξαγωγές προς την ΕΕ περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στο βολφράμιο και το αντιμόνιο, τα οποία χρησιμοποιούνται και στον αμυντικό τομέα, μεταξύ άλλων στην κατασκευή πυρομαχικών και εκρηκτικών.
«Δεδομένης της ανάγκης της Ευρώπης να επανεξοπλιστεί και να μειώσει τους κινδύνους εξάρτησης όσο το δυνατόν ταχύτερα, η ΕΕ δεν μπορεί να αγνοήσει το Βιετνάμ ως δυνητικό προμηθευτή κρίσιμων πρώτων υλών, λαμβάνοντας υπόψη τα άφθονα αποθέματά του, ιδίως σε σπάνιες γαίες και βολφράμιο», αναφέρει έγγραφο που συνέταξε η αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Ανόι.
Η έκθεση και ένα συνοδευτικό έγγραφο, με ημερομηνία Ιούνιος 2026, εισηγούνται την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στη μεταλλευτική βιομηχανία και τον κλάδο επεξεργασίας πρώτων υλών του Βιετνάμ, με στόχο τη «διατήρηση και επέκταση της υφιστάμενης πρόσβασης, ιδίως σε βολφράμιο, βισμούθιο, αντιμόνιο και τιτάνιο». Παράλληλα, προειδοποιούν ότι ο ανταγωνισμός από χώρες-εταίρους ενδέχεται να διαταράξει τον εφοδιασμό της ΕΕ. Τα συγκεκριμένα έγγραφα δεν είχαν δημοσιοποιηθεί προηγουμένως.
Σύμφωνα με τα έγγραφα, απαιτείται ενίσχυση της συνεργασίας με το Βιετνάμ, ώστε να προστεθεί «μια εναλλακτική λύση απέναντι στην Κίνα», η οποία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός κρίσιμων ορυκτών παγκοσμίως. Η ανάγκη αυτή ενισχύθηκε μετά τους περιορισμούς στις εξαγωγές που επέβαλε το Πεκίνο πέρυσι και οι οποίοι «διατάραξαν τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού».
Ένα από τα έγγραφα καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προετοιμαστούν για συγκεκριμένα αποτελέσματα κατά την επίσκεψη του ηγέτη του Βιετνάμ, Το Λαμ, στις Βρυξέλλες. Τέσσερις Ευρωπαίοι και Βιετναμέζοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η επίσκεψη αναμένεται να πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα, με συναντήσεις με Ευρωπαίους ηγέτες προγραμματισμένες για τις 22 Οκτωβρίου. Η επίσκεψη δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως.
Η επίσκεψη θα πραγματοποιηθεί μετά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αυτής της εβδομάδας, κατά την οποία οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν σχέδια για τη μείωση της εξάρτησης από κινεζικά προϊόντα και πρώτες ύλες, με παράλληλη εξασφάλιση εναλλακτικών πηγών για κρίσιμους πόρους.
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε, απαντώντας σε ερωτήσεις για τα έγγραφα και την επίσκεψη του Το Λαμ, ότι «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί επί του παρόντος τις δυνατότητες συγκεκριμένης συνεργασίας με το Βιετνάμ στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών».
Το Βιετνάμ δεν συγκαταλέγεται σήμερα στους 16 στρατηγικούς εταίρους της ΕΕ στον τομέα των πρώτων υλών. Δύο αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι κρίσιμες πρώτες ύλες αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των συνομιλιών της επόμενης εβδομάδας.
Την περασμένη εβδομάδα, οι Βρυξέλλες αφαίρεσαν το Βιετνάμ από τη μαύρη λίστα της ΕΕ για φορολογικούς παραδείσους. Παράλληλα, το Ανόι έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη της ΕΕ να επικυρώσουν συμφωνία προστασίας των επενδύσεων που υπογράφηκε το 2019, αλλά εξακολουθεί να μην έχει εγκριθεί λόγω της αντίθεσης ορισμένων χωρών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία. Έχει επίσης ζητήσει από την ΕΕ να άρει την προειδοποίηση που αφορά την αλιεία του Βιετνάμ.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Βιετνάμ δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό, ενώ η αντιπροσωπεία της ΕΕ αρνήθηκε να τοποθετηθεί.
Κίνδυνοι για τον εφοδιασμό
Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από χώρες-εταίρους θεωρείται δυνητική απειλή για την πρόσβαση της ΕΕ σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Ένα από τα έγγραφα αναφέρεται σε αποτυχημένο σχέδιο της περασμένης χρονιάς, στο οποίο συμμετείχαν φορείς από την Αυστραλία, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, για την απόκτηση πλειοψηφικού ποσοστού στην ευρύτερη μεταλλευτική δραστηριότητα βολφραμίου του Βιετνάμ, η οποία ανήκει στη Masan High-Tech Materials (MSR.HNO).
Το συγκρότημα, που περιλαμβάνει ορυχείο και μονάδα διύλισης, αποτελεί σημαντικό προμηθευτή βολφραμίου για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για τη Γερμανία. Ωστόσο, οι εξαγωγές του μειώθηκαν σημαντικά πέρυσι, λόγω διοικητικών καθυστερήσεων και της απότομης αύξησης των τιμών του βολφραμίου.
Σύμφωνα με δύο πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, το σχέδιο οργανώθηκε από την αυστραλιανή μεταλλευτική εταιρεία EQ Resources (EQR.AX). Το έγγραφο της ΕΕ επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία «δεν ήταν απαλλαγμένη από κινδύνους για τον υφιστάμενο εφοδιασμό της ΕΕ». Οι δύο πηγές ζήτησαν να μην κατονομαστούν, καθώς οι συνομιλίες ήταν ιδιωτικές.
Η EQ Resources δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό, ενώ η Masan High-Tech αρνήθηκε να τοποθετηθεί.
Τον περασμένο μήνα, η Masan High-Tech πούλησε ποσοστό 4,99% στην Elmet Group (ELMT.O), προμηθευτή βολφραμίου για τα στρατηγικά αποθέματα άμυνας των ΗΠΑ.
Παράλληλα, η Masan High-Tech βρίσκεται σε συνομιλίες με μη ευρωπαϊκό ξένο επενδυτή για την πώληση επιπλέον ποσοστού 5%, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές διαπραγματεύσεις. Και οι δύο πηγές ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, καθώς οι συνομιλίες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Ένα ξεχωριστό σχέδιο της αυστραλιανής Lynas Rare Earths (LYC.AX) και της νοτιοκορεατικής LS Eco Energy για την παραγωγή μετάλλων σπάνιων γαιών στο Βιετνάμ, με χρήση εισαγόμενων πρώτων υλών, χαρακτηρίζεται επίσης στα έγγραφα ως πρωτοβουλία που «ενέχει τον κίνδυνο να αφήσει την ΕΕ πίσω».
Τα έγγραφα ζητούν από την ΕΕ να στηρίξει τον κλάδο επεξεργασίας πρώτων υλών του Βιετνάμ, ο οποίος χαρακτηρίζεται λιγότερο πολιτικά ευαίσθητος από τις ίδιες τις μεταλλευτικές δραστηριότητες.
Μεταξύ των προτεινόμενων μέσων στήριξης για έργα κρίσιμων ορυκτών στο Βιετνάμ περιλαμβάνονται δάνεια, επιχορηγήσεις, τεχνική βοήθεια και ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης πρωτοβουλίες για την ακριβέστερη χαρτογράφηση των διαθέσιμων κοιτασμάτων.
Ωστόσο, το έγγραφο προειδοποιεί και για τους κινδύνους που ενέχουν οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα στο Βιετνάμ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η έλλειψη διαφάνειας σχετικά με την εμπλοκή της Κίνας, τα ρυθμιστικά και πολιτικά εμπόδια, καθώς και ο «οικονομικός εθνικισμός» της χώρας, ο οποίος συνδέεται με απαιτήσεις για μεταφορά τεχνολογίας.
