Ο Επίτροπος του ΣτΕ επισκέφθηκε την Ελλάδα από τις 3 έως τις 7 Φεβρουαρίου 2025 και λίγους μήνες μετά καταγράφει τις εντυπώσεις και τις συστάσεις του.
Ο Επίτροπος αναγνωρίζει τις προσπάθειες που κατέβαλε η Ελλάδα για την αντιμετώπιση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κοινοτήτων Ρομά, ιδίως στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά 2021-2030. Σημειώνει το σημαντικό έργο της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, καθώς και των περιφερειακών και τοπικών αρχών για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής και τον κρίσιμο ρόλο των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην ενδυνάμωση των κοινοτήτων Ρομά και στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους.
Παρατήρησε, όμως, ότι πολλά εμπόδια και διαρθρωτικά προβλήματα εξακολουθούν να εμποδίζουν την ένταξη των Ρομά στην ελληνική κοινωνία, εμποδίζοντας την πλήρη και αποτελεσματική απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους.
Η πρόσβαση σε επαρκή στέγαση και συναφείς βασικές υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα δύσκολη σε ένα πλαίσιο όπου οι περισσότεροι Ρομά ζουν σε κακές συνθήκες σε οικισμούς ή σε de facto διαχωρισμένες γειτονιές. Ο Επίτροπος συνιστά στις ελληνικές αρχές να επιταχύνουν την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά 2021-2030, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των πιο ευάλωτων, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των παιδιών, των ατόμων με αναπηρίες και των ηλικιωμένων. Ο συντονισμός των προσπαθειών των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών για την εφαρμογή των υφιστάμενων πολιτικών θα πρέπει να ενισχυθεί και οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να παρακολουθούν καλύτερα την εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων όλων των δήμων στον τομέα της στέγασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα Τοπικά Σχέδια Δράσης τους εφαρμόζονται αποτελεσματικά σε συνεννόηση με τις κοινότητες και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Προτρέπει επίσης τις αρχές να διασφαλίσουν ότι όλοι οι οικισμοί των Ρομά είναι συνδεδεμένοι με τα δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτρικής ενέργειας και να απέχουν από την βίαιη έξωση των Ρομά από τους οικισμούς τους χωρίς την παροχή βιώσιμων και επαρκών εναλλακτικών λύσεων στέγασης.
Ενώ σημειώνει αρκετές θετικές εξελίξεις στον τομέα της καταπολέμησης των διακρίσεων, οι πληροφορίες που έλαβε ο Επίτροπος κατά την επίσκεψή του δείχνουν ότι το πρόβλημα της αστυνομικής βίας κατά των Ρομά υπερβαίνει μια σειρά μεμονωμένων περιστατικών. Ο Επίτροπος συνιστά στις ελληνικές αρχές να διασφαλίσουν άμεσες και αποτελεσματικές έρευνες για όλους τους ισχυρισμούς βίας, ρατσισμού και διακρίσεων κατά των Ρομά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από μέλη των αρχών επιβολής του νόμου, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη οποιοδήποτε πιθανό ρατσιστικό κίνητρο. Τους καλεί επίσης να ενισχύσουν την εκπαίδευση των αστυνομικών και της δικαστικής εξουσίας σχετικά με την αστυνόμευση που συμμορφώνεται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και να συλλέγουν και να δημοσιεύουν δεδομένα σχετικά με τις πειθαρχικές και ποινικές έρευνες για ισχυρισμούς φυλετικού χαρακτηρισμού, αστυνομικής βίας με φυλετικά κίνητρα και υπερβολικής χρήσης βίας από μέλη των αρχών επιβολής του νόμου.
Η Επίτροπος ζητά, τέλος, την υιοθέτηση πολιτικής μηδενικής ανοχής όσον αφορά τον ρητορικό μίσους και τις στιγματιστικές αφηγήσεις που στοχεύουν τους Ρομά, συμπεριλαμβανομένων των εκλεγμένων αξιωματούχων, και την περαιτέρω υποστήριξη της ειδικής εντολής του Συνηγόρου του Πολίτη ως Μηχανισμού για τη Διερεύνηση Αυθαίρετων Περιστατικών.
