• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
Σάμος, 17 Νοεμβρίου 1944 – Μαρτυρίες για τον βομβαρδισμό: Οι βόμβες «πέφτουν κομπολόι»
12:00 - 17 Νοε 2026

Σάμος, 17 Νοεμβρίου 1944 – Μαρτυρίες για τον βομβαρδισμό: Οι βόμβες «πέφτουν κομπολόι»

Δες περισσότερα άρθρα του Reporter.gr όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Πέρα από την 53η επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, σήμερα (Δευτέρα, 17/11) είναι και άλλη μία - λιγότερο γνωστή - επέτειος, η οποία μας πηγαίνει ακόμη περισσότερα χρόνια πίσω. Σήμερα, λοιπόν, συμπληρώνονται 78 χρόνια από τον βομβαρδισμό της Σάμου από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής.

Όλα ξεκίνησαν περίπου στη μία το μεσημέρι της 17ης Νοεμβρίου 1943, όταν άρχισε μία σφοδρή αεροπορική επίθεση διάρκειας τριών ωρών, η οποία είχε ως τραγικό απολογισμό 70 νεκρούς, 300 τραυματίες και εκτεταμένες υλικές ζημιές.

Όπως δήλωσε σήμερα και ο δήμαρχος Ανατολικής Σάμου Πάρης Παπαγεωργίου: «Η 17η Νοεμβρίου είναι ημέρα μνήμης των θυμάτων του βομβαρδισμού της 17ης Νοεμβρίου 1943 της Σάμου από τους Γερμανούς που προκάλεσε τον θάνατο αθώων πολιτών και καταστροφές στο Βαθύ και το Πυθαγόρειο. Είναι όμως και αφορμή να θυμηθούμε τον αγώνα των συντοπιτών μας ενάντια στον ολοκληρωτισμό και τον ναζισμό και με φωτεινό στόχο την ελευθερία του τόπου μας! Δεν ξεχνούμε, τιμούμε την μνήμη των αγωνιστών και εμπνεόμαστε από αυτούς».

Τον βομβαρδισμό του Βαθέος και του Πυθαγορείου καταγράφουν στα έργα τους αρκετοί συγγραφείς. Μεταξύ αυτών, ο Κώστας Καλατζής στο βιβλίο «Ασημόπετρα», η Λίτσα Ψαραύτη στο «Το Διπλό Ταξίδι», οι Ιπποκράτης Ζαΐμης και Ζαφειρώ Σταυρινού Μιτατάκη σε επετειακή έκδοση του περιοδικού «Απόπλους», καθώς και ο Βαγγέλης Δημητριάδης στο έργο του «Το τηγάνι της Σάμου».

Ιπποκράτης Ζαΐμης, «Απόπλους», Αφιέρωμα στην Εθνική Αντίσταση της Σάμου

«Μόλις είχα ανέβει στο πάνω πάτωμα, άκουσα τις σειρήνες και τις βόμβες των αεροπλάνων. Kαι απ’ το παράθυρο είδα το πρώτο σμήνος να έρχεται από το Τηγάνι χαμηλά - χαμηλά και είδα τις πρώτες βόμβες να πέφτουν στο κέντρου του Βαθιού. Ήταν 1 η ώρα. […] Κατά τις 4 η ώρα όταν καλμάρισαν τα κύματα του βομβαρδισμού, μαζί με τον Εγγλέζο υπολοχαγό και δύο Ιταλούς λοχίες κατεβήκαμε προς το Βαθύ. Περάσαμε απ’ όλες τις βομβαρδισμένες γειτονιές. Στο δρόμο προσπάθησα και μάζεψα αρκετούς Ιταλούς και τα κατάφερα να τους οργανώσω στη μεταφορά τραυματιών προς το νοσοκομείο. Μαζί μου ήρθε ο περ Γκαγιού, ο ιερέας της καθολικής εκκλησίας του Βαθιού, σε μια προσπάθεια υπεράνθρωπης προσφοράς. Το Βαθύ κείτονταν σ' ερείπια. Είχε τελείως νεκρώσει. Ήταν μια νεκρή εγκαταλειμμένη πολιτεία».

Ζαφειρώ Σταυρινού Μιτατάκη, «Απόπλους», Αφιέρωμα στην Εθνική Αντίσταση της Σάμου

«Ήταν ημέρα Τετάρτη, ώρα μεσημέρι. Μόλις καθίσαμε, στην πρώτη πιρουνιά, έπαιξε η σειρήνα, μόνο ένα ου. Τίποτα άλλο. Σταμάτησε και αμέσως είδαμε ένα φοβερό σμήνος από γερμανικά αεροπλάνα. Ήταν σαράντα. Αμέσως άρχισαν να ρίχνουν βόμβες….. Αυτό το σμήνος ήταν πάντα το ίδιο. Ρίχνανε βόμβες και γυρίζανε στη Λέρο. Ξαναφόρτωναν και έρχονταν πάλι. Αυτό έγινε τέσσερις φορές.»

Βαγγέλης Δημητριάδης, «Το Τηγάνι της Σάμου 1940-1955»

« Στις 17 Νοεμβρίου, λίγα λεπτά πριν από το μεσημέρι, τα γερμανικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα, Στούκας και Γιούγκερς 88, άρχισαν τις εναέριες επιδρομές στο Βαθύ. Ύστερα από τρεις ώρες: η πόλη είχε χαθεί μέσα σε σύννεφα κονιορτού. Ήταν ένας εκ των αγριότερων και σκληρότερων βομβαρδισμών του πολέμου. Οι θανατώσεις, οι ακρωτηριασμοί, οι θρήνοι, οι ολολυγμοί των πληγωμένων, των ημιθανών, των ενταφιασμένων από τα ερείπια συμπλήρωναν τη φρικώδη εικόνα.

Οι βομβαρδισμοί των γερμανικών αεροπλάνων συνεχίστηκαν στο μισοέρημο από κατοίκους Τηγάνι λίγο πριν τις 3 το αποσήμερο και τέλειωσαν με το πρώτο σκοτάδι της νύχτας. Τριάντα πέντε περίπου βομβαρδιστικά έκαναν τις ρίψεις των βομβών τους σε δέσμες κατευθυνόμενα πάνω στη λίμνη Γλυφάδα προς τα ανατολικά.

Εκατοντάδες μάτια από τις εισόδους των κρησφύγετών τους στο λόφο της Αμπέλου (Σπηλιανής) παρακολούθησαν την καταστροφή των περιουσιών τους. [...] Ο ταρσανάς του Ωρολογά, όπου οι Άγγλοι είχαν αποθηκεύσει καύσιμα και πυρομαχικά κάτω από τα σκαρωμένα πλοία, πήρε φωτιά και καίγονταν επί μέρες. Μόνη παρηγοριά για το χωριό ήταν ότι δεν θρηνήσαμε πολλά θύματα, όπως στο Βαθύ. Σκοτώθηκαν μόνο 3 άτομα».

Κώστας Καλατζής, «Η ασημόπετρα», Εκδόσεις Πιτσιλος

«Χούφτωσα το λεβιέ, πήγα να βάλω τετάρτη. Και πάνω κει η πολιτεία έμπηξε τις φωνές. Φρενάρισα κοφτά. Βουερό το χούγιασμα της σειρήνας, ξανεμίζονταν σε μεγάλους παλμικούς κύκλους. Συναγερμός!

Ακουστήκανε πόρτες να διαπλατώνονται με βρόντο, ποδοκροτήματα, στριγκλιές. Τούτη τη φορά οι άνθρωποι από ένστικτο κατάλαβαν. Και φοβηθήκανε. Έσβησα τη μηχανή, έσφιξα το χειρόφρενο.

Κι απ’ τον ουρανό τρανταχτό κατρακύλησε το μούγκρισμα των κινητήρων. Ήταν τρία λεπτόκορμα Στούκας με τις μαύρες τσακιστές τους φτερούγες και τους μόνιμα κρεμαστούς τους τροχούς. Πετούσαν βόλτα βόλτα απ’ τις ράχες των λόφων, τονα πίσω’ απ’ τ’ άλλο. Πεταχτήκαμε όξω απ’ το αυτοκίνητο. [...]

Κι ο πάταγος των κινητήρων δυνάμωσε. Απ΄ το άνοιγμα του κόλπου φάνηκε να ζυγώνει σφιχτοδεμένος ο μεγάλος σχηματισμός των JU-88. Ένα δέλτα πελώριο, μαύρο, ζυγημένο και στοιχημένο στην εντέλεια, που όλο μεγάλωνε, ώσπου κάλυψε την πολιτεία όλη.

[…] Κι οι εκρήξεις πήραν να βηματίζουν άκρη-πάντα στην πολιτεία απανωτές. Ψηλά, τα δικινητήρια Ju-88 πετούσανε αργά και υπολογισμένα με τις κοιλιές ανοιχτές. Οι μπόμπες τους πέφτουν κομπολόι. Φεύγανε πλαγιαστές, κάτι μαύρα μακρουλά πράματα με λεπτά φτερούγια από πίσω, γυρίζανε το κεφάλι τους κάτω κάτω, κάνανε ένα παίξιμο πέρα-δώθε και βαριές πέφτανε ίσια. Σφυρίζανε. Ήταν ένα σφύριγμα που δεν έμοιαζε με τίποτα. Σφύριγμα μόνο από μπόμπες που πέφτανε και που δυνάμωνε, ψήλωνε κι απότομα χάνονταν μέσα στον πάταγο της έκρηξης.

Κι η πολιτεία βόγγαγε, θρυμματίζονταν. Έτρεμε η γη.

[…] Τέσσερις ημέρες μετά ξεκινά η Γερμανική Κατοχή στο νησί μας. Στις 21 Νοεμβρίου οι Γερμανοί αποβιβάζονται στo Πυθαγόρειο και λίγο αργότερα παρελαύνουν στους έρημους δρόμους του Βαθιού...

Λίτσα Ψαραύτη, «Το Διπλό Ταξίδι» του 1987

diplo_1_ab2ec2248afaef53.jpg

diplo_2_0b0008254a439e73.jpg

Τελευταία τροποποίηση στις 17/11/2026 - 12:08