Το βασικό χαρακτηριστικό του μηχανισμού είναι ότι για κάθε επιλέξιμη εισφορά το κράτος θα καταβάλλει ισόποση ενίσχυση, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ανά έτος. Παράλληλα, προβλέπονται φορολογικές απαλλαγές, διαφορετικές επενδυτικές επιλογές και περιορισμοί στην πρόωρη ανάληψη των χρημάτων, ώστε το κεφάλαιο να διατηρεί τον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα του.

Οι σχετικές διατάξεις περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου με τίτλο «Ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, της αποταμίευσης και των επενδύσεων, φορολογικές, μισθολογικές, συνταξιοδοτικές διατάξεις και λοιπές διατάξεις κοινωνικής πολιτικής». Το νομοσχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 18 Οκτωβρίου, με προθεσμία υποβολής σχολίων έως την 1η Νοεμβρίου, ενώ η ψήφισή του προγραμματίζεται εντός του ίδιου μήνα.

Ποια παιδιά μπορούν να αποκτήσουν επενδυτικό λογαριασμό;

Ο Α.Ε.Λ.Α. προβλέπεται να δημιουργείται ξεχωριστά για κάθε δικαιούχο παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα ή πληροί τις ειδικές προϋποθέσεις υπαγωγής στο πρόγραμμα.

Η διαδικασία θα ξεκινά με αίτηση του γονέα που ασκεί τη γονική μέριμνα ή του προσώπου που έχει την επιμέλεια. Η αίτηση θα πρέπει να υποβάλλεται σε πάροχο της επιλογής τους πριν το παιδί συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του.

Για τις οικογένειες, η ηλικία του παιδιού κατά την υποβολή της αίτησης αποτελεί βασικό στοιχείο που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. Οι λεπτομέρειες για την έναρξη λειτουργίας του συστήματος και τη διαδικασία εγγραφής θα εξαρτηθούν από το τελικό νομοθετικό πλαίσιο και τις εφαρμοστικές ρυθμίσεις.

Πώς υπολογίζεται η κρατική ενίσχυση;

Η οικονομική στήριξη του Δημοσίου συνδέεται άμεσα με τις εισφορές που καταβάλλονται στον λογαριασμό. Ειδικότερα, για κάθε επιλέξιμη εισφορά προβλέπεται ισόποση κρατική συνεισφορά, δηλαδή ενίσχυση 100%, έως το ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.

Το συγκεκριμένο όριο προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Την ίδια στιγμή, οι συνολικές εισφορές που μπορούν να καταβάλλονται σε έναν Α.Ε.Λ.Α. δεν επιτρέπεται να ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ ετησίως.

Η κρατική συμμετοχή θα καταβάλλεται κατά κανόνα κάθε μήνα για εισφορές έως 100 ευρώ. Επειδή, όμως, οι καταβολές μπορεί να είναι υψηλότερες σε ορισμένους μήνες και χαμηλότερες σε άλλους, προβλέπεται ετήσια εκκαθάριση με βάση το σύνολο των εισφορών έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Στην πράξη, το ύψος της ενίσχυσης θα εξαρτάται από τις επιλέξιμες καταβολές της οικογένειας και το ετήσιο πλαφόν. Η κρατική συμμετοχή δεν αποτελεί ανεξάρτητο επίδομα, αλλά συνδέεται με την πραγματοποίηση εισφορών στον λογαριασμό.

Οι επενδυτικές επιλογές και ο ρόλος των παρόχων

Τα χρήματα που συγκεντρώνονται στον λογαριασμό θα τοποθετούνται σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και επενδυτικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και μετοχές. Το πλαίσιο αποκλείει προϊόντα υψηλού κινδύνου και σύνθετα χρηματοοικονομικά μέσα.

Οι γονείς θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ τεσσάρων επενδυτικών προφίλ, ανάλογα με τη στρατηγική που επιθυμούν να ακολουθήσουν:

• Συντηρητικό, με προσανατολισμό στη συγκράτηση του επενδυτικού κινδύνου.
• Ισορροπημένο, με συνδυασμό διαφορετικών κατηγοριών επενδύσεων.
• Αναπτυξιακό, με μεγαλύτερη έμφαση στην προοπτική αύξησης του κεφαλαίου.
• Δυναμικό, με διαφορετική κατανομή επενδύσεων και αντίστοιχη έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Κάθε πάροχος θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν ανά επενδυτικό προφίλ στο οποίο προβλέπεται μηχανισμός εγγύησης κεφαλαίου. Αν δεν επιλεγεί συγκεκριμένη επενδυτική στρατηγική από τους γονείς ή τους ασκούντες την επιμέλεια, θα εφαρμόζεται ως προεπιλογή ένα συντηρητικό προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα με εγγύηση κεφαλαίου.

Τη διαχείριση των λογαριασμών θα μπορούν να αναλαμβάνουν τράπεζες, Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών και ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Προβλέπεται, επίσης, δυνατότητα αυτοδιαχείρισης, ενώ ο δικαιούχος θα μπορεί να αλλάζει πάροχο χωρίς να χάνει τα φορολογικά πλεονεκτήματα ή τα λοιπά δικαιώματα που συνδέονται με τον λογαριασμό.

Δέσμευση των κεφαλαίων έως την ενηλικίωση

Ο λογαριασμός σχεδιάζεται ως εργαλείο αποταμίευσης με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Για τον λόγο αυτό, οι εισφορές, η κρατική ενίσχυση και οι επενδυτικές αποδόσεις δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει εξαιρέσεις σε ειδικές περιπτώσεις, όπως ο θάνατος του γονέα ή του παιδιού, καθώς και σοβαρά προβλήματα υγείας του δικαιούχου που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.

Με την ενηλικίωση, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου. Το κεφάλαιο που έχει συγκεντρωθεί προορίζεται, επομένως, να αποτελέσει μια οικονομική βάση για τα πρώτα βήματα του νέου στην ενήλικη ζωή.

Ποιες φορολογικές απαλλαγές προβλέπονται;

Σημαντικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η φορολογική μεταχείριση των χρημάτων που συγκεντρώνονται στον Α.Ε.Λ.Α.

Οι εισφορές προβλέπεται να είναι αφορολόγητες και να μη συνιστούν φορολογητέο εισόδημα για τον ανήλικο δικαιούχο. Επιπλέον, δεν θα συνυπολογίζονται κατά τον προσδιορισμό εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων για τη χορήγηση κοινωνικών παροχών.

Απαλλαγή από τον φόρο προβλέπεται και για το εισόδημα που προκύπτει από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων στο πλαίσιο του λογαριασμού.

Τι πρέπει να εξετάσουν οι γονείς;

Για τις οικογένειες που θα θελήσουν να αξιοποιήσουν τον νέο μηχανισμό, καθοριστικοί παράγοντες θα είναι η ηλικία του παιδιού, το ποσό που μπορούν να διαθέτουν για αποταμίευση και η επιλογή του επενδυτικού προφίλ.

Πριν από την υποβολή αίτησης, θα χρειαστεί να εξετάσουν τους όρους λειτουργίας των διαθέσιμων προϊόντων, τις χρεώσεις των παρόχων, όπου υπάρχουν, καθώς και τα χαρακτηριστικά κάθε επενδυτικής επιλογής. Η ύπαρξη μηχανισμού εγγύησης κεφαλαίου σε συγκεκριμένα προϊόντα δεν σημαίνει ότι όλα τα επενδυτικά προφίλ ή όλα τα προϊόντα έχουν την ίδια προστασία.

Παράλληλα, θα πρέπει να συνυπολογίσουν ότι τα χρήματα δεσμεύονται έως την ενηλικίωση, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει το πλαίσιο. Πρόκειται, συνεπώς, για μια επιλογή μακροχρόνιου οικονομικού σχεδιασμού και όχι για αποταμιευτικό προϊόν άμεσης πρόσβασης.

Πότε αναμένεται να εφαρμοστεί το μέτρο;

Σημειώνεται ότι ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας, καθώς περιλαμβάνεται σε σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Η ψήφιση προγραμματίζεται να γίνει εντός Νοεμβρίου.