Η αγορά είναι μοιρασμένη. Η αντίδραση Παπακωνσταντίνου στις συνεχείς υποβαθμίσεις των οίκων άνοιξε για ακόμη μία φορά τη συζήτηση για το ρόλο τους.
Με τέτοια μεγέθη δεν μπορείς να κατηγορείς τους οίκους για σκληρότητα, αναφέρει χαρακτηριστικά ο Nick Gartside της JPMorgan Asset Management. «Κανένας δεν παραπονιέται όταν αναβαθμίζεται», αναφέρει με νόημα ο Jacques Cailloux του S&P. Η ίδια συζήτηση για τους οίκους είχε ανοίξει και μετά την ασιατική κρίση.
Ο Gary Jenkins της Evolution Securities σημειώνει ότι ο οίκος υποβάθμισε την Ελλάδα εννέα βαθμίδες μέσα σε 440 ημέρες, ενώ -αν ληφθεί υπόψη η μέση διάρκεια παραμονής μίας εταιρίας σε κάθε μία βαθμίδα - θα έπρεπε να προχωρήσει σε αυτή τη μεταβολή σε 35 χρόνια. "Κανενός η πιστοληπτική ικανότητα, είτε πρόκειται για κράτος είτε για εταιρία, αλλάζει τόσο γρήγορα", δηλώνει ο Colleen Denzler, στέλεχος του αμερικανικού επενδυτικού ταμείου Janus Capital Management.
Το δημοσίευμα των Financial Times, με τίτλο: "Κρατικό χρέος: Δύσκολη η πίστωση", ξεκινά με τις πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών της Ελλάδας κ. Γιώργου Παπακωνσταντίνου, μετά την υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τον οίκο Moody's, με τις οποίες χαρακτήρισε αδικαιολόγητη την απόφαση αυτή και έθεσε το ζήτημα της ενίσχυσης της διαφάνειας τους. Ωστόσο, από τη μεριά τους οι οίκοι αξιολόγησης επιμένουν ότι ως προς τις πιστοληπτικές αξιολογήσεις θα κινούνται όπως οφείλουν και αμέσως, παρά τις πολιτικές πιέσεις οι οποίες αναμένεται να ενταθούν.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ έλαβαν κάποια μέτρα εποπτείας των οίκων αξιολόγησης, τα οποία έγιναν αρχικά δεκτά από αυτούς, αλλά οι νεότερες πρωτοβουλίες που προωθούν οι Βρυξέλλες, όπως η ειδοποίηση των Κυβερνήσεων 72 ώρες πριν την ανακοίνωση της αξιολόγησης, έχουν προκαλέσει τις αντιδράσεις των οίκων.
Η ΕΕ τους τελευταίους μήνες δηλώνει ότι θέλει να προχωρήσει περισσότερο με την εποπτεία των οίκων. Οι προτάσεις που έχουν εξετασθεί στις Βρυξέλλες περιλαμβάνουν τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οίκου αξιολόγησης, την αστική ευθύνη για τις αξιολογήσεις και προσπάθειες ενίσχυσης του ανταγωνισμού σε έναν τομέα, ο οποίος κυριαρχείται από τρεις οίκους : τον Moody's, τον Standard & Poor's και τον Fitch.
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν ζητά τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας. Στόχος του θα είναι να ενταθεί ο ανταγωνισμός σε ένα σύστημα που σήμερα είναι περίπου ολιγοπώλιο καθώς μόλις τρεις οίκοι κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά. Επιπλέον, το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο έχει ζητήσει να καταστεί νομικά δυνατή η δίωξη για αστική ευθύνη των οίκων σε περιπτώσεις βαριάς αμέλειας. Οι οίκοι πρέπει να έχουν την ευθύνη των αξιολογήσεών τους.
Οι οίκοι υποστηρίζουν την ορθότητα των μοντέλων αξιολόγησης που ακολουθούν. Πιο συγκεκριμένα, τρία είναι στοιχεία που λαμβάνουν υπόψη τους οι οίκοι ώστε να διαμορφώσουν τις αξιολογήσεις των κυβερνήσεων: χρέος, έλλειμμα και βιωσιμότητα του χρέους (κόστος χρηματοδότησης ως ποσοστό του ΑΕΠ). Η Γερμανία που διαθέτει την αξιολόγηση ΑΑΑ, έχει χρέος 73% του ΑΕΠ, έλλειμμα 3% του ΑΕΠ, και βιωσιμότητα χρέους 5%. Η Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στη βαθμίδα Β+, έχει χρέος 127% του ΑΕΠ, έλλειμμα 15% και βιωσιμότητα 15%.
Το μόνο σίγουρο είναι ο διαμάχη μεταξύ κυβερνήσεων και οίκων δε θα σταματήσει σύντομα. Από τη μία μεριά οι οίκοι έχουν να αντιμετωπίσουν την κριτική της άμεσης, ή καθυστερημένης αντίδρασης, ή ακόμη και της πρόκλησης αναταραχών στην αγορά, ενώ οι κυβερνήσεις πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα στις μεταρρυθμίσεις και τις εμπλοκές που προκαλούνται από τις υποβαθμίσεις.