Η ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας αποτυπώνεται στα στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Αιολικής Πρόωσης Πλοίων (IWSA). Τον Ιούνιο του 2026, περισσότερα από 100 μεγάλα εμπορικά πλοία διέθεταν συστήματα αξιοποίησης της αιολικής ενέργειας, έναντι μόλις 21 τον Μάιο του 2022. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε σχεδόν πενταπλασιασμό του αριθμού των πλοίων μέσα σε περίπου τέσσερα χρόνια.
Τα πλοία με εγκατεστημένα τέτοια συστήματα αντιπροσωπεύουν συνολική μεταφορική ικανότητα άνω των 5 εκατομμυρίων τόνων και διαθέτουν περισσότερες από 230 επιμέρους εγκαταστάσεις αιολικής πρόωσης. Σύμφωνα με την IWSA, η χρήση τους συμβάλλει στην αποφυγή εκπομπών άνω των 100.000 τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.
Οι τεχνολογίες που αξιοποιούν τον άνεμο
Τα συστήματα υποβοήθησης αιολικής πρόωσης, γνωστά διεθνώς ως Wind-Assisted Propulsion Systems (WAPS), έχουν σχεδιαστεί ώστε να αξιοποιούν την ενέργεια του ανέμου και να μειώνουν την ισχύ που απαιτείται από την κύρια μηχανή του πλοίου. Με τον τρόπο αυτό, υπό κατάλληλες συνθήκες, περιορίζεται η κατανάλωση καυσίμων χωρίς να καταργείται η συμβατική πρόωση.
Μία από τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται είναι οι κύλινδροι Flettner. Πρόκειται για μεγάλες κατακόρυφες κυλινδρικές κατασκευές που τοποθετούνται στο κατάστρωμα και περιστρέφονται μέσω ηλεκτροκινητήρων. Όταν ο άνεμος κινείται γύρω από τους περιστρεφόμενους κυλίνδρους, δημιουργείται αεροδυναμική δύναμη μέσω του φαινομένου Magnus, η οποία μπορεί να συμβάλει στην προώθηση του πλοίου.
Μια διαφορετική προσέγγιση αποτελούν τα άκαμπτα ιστία, τα οποία θυμίζουν μεγάλα κατακόρυφα πτερύγια. Η θέση και η κλίση τους προσαρμόζονται ανάλογα με τη διεύθυνση του ανέμου, ώστε να παράγεται δύναμη που υποβοηθά την κίνηση του σκάφους. Παράλληλα, αναπτύσσονται και χρησιμοποιούνται ειδικά ιστία με συστήματα αναρρόφησης αέρα, τα οποία ενισχύουν την αεροδυναμική τους απόδοση.
Σημαντική είναι και η συμβολή των ψηφιακών συστημάτων ελέγχου. Υπολογιστές και αυτοματοποιημένες εγκαταστάσεις προσαρμόζουν τη λειτουργία των συστημάτων ανάλογα με την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου, επιδιώκοντας τη βέλτιστη δυνατή αξιοποίησή του χωρίς να απαιτείται κατ’ ανάγκη πρόσθετο πλήρωμα.
Η απόδοση, ωστόσο, δεν είναι σταθερή σε όλες τις συνθήκες. Επηρεάζεται από την ένταση και την κατεύθυνση του ανέμου, την ταχύτητα και την πορεία του πλοίου, τη θαλάσσια διαδρομή, καθώς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της εγκατάστασης.
Εξοικονόμηση καυσίμων έως 25%
Το βασικό οικονομικό κίνητρο για την υιοθέτηση των συστημάτων αιολικής πρόωσης είναι η δυνατότητα μείωσης της κατανάλωσης καυσίμων, η οποία αποτελεί σημαντικό μέρος των λειτουργικών δαπανών των ναυτιλιακών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τον νορβηγικό νηογνώμονα DNV, πλοιοκτήτες και διαχειρίστριες εταιρείες έχουν αναφέρει εξοικονόμηση καυσίμων της τάξης του 4,5% έως 9% από τη χρήση συστημάτων WAPS. Σε ευνοϊκότερες συνθήκες, η δυνητική εξοικονόμηση μπορεί να φτάσει έως και το 25% σε πλοία που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία.
Ακόμη μεγαλύτερα περιθώρια βελτίωσης ενδέχεται να υπάρχουν στα νεότευκτα πλοία που σχεδιάζονται εξαρχής με γνώμονα την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας. Η ενσωμάτωση των σχετικών συστημάτων στον αρχικό σχεδιασμό μπορεί να επιτρέψει την καλύτερη προσαρμογή της κατασκευής και της λειτουργίας τους στις απαιτήσεις της αιολικής υποβοήθησης.
Καθοριστικός παράγοντας για την επίτευξη μεγαλύτερης εξοικονόμησης είναι και ο ψηφιακός σχεδιασμός της διαδρομής. Με τη χρήση μετεωρολογικών προβλέψεων και συστημάτων υπολογισμού της πορείας, οι διαχειριστές μπορούν να επιλέγουν διαδρομές που ευνοούν την αξιοποίηση των διαθέσιμων ανέμων.
Τα ποσοστά εξοικονόμησης αποτελούν εκτιμήσεις και αναφερόμενες επιδόσεις, όχι εγγυημένα αποτελέσματα για κάθε πλοίο ή ταξίδι. Η πραγματική απόδοση εξαρτάται από τις συνθήκες πλεύσης και τις ιδιαιτερότητες κάθε εγκατάστασης.
Δεξαμενόπλοια και φορτηγά χύδην φορτίου στην πρώτη γραμμή
Τα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά μεταφοράς χύδην φορτίου συγκαταλέγονται στις κατηγορίες που πρωτοστατούν στην εγκατάσταση συστημάτων αιολικής πρόωσης, σύμφωνα με τα στοιχεία της IWSA.
Ειδικότερα, η κατανομή των πλοίων που διαθέτουν τις συγκεκριμένες τεχνολογίες περιλαμβάνει:
37 δεξαμενόπλοια.
24 φορτηγά μεταφοράς χύδην φορτίου (bulk carriers), τα οποία μεταφέρουν προϊόντα όπως σιδηρομετάλλευμα, άνθρακα και σιτηρά.
24 πλοία μεταφοράς οχημάτων και επιβατηγά-οχηματαγωγά.
19 πλοία γενικού φορτίου.
Η υιοθέτηση της τεχνολογίας δεν αφορά αποκλειστικά τις νέες ναυπηγήσεις. Πολλά από τα συστήματα μπορούν να εγκατασταθούν και σε πλοία που ήδη εκτελούν εμπορικά δρομολόγια, διευρύνοντας τις δυνατότητες εφαρμογής τους στον υφιστάμενο στόλο.
Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ναυτιλιακές εταιρείες που επιδιώκουν να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων και τις εκπομπές χωρίς να χρειάζεται να αντικαταστήσουν άμεσα τα πλοία τους.
Στόχος τα 200 πλοία μέσα σε έναν χρόνο
Η IWSA εκτιμά ότι η αγορά της αιολικής πρόωσης θα συνεχίσει να αναπτύσσεται. Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης, Γκάβιν Άλραϊτ (Gavin Allwright), έχει επισημάνει ότι η δοκιμή των συστημάτων σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας και η ανεξάρτητη επαλήθευση της απόδοσής τους συμβάλλουν στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πλοιοκτητών.
Με βάση εκτίμηση που διατυπώθηκε τον Ιούνιο του 2026, ο αριθμός των μεγάλων εμπορικών πλοίων με εγκατεστημένα συστήματα αιολικής πρόωσης θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 200 μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Ένωση θέτει ως στόχο την επέκταση της τεχνολογίας σε τουλάχιστον 1.000 πλοία.
Η προοπτική αυτή συνδέεται με τη διπλή πρόκληση που αντιμετωπίζει η ναυτιλία: τον περιορισμό του κόστους καυσίμων και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Παρότι η απόδοση των συστημάτων εξακολουθεί να εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και τις τεχνικές παραμέτρους κάθε πλοίου, η πρόοδος των σχετικών τεχνολογιών δημιουργεί νέες δυνατότητες για την αξιοποίηση του ανέμου.
Έτσι, μια παραδοσιακή πηγή πρόωσης επανέρχεται στη σύγχρονη εμπορική ναυτιλία με τη συνδρομή της μηχανικής, του αυτοματισμού και των ψηφιακών εργαλείων, ως μία από τις επιλογές για πιο αποδοτικές και λιγότερο ρυπογόνες θαλάσσιες μεταφορές.
