Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ετήσια κατάταξη για την ελευθερία του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (Reporters Without Borders - RSF), στην Ευρώπη τα μέσα ενημέρωσης απολαμβάνουν τη μεγαλύτερη ελευθερία παγκοσμίως. Ωστόσο, η Νότια και Ανατολική Ευρώπη υστερούν σε σχέση με την υπόλοιπη ήπειρο.
Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου της RSF δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα, Παρασκευή 2 Μαΐου, φέρνοντας ιδιαίτερα θετικά νέα για τους δημοσιογράφους στις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες.
Οι 15 πρώτες χώρες στην κατάταξη βρίσκονται όλες στην Ευρώπη, με τη Νορβηγία να σημειώνει την υψηλότερη βαθμολογία, ακολουθούμενη από την Εσθονία, την Ολλανδία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Δανία. Σημειώνεται πως η Νορβηγία συχνά καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην ελευθερία του Τύπου, χάρη στο ισχυρό νομικό πλαίσιο και στη δυναμική αγορά των Μέσων Ενημέρωσης.
Στους… χαμένους, η Γαλλία (25η) και η Ιταλία (49η) που υποχώρησαν αρκετές θέσεις σε σχέση με το 2024. Αντιθέτως, το Ηνωμένο Βασίλειο (20ή) σημείωσε μικρή βελτίωση, ενώ η Πολωνία (31η) έκανε «άλμα», ανεβαίνοντας πάνω από δώδεκα θέσεις.
Η Ελλάδα κατέγραψε το χειρότερο αποτέλεσμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, καταλαμβάνοντας την 89η θέση. Οι βασικοί λόγοι για τη χαμηλή της κατάταξη περιλαμβάνουν τις υποκλοπές δημοσιογράφων από τις μυστικές υπηρεσίες μέσω του Predator, την κρατική παρέμβαση, τις εκφοβιστικές αγωγές και την ανεπαρκή νομική προστασία.
Σημειώνεται πως το 2022 και 2023 η Ελλάδα είχε καταλάβει την 108η και 107η θέση αντίστοιχα, ενώ πέρυσι είχε βρεθεί στην 88η θέση, κυρίως εξαιτίας της βαθμολογικής πτώσης άλλων χωρών.
Οι υπόλοιπες βαλκανικές χώρες έχουν επίσης κακή επίδοση, με την Κροατία (60ή), τη Βοσνία (86η), τη Σερβία (96η) και το Κοσσυφοπέδιο (99η) να συγκαταλέγονται στις χειρότερες στην Ευρώπη.
Σε «δύσκολη θέση» η ελευθερία του Τύπου – Βασική αιτία η οικονομική πίεση
Οι RSF σημειώνουν στην έκθεσή τους ότι για πρώτη φορά από τη δημιουργία του δείκτη το 2002, ο μέσος όρος βαθμολογίας έπεσε κάτω από το 55 στα 100, με τις συνθήκες άσκησης της δημοσιογραφίας να χαρακτηρίζονται ως «δύσκολες» ή «πολύ σοβαρές» σε περισσότερες από τις μισές χώρες που αξιολογήθηκαν.
Η οργάνωση ανέφερε την οικονομική αστάθεια και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ ως παράγοντες που συμβάλλουν στην επιδείνωση του περιβάλλοντος ελευθερίας του Τύπου, ενώ άλλες αιτίες είναι η πίεση για χρηματοδότηση ή/και διαφήμιση, καθώς και η μείωση της κρατικής βοήθειας, η οποία είναι είτε πολύ περιορισμένη, είτε απουσιάζει εντελώς. Ένας απρόσμενος, ίσως, επιβαρυντικός παράγοντας είναι, όπως αναφέρει η οργάνωση, η κυριαρχία των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, τα οποία φαίνεται να συμβάλλουν στη διάδοση fake news, εντείνοντας την παραπληροφόρηση.
Μάλιστα, στην έκθεση αναφέρεται ότι λόγω οικονομικής δυσκολίας ΜΜΕ σε πολλές χώρες (το 1/3 του συνόλου περίπου σε παγκόσμια κλίμακα) αναγκάζονται να κλείσουν, ενώ στο 89% σχεδόν των χωρών παγκοσμίως τα ΜΜΕ κατορθώνουν να είναι οικονομικά σταθερά «με μεγάλη δυσκολία ή και καθόλου».
Η Ευρώπη, μάλιστα, είναι ουσιαστικά διχοτομημένη, όπως προκύπτει από την έκθεση, αφού η οικονομική κρίση των ΜΜΕ είναι αισθητή στα Βαλκάνια και την ανατολική Ευρώπη (Σλοβακία, Βοσνία, Σερβία, Κόσοβο), όπου πλήττονται ακόμη και τα δημόσια ΜΜΕ εξαιτίας των πολιτικών πιέσεων και των περικοπών στον προϋπολογισμό.
Χαμηλά «σκορ» στη Μέση Ανατολή – Υποχώρηση για τις ΗΠΑ
Στις υπόλοιπες χώρες, η Ρωσία κατατάσσεται στην 117η θέση, έχοντας «χάσει» 9 θέσεις σε σχέση με το 2024, ενώ το Χονγκ Κονγκ (140η θέση) υποχωρεί μαζί με την Κίνα (178η) στον πάτο της κατάταξης. Για την περίπτωση της Ινδίας, η οργάνωση αναφέρει ότι τα ΜΜΕ εξαρτούν την επιβίωσή τους από την χρηματοδότηση «ατόμων με εγγύτητα στον πολιτικό και επιχειρηματικό κόσμο», γεγονός που επηρεάζει δραστικά την ελευθερία του Τύπου.
Στη Μέση Ανατολή, δεκάδες δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής επίθεσης του Ισραήλ στη Γάζα, σύμφωνα με την οργάνωση. Το Ιράν, η Συρία, η Κίνα, η Βόρεια Κορέα και η Ερυθραία κατατάσσονται ως οι πέντε χειρότερες χώρες στον κόσμο για να είναι κανείς δημοσιογράφος, με πλήρη απουσία ελευθερίας του Τύπου.
Οι RSF ξεχωρίζουν την Παλαιστίνη, στην 163η θέση, όπου η κατάσταση είναι, όπως γράφουν, «καταστροφική» λόγω του πολύμηνου αποκλεισμού και του θανάτου σχεδόν 200 δημοσιογράφων από τους Ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Παράλληλα, το Ισραήλ υποχώρησε κατά 11 μονάδες και βρέθηκε στην 112η θέση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχώρησαν δύο θέσεις, στην 57η. Η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί μια «ανησυχητική επιδείνωση» μέσω περικοπών στη χρηματοδότηση των δημόσιων μέσων και της εξωτερικής βοήθειας, σύμφωνα με τους RSF.
Σε παγκόσμια κλίμακα, στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης βρίσκονται το Αφγανιστάν (175), το Ιράν (176), η Συρία (177), η Κίνα (178), η Βόρεια Κορέα (179) και η Ερυθραία (180). Αντιθέτως, τις πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν η Νορβηγία, η Εσθονία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Φινλανδία και ακολουθούν ως τη δέκατη θέση: Δανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ελβετία και Τσεχία.
