Στη μηνιαία έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι η αναμενόμενη ανάκαμψη της δραστηριότητας των διυλιστηρίων έως το τέλος του 2026 ενδέχεται να μην είναι αρκετή για να καλύψει τη ζήτηση. Ως αποτέλεσμα, η αγορά αναμένεται να παραμείνει ευάλωτη, ενώ η αποκατάσταση των αποθεμάτων που έχουν εξαντληθεί εκτιμάται ότι θα απαιτήσει αρκετούς ακόμη μήνες.
Οι προοπτικές αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει του χειμώνα, όταν η ζήτηση για καύσιμα αυξάνεται, την ώρα που οι νέες επιθέσεις στην περιοχή του Περσικού Κόλπου δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την ενεργειακή προσφορά.
Περιορισμένα αποθέματα και ανεπαρκής προσφορά
Η αγορά ντίζελ και πετρελαίου εσωτερικής καύσης (gasoil) παρουσίασε ασυνήθιστα μεγάλη στενότητα κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026, παρότι η συγκεκριμένη περίοδος χαρακτηρίζεται συνήθως από ηπιότερη ζήτηση. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τη μεγαλύτερη του συνηθισμένου μείωση των αποθεμάτων κατά το προηγούμενο τρίμηνο, περιορίζοντας τα διαθέσιμα περιθώρια ασφαλείας πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Ο IEA επισημαίνει ότι η υποχώρηση των αποθεμάτων, η αύξηση των περιθωρίων διύλισης και η ενίσχυση του φαινομένου backwardation υποδεικνύουν την ανάγκη για πρόσθετες ποσότητες καυσίμων στην αγορά.
Το backwardation είναι η κατάσταση κατά την οποία οι τιμές για άμεση παράδοση ενός προϊόντος είναι υψηλότερες από τις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται συνήθως με αυξημένη ζήτηση για άμεσα διαθέσιμα φορτία και περιορισμένη προσφορά.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Οργανισμού, ακόμη και αν η λειτουργία των διυλιστηρίων ανακάμψει γρήγορα έως το τέλος του έτους, η προσφορά ντίζελ θα εξακολουθήσει να υπολείπεται της ζήτησης κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2026.
Κατά συνέπεια, η αναπλήρωση των αποθεμάτων που έχουν χαθεί, πέρα από τις συνήθεις εποχικές μεταβολές, δύσκολα θα έχει ολοκληρωθεί πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Μείωση 700.000 βαρελιών ημερησίως στις εξαγωγές ντίζελ
Η πίεση στην αγορά αποτυπώνεται και στις διεθνείς εμπορικές ροές. Τα στοιχεία του IEA δείχνουν ότι οι παγκόσμιες εξαγωγές ντίζελ μειώθηκαν τον Σεπτέμβριο κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.
Η υποχώρηση συνδέεται κυρίως με τις διαταραχές στην προσφορά από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, από τις οποίες χάθηκαν συνολικά 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Οι απώλειες αντισταθμίστηκαν μόνο εν μέρει από την αύξηση των εξαγωγών άλλων παραγωγών.
Η μείωση των διαθέσιμων ποσοτήτων εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των χωρών που εισάγουν ντίζελ, καθώς περιορίζονται τα φορτία που μπορούν να κατευθυνθούν στις διεθνείς αγορές.
Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση ντίζελ εμφανίζεται πιο ανθεκτική σε σχέση με τη συνολική ζήτηση πετρελαίου, παρά τις υψηλές τιμές. Αυτό οφείλεται εν μέρει στον ευρύ ρόλο του καυσίμου στις μεταφορές, στη βιομηχανία και σε άλλες βασικές οικονομικές δραστηριότητες, όπου οι δυνατότητες άμεσης υποκατάστασής του είναι περιορισμένες.
Επιπλέον, κυβερνητικά μέτρα που αποσκοπούν στον περιορισμό της επιβάρυνσης των καταναλωτών έχουν συμβάλει στη διατήρηση της ζήτησης σε σχετικά υψηλά επίπεδα.
Τιμές πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι
Η περιορισμένη προσφορά έχει ήδη οδηγήσει τις διεθνείς τιμές του ντίζελ σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τον IEA, οι χονδρικές τιμές στη Σιγκαπούρη ξεπέρασαν τα 200 δολάρια το βαρέλι στα μέσα Σεπτεμβρίου, ενώ στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ έφτασαν κοντά στα 220 δολάρια το βαρέλι.
Οι αυξήσεις στη χονδρική αγορά μεταφέρθηκαν και στις τιμές λιανικής, οι οποίες διαμορφώθηκαν σε επίπεδα-ρεκόρ σε πολλές μεγάλες οικονομίες.
Ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι οι πιέσεις ενδέχεται να συνεχιστούν, καθώς οι εντάσεις στις θαλάσσιες μεταφορές αργού πετρελαίου αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και δημιουργούν περιθώρια για νέες ανατιμήσεις στις τελικές τιμές παράδοσης του ντίζελ.
Η Ευρώπη, η Αφρική και η Λατινική Αμερική συγκαταλέγονται στις περιοχές που εμφανίζονται περισσότερο εκτεθειμένες, καθώς αποτελούν σημαντικές αγορές εισαγωγής του συγκεκριμένου καυσίμου. Με βάση τις εκτιμήσεις της έκθεσης, οι τιμές παράδοσης στις συγκεκριμένες περιοχές θα μπορούσαν να αυξηθούν περαιτέρω τις επόμενες εβδομάδες.
Πρόβλεψη για μείωση της ζήτησης πετρελαίου κατά 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως
Η έκθεση του IEA καταγράφει παράλληλα σημαντικές μεταβολές στις προοπτικές της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Ο Οργανισμός προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026. Περίπου το ένα τέταρτο της υποχώρησης αυτής εκτιμάται ότι θα αφορά το ντίζελ, παρά τη σχετική ανθεκτικότητα της κατανάλωσής του στις αυξημένες τιμές.
Η εκτίμηση αντανακλά τις επιπτώσεις του υψηλού ενεργειακού κόστους στην οικονομική δραστηριότητα και στη χρήση καυσίμων.
Στην πλευρά της προσφοράς, ο IEA αναμένει μείωση κατά μέσο όρο 5,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026. Για το 2027, αντίθετα, προβλέπει ανάκαμψη, με αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής κατά 7,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η πρόβλεψη βασίζεται στην προσδοκία σταδιακής αποκατάστασης της παραγωγής και των εξαγωγών που έχουν επηρεαστεί από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, ο Οργανισμός υπογραμμίζει ότι η ανάκαμψη παραμένει ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Νέες επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία αυξάνουν τους κινδύνους
«Οι νέες επιθέσεις στον Κόλπο καθιστούν την ανάκαμψη εύθραυστη», επισημαίνει ο IEA, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που εξακολουθούν να απειλούν την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών.
Την τελευταία εβδομάδα, το Ριάντ έχει δεχθεί σειρά επιθέσεων από τους Χούθι της Υεμένης, ορισμένες από τις οποίες προκάλεσαν ανθρώπινες απώλειες. Την Τετάρτη, Σαουδάραβες αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι διοικητικό κτίριο της Saudi Aramco έγινε στόχος επίθεσης κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η κλιμάκωση δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα για την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάκαμψη της παγκόσμιας προσφοράς.
Σύμφωνα με τον IEA, η αύξηση της σαουδαραβικής παραγωγής τον Σεπτέμβριο αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα ενίσχυσης της συνολικής προσφοράς του OPEC+ κατά τον ίδιο μήνα. Ενδεχόμενες νέες διαταραχές στις σαουδαραβικές εγκαταστάσεις θα μπορούσαν, επομένως, να περιορίσουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην αποκατάσταση των ενεργειακών ροών.
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι, ακόμη και αν η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου ανακάμψει μέσα στο 2027, η αγορά ντίζελ ενδέχεται να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να επιστρέψει σε πιο ισορροπημένες συνθήκες.
Η αναπλήρωση των αποθεμάτων και η αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στα διυλισμένα προϊόντα δεν θα είναι αυτόματες διαδικασίες. Για τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ντίζελ, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, η παρατεταμένη στενότητα διατηρεί ανοιχτό τον κίνδυνο υψηλών τιμών και νέων ανατιμήσεων.
