Το ζήτημα ανέδειξε ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, στην παρέμβασή του την Τετάρτη 3 Νοεμβρίου στο 30ό συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη» του ΙΕΝΕ, θέτοντας ουσιαστικά το ερώτημα πόσο κοστίζει στην οικονομία η καθυστέρηση ανάπτυξης επαρκών υποδομών αποθήκευσης.
Η ενέργεια που περικόπτεται τις μεσημεριανές ώρες, λόγω της αυξημένης παραγωγής κυρίως από φωτοβολταϊκά, θα μπορούσε να αποθηκεύεται και να διοχετεύεται στο σύστημα όταν η ζήτηση αυξάνεται και η παραγωγή από ΑΠΕ περιορίζεται. Με αυτόν τον τρόπο θα μειωνόταν η ανάγκη λειτουργίας μονάδων φυσικού αερίου, θα περιοριζόταν το ανθρακικό αποτύπωμα της ηλεκτροπαραγωγής και θα ασκούνταν πιέσεις αποκλιμάκωσης στην Οριακή Τιμή Συστήματος.
Η εκτίμηση των 600 εκατ. ευρώ αποτυπώνει τη χαμένη οικονομική αξία αυτής της ενέργειας και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για τον ενεργειακό σχεδιασμό: πόσο μπορεί να αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ χωρίς να αναπτύσσονται με αντίστοιχους ρυθμούς οι υποδομές που επιτρέπουν την αξιοποίησή της;
Χωρίς ορατότητα για τις τιμές
Η καθυστέρηση στην αποθήκευση αποτελεί μόνο μία από τις παραμέτρους που διαμορφώνουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ εξέφρασε παράλληλα ανησυχία για την πορεία των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά τους επόμενους μήνες, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο νέας ανόδου στην ευρωπαϊκή αγορά, εφόσον ο χειμώνας αποδειχθεί ιδιαίτερα ψυχρός.
«Η δική μου πρόβλεψη είναι ότι αν έχουμε σκληρό χειμώνα, οι τιμές θα ξεφύγουν», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι διασυνδέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών αγορών μεταφέρουν τις πιέσεις και στην ελληνική αγορά.
Για την ενεργοβόρο βιομηχανία, η αβεβαιότητα αυτή μεταφράζεται σε σημαντικό πρόβλημα προγραμματισμού. Οι επιχειρήσεις καλούνται να καταρτίσουν προϋπολογισμούς και να διαπραγματευτούν συμβόλαια προμήθειας χωρίς να γνωρίζουν εάν το ενεργειακό κόστος θα κινηθεί σε επίπεδα 160 ή 250 ευρώ/MWh.
«Βαδίζουμε στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα», ήταν η χαρακτηριστική αναφορά του, περιγράφοντας τη δυσκολία με την οποία οι βιομηχανίες σχεδιάζουν την παραγωγή και τις επενδύσεις τους.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Κοντολέων χαρακτήρισε ανεπαρκές το προβλεπόμενο πακέτο ενίσχυσης των 95 εκατ. ευρώ για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται αύξησή του τουλάχιστον στα 120 εκατ. ευρώ.
Στα 756 εκατ. ευρώ το κόστος των ΛΠ2 και ΛΠ3
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία που παρέθεσε η ΕΒΙΚΕΝ για τις επιβαρύνσεις της αγοράς εξισορρόπησης. Σύμφωνα με την παρουσίαση του προέδρου της, οι Λογαριασμοί Προσαυξήσεων ΛΠ2 και ΛΠ3 ανήλθαν συνολικά σε 756 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026.
Μόνο τον Σεπτέμβριο, η σχετική επιβάρυνση διαμορφώθηκε στα 126 εκατ. ευρώ. Ο ΛΠ3 έφτασε σε συγκεκριμένες ώρες έως τα 80 ευρώ/MWh, ενώ ο ΛΠ2 κατέγραψε χρεώσεις έως 17 ευρώ/MWh κατά την απογευματινή αιχμή.
Η ΕΒΙΚΕΝ θέτει ζήτημα διαφάνειας και αποτελεσματικότητας στη λειτουργία της αγοράς εξισορρόπησης, εστιάζοντας μεταξύ άλλων στη συμμετοχή υδροηλεκτρικών και αιολικών μονάδων που λειτουργούν με όρους αγοράς, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται τα έσοδα από τις αποκλίσεις παραγωγής.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και το κατώτατο όριο των -100 ευρώ/MWh στην καθοδική ενέργεια, το οποίο, σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ, δημιουργεί περιθώρια πρόσθετων εσόδων σε ορισμένες περιπτώσεις αποκλίσεων μεταξύ δηλωμένης και πραγματικής παραγωγής.
Η Ένωση ζητά επίσης αναλυτική δημοσιοποίηση των στοιχείων για το κόστος των επικουρικών υπηρεσιών και του redispatching. Ενδεικτικά, το 2023 το κόστος redispatching είχε ανέλθει σε 248 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο συνολικών σχετικών δαπανών 738 εκατ. ευρώ.
Data centers: Το 60% από νέες ΑΠΕ δεν αρκεί χωρίς χρονική αντιστοίχιση
Το ζήτημα της ορθολογικής αξιοποίησης της πράσινης ενέργειας επανέφερε ο Αντώνης Κοντολέων και την Πέμπτη 4 Νοεμβρίου, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου του ΥΠΕΝ στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.
Αντικείμενο της παρέμβασής του ήταν η πρόβλεψη για την κάλυψη του 60% της ετήσιας κατανάλωσης των data centers από νέες μονάδες ΑΠΕ. Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ χαρακτήρισε θετική τη συγκεκριμένη πρόβλεψη, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι απουσιάζει μια κρίσιμη προϋπόθεση: ο χρονικός ταυτοχρονισμός της παραγωγής με την κατανάλωση.
Όπως εξήγησε, ένα data center μπορεί να καλύπτει συμβατικά το 60% της ετήσιας κατανάλωσής του μέσω ενός PPA με φωτοβολταϊκό σταθμό, χωρίς να εξασφαλίζεται ότι η παραγωγή συμπίπτει με τις ώρες κατά τις οποίες χρειάζεται ηλεκτρική ενέργεια.
Καθώς τα data centers λειτουργούν σε 24ωρη βάση, κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες εξακολουθούν να αντλούν ενέργεια από το ηλεκτρικό σύστημα, ακριβώς όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά υποχωρεί και οι πιέσεις στην αγορά εντείνονται.
Η επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της αναμενόμενης αύξησης της ζήτησης από νέες μεγάλες ψηφιακές υποδομές. Η ετήσια λογιστική αντιστοίχιση κατανάλωσης και πράσινης παραγωγής δεν διασφαλίζει από μόνη της ότι τα νέα φορτία δεν θα επιβαρύνουν το σύστημα στις ώρες υψηλής ζήτησης και τιμών.
Σε εκκρεμότητα τα μέτρα για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας
Στις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να επηρεάζουν τον ενεργειακό σχεδιασμό των επιχειρήσεων περιλαμβάνεται, p;antvw, και το μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ για τις επιλέξιμες βιομηχανίες.
Παρά την έγκριση του σχετικού μηχανισμού τον περασμένο Μάιο, παραμένει σε εκκρεμότητα η έκδοση της απαιτούμενης υπουργικής απόφασης, ενώ δεν έχουν διευθετηθεί επιστροφές περίπου 7 εκατ. ευρώ ετησίως προς τις δικαιούχες επιχειρήσεις, με αναφορές σε οφειλές από το 2022.
Παράλληλα, ο εγκεκριμένος μηχανισμός καλύπτει την περίοδο 2024-2026, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί το πλαίσιο που θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027.
