Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στις αγορές ενέργειας και ομολόγων και βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία, προκειμένου να συντονίσουν τις παρεμβάσεις τους. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη έχει εισέλθει σε μια περίοδο υψηλότερου κόστους κεφαλαίου, καθώς η εποχή του φθηνού χρήματος έχει παρέλθει.
Ενδεικτικά, σημείωσε ότι η μέση απόδοση των δεκαετών ομολόγων διαμορφωνόταν το 2016 στο 1,1%, ενώ σήμερα βρίσκεται περίπου στο 4%. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται με μια σειρά παραγόντων, μεταξύ των οποίων τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα, οι ενεργειακές πιέσεις, η αύξηση των κοινωνικών δαπανών και οι διευρυμένες επενδυτικές ανάγκες.
Το παράδειγμα της Ελλάδας και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα
Αναφερόμενος στην ελληνική οικονομική κρίση και στα διδάγματα που μπορούν να αντλήσουν οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι κάθε συγκυρία έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες, εκφράζοντας παράλληλα την προτίμησή του στην «έμπνευση» αντί της παροχής μαθημάτων προς άλλες κυβερνήσεις.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε ότι σήμερα πέντε ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζουν ονομαστικά δημοσιονομικά πλεονάσματα: η Δανία και οι τέσσερις χώρες που είχαν εφαρμόσει προγράμματα διάσωσης την προηγούμενη δεκαετία.
Όπως σημείωσε, οι χώρες αυτές έλαβαν δύσκολες αποφάσεις, ορισμένες με καθυστέρηση και άλλες όσο το δυνατόν ταχύτερα, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σήμερα σε ισχυρότερη δημοσιονομική θέση. Η ανθεκτικότητα, όπως υπογράμμισε, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων που έχει μπροστά της η Ευρώπη.
Σε ό,τι αφορά τη Γερμανία, ο κ. Πιερρακάκης απέφυγε να εμφανιστεί ως εκείνος που θα υποδείξει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στη γερμανική κυβέρνηση και στον ομόλογό του Λαρς Κλίνγκμπαϊλ. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η χώρα διαθέτει σημαντικές παραγωγικές δυνατότητες, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη.
«Η Ευρώπη χρειάζεται τη Γερμανία και η Γερμανία χρειάζεται την Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας τις αναπτυξιακές προοπτικές των κρατών-μελών με την πρόοδο σε βασικές ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις, όπως η Ένωση Κεφαλαιαγορών, η Τραπεζική Ένωση και η εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας.
Στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στον πληθωρισμό
Για τον πληθωρισμό, ο υπουργός ανέφερε ότι η άνοδος στο 4%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat στα οποία αναφέρθηκε, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των τιμών της ενέργειας. Εκτίμησε, συνεπώς, ότι η αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό των πιέσεων στα νοικοκυριά.
Όπως εξήγησε, οι παρεμβάσεις στήριξης διαφοροποιούνται ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε χώρας, ωστόσο ο κοινός ευρωπαϊκός στόχος είναι να ενισχυθούν οι πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις δυσκολίες του χειμώνα.
Ο κ. Πιερρακάκης έδωσε έμφαση στην ανάγκη για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες των πολιτών και με ιδιαίτερη μέριμνα για τις πιο ευάλωτες ομάδες. Παράλληλα, χαρακτήρισε τις επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές ως την πλέον βιώσιμη απάντηση στις προκλήσεις της ενεργειακής κρίσης.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε και τον ρόλο του Eurogroup στη διαμόρφωση κοινής αντίληψης για το πρόβλημα και στην ανταλλαγή απόψεων για τις αποτελεσματικότερες λύσεις.
Αμυντικές δαπάνες: Σημασία έχει και πώς αξιοποιούνται οι πόροι
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρόεδρος του Eurogroup στις αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής άμυνας, με αφορμή και τη συμμετοχή του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, σε συζήτηση με τους υπουργούς Οικονομικών.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι, σε ένα περιβάλλον υψηλότερου κόστους κεφαλαίου, η αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων πρέπει να γίνεται με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα.
«Πρέπει να διασφαλίζουμε ότι κάθε ευρώ αποδίδει τη μέγιστη δυνατή αξία και έχει το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι οι αυξημένες αμυντικές ανάγκες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καθιστούν αναγκαία την προσαρμογή των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων.
Όπως εξήγησε, το ζητούμενο δεν αφορά μόνο το ύψος των αμυντικών δαπανών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτές κατευθύνονται και αξιοποιούνται. Στο πλαίσιο αυτό, έκανε λόγο για την ανάγκη ενίσχυσης των κοινών ευρωπαϊκών προμηθειών, μεγαλύτερων επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη, καθώς και βελτίωσης της διαλειτουργικότητας μεταξύ των αμυντικών συστημάτων των κρατών-μελών.
Τόνισε, επίσης, ότι ο συντονισμός δεν μπορεί να περιορίζεται στους υπουργούς Άμυνας, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών έχουν καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση των σχετικών αναγκών.
Στο επίκεντρο οι αποφάσεις για την ΕΚΤ έως το τέλος του έτους
Τέλος, αναφερόμενος στις σημαντικές αποφάσεις που καλείται να λάβει η Ευρωζώνη τους επόμενους μήνες, ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι ο σχεδιασμός προβλέπει να υπάρξει πρόοδος έως τον Δεκέμβριο, τόσο σε ζητήματα που αφορούν την Ουκρανία και τον επόμενο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στη διαδικασία διαδοχής στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Για την τελευταία, ανέφερε ότι η Κριστίν Λαγκάρντ έχει γνωστοποιήσει πως θα παραμείνει στη θέση της έως τις 7 Φεβρουαρίου και ότι, ιδανικά, η επίσημη απόφαση για τη διαδοχή θα πρέπει να έχει ληφθεί έως το τέλος του έτους, σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών.
Επισήμανε, μάλιστα, ότι οι σχετικές αποφάσεις αφορούν συνολικά τρεις θέσεις: του προέδρου, του επικεφαλής οικονομολόγου και μία θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ. Όπως είπε, αρκετοί αντιμετωπίζουν τις τρεις διαδικασίες ως ενιαίο πακέτο, προσέγγιση που ο ίδιος χαρακτήρισε εύλογη.
Το Eurogroup, κατέληξε, θα συμβάλει στη διευκόλυνση της διαδικασίας και θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Ολόκληρη η συνέντευξη του Κυριάκου Πιερρακάκη στο Euronews
Stefan Grobe: Καλωσορίζουμε τον Πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, Υπουργό Οικονομικών της Ελλάδας. Χαιρόμαστε ιδιαίτερα που σας έχουμε σήμερα μαζί μας. Καλημέρα σας.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Καλημέρα σας. Χαίρομαι πολύ που βρίσκομαι μαζί σας.
Stefan Grobe: Ας ξεκινήσουμε με δύο ανησυχητικές ενδείξεις που έχουν εμφανιστεί το τελευταίο διάστημα: την άνοδο των τιμών της ενέργειας και των αποδόσεων των ομολόγων. Πόσο σας ανησυχεί ο οικονομικός αντίκτυπος αυτών των εξελίξεων;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Παρακολουθούμε, προφανώς, με μεγάλη προσοχή αυτές τις εξελίξεις. Είναι ένα ζήτημα που συζητούν οι Υπουργοί Οικονομικών της Ευρώπης, όχι μόνο στις συνεδριάσεις του Eurogroup και του ECOFIN, αλλά θα έλεγα σε συνεχή βάση. Βρισκόμαστε διαρκώς σε επικοινωνία, προκειμένου να συντονίσουμε τις ενέργειές μας.
Είναι σαφές ότι έχουμε εισέλθει πλέον σε μια εποχή υψηλότερου κόστους κεφαλαίου. Η εποχή του φθηνού χρήματος ανήκει στο παρελθόν. Ακόμη και αν συγκρίνουμε το 2016 με το 2026, η μέση απόδοση των δεκαετών ομολόγων το 2016 ήταν 1,1%, ενώ σήμερα βρίσκεται στο 4%.
Λειτουργούμε, λοιπόν, σε ένα περιβάλλον υψηλότερου κόστους κεφαλαίου και αυτό οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες. Ορισμένοι είναι δημοσιονομικοί, καθώς το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα είναι διπλάσιο σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια. Άλλοι συνδέονται με όσα μόλις αναφέρατε: την ενέργεια, τις αυξημένες δαπάνες, τις κοινωνικές δαπάνες και τις μεγαλύτερες επενδυτικές ανάγκες.
Stefan Grobe: Η Ελλάδα πέρασε μια τεράστια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, κάτι που γνωρίζετε καλύτερα από οποιονδήποτε. Βλέπετε κινδύνους στη σημερινή κατάσταση ή βρισκόμαστε μπροστά σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Κάθε κατάσταση είναι διαφορετική. Συχνά με ρωτούν, όταν μιλώ με την ελληνική μου ιδιότητα, αυτή του Υπουργού Οικονομικών, αν υπάρχουν διδάγματα από την ελληνική κρίση.
Συνήθως απαντώ δύο πράγματα. Πρώτον, ότι η λέξη «ύβρις» είναι ελληνική. Και δεύτερον, ότι στην πολιτική πιστεύω περισσότερο στην έμπνευση παρά στα «μαθήματα» που μπορεί να δώσει κανείς σε άλλους.
Και η έμπνευση εδώ είναι ότι σήμερα υπάρχουν πέντε χώρες στην Ευρώπη που παρουσιάζουν δημοσιονομικό πλεόνασμα σε ονομαστικούς όρους: η Δανία και οι τέσσερις χώρες που εφάρμοσαν προγράμματα διάσωσης την προηγούμενη δεκαετία.
Καταφέραμε να λάβουμε δύσκολες αποφάσεις. Ορισμένες με καθυστέρηση, άλλες όσο γρήγορα μπορούσαμε. Και σήμερα βρισκόμαστε σε θέση δημοσιονομικής ισχύος.
Αυτή η ανθεκτικότητα, που θα έλεγα ότι αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της Ευρώπης συνολικά, αλλά και της Ελλάδας, είναι εξαιρετικά σημαντική για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις πολύ μεγάλες προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.
Stefan Grobe: Υπάρχουν, όμως, διδάγματα για τη Γερμανία; Ακούγονται πολλές εκκλήσεις ότι η χώρα πρέπει να προχωρήσει σε ουσιαστικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Τι μπορεί να μάθει η Γερμανία από την Ελλάδα;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Βρέθηκα πρόσφατα στο Βερολίνο, όπου μου τέθηκε ακριβώς η ίδια ερώτηση.
Και η απάντησή μου ήταν αυτή που σας έδωσα προηγουμένως. Πιστεύω στην έμπνευση. Σε καμία περίπτωση δεν είμαι εγώ εκείνος που θα δώσει μαθήματα στον καλό μου συνάδελφο, Lars Klingbeil, ή στη γερμανική κυβέρνηση.
Πιστεύω ότι η Γερμανία γνωρίζει τι πρέπει να κάνει και τι πρέπει να πετύχει. Διαθέτει τεράστιες δυνατότητες, οι οποίες μπορούν να απελευθερώσουν σημαντική ανάπτυξη. Είναι μια εξαιρετικά ισχυρή παραγωγική δύναμη.
Και θα το συνόψιζα σε μία φράση: Η Ευρώπη χρειάζεται τη Γερμανία και η Γερμανία χρειάζεται την Ευρώπη.
Μέρος της μεταρρυθμιστικής ατζέντας που θέτουμε ως προτεραιότητα στο Eurogroup μπορεί να ενισχύσει τις αναπτυξιακές προοπτικές κάθε κράτους-μέλους της Ευρώπης.
Η Ένωση Κεφαλαιαγορών, η Τραπεζική Ένωση, οι συζητήσεις μας για την ενέργεια, όλα αυτά είναι στοιχεία που μπορούν να απελευθερώσουν αναπτυξιακές δυνατότητες.
Και τελικά θα επηρεάσουν τη Γερμανία, όπως θα επηρεάσουν και την Ελλάδα, αλλά κάθε Ευρωπαίο πολίτη που μας παρακολουθεί. Γι' αυτό και πρέπει να προχωρήσουμε.
Stefan Grobe: Μιλώντας για τους πολίτες, πόσο σας ανησυχεί ο πληθωρισμός; Φοβάστε ότι οι τιμές θα αυξηθούν ξανά; Και πώς μπορούν να προστατευθούν τα νοικοκυριά;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, ο πληθωρισμός στο 4%, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Eurostat, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των τιμών της ενέργειας. Επομένως, το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την πρώτη σας ερώτηση, την ενεργειακή κρίση δηλαδή που αντιμετωπίζουμε.
Προσπαθούμε να συντονίσουμε τις ενέργειές μας και τη στήριξη που παρέχουμε στους πολίτες.
Η στήριξη αυτή λαμβάνει διαφορετικές μορφές, ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε χώρας. Κοινός μας στόχος, ωστόσο, είναι να στηρίξουμε τους πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα.
Προφανώς, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να επενδύσουμε στις ενεργειακές υποδομές. Αυτή είναι, θα έλεγα, η πιο βιώσιμη απάντηση.
Χρειαζόμαστε, όμως, και προσωρινά μέτρα, στοχευμένα μέτρα. Χρειαζόμαστε μέτρα προσαρμοσμένα στις ανάγκες των πολιτών, τα οποία θα στηρίζουν ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους και όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Αυτό ακριβώς προσπαθούμε να κάνουμε.
Και ένα μέρος της δουλειάς μας στο Eurogroup, κάτι που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό, είναι να διαμορφώσουμε μια κοινή αντίληψη για το πρόβλημα και μια κοινή γλώσσα για την περιγραφή του. Αν εξετάσουμε τις λύσεις, αν δούμε πώς μπορούμε να αντιδράσουμε με τον αποτελεσματικότερο τρόπο….
Stefan Grobe: Θα ήθελα να αλλάξουμε θέμα για λίγο. Χθες, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mark Rutte, βρέθηκε μαζί σας, στη συνάντηση των Υπουργών Οικονομικών. Αυτό είναι αρκετά ασυνήθιστο. Γιατί προσκλήθηκε και τι είχε να σας πει;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Ήταν πράγματι μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.
Ποιο είναι το βασικό ζήτημα που εξετάζουμε; Ανέφερα στην αρχή ότι λειτουργούμε σε μια εποχή υψηλότερου κόστους κεφαλαίου.
Πρέπει να αξιοποιούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο κάθε ευρώ που δαπανούμε. Πρέπει να διασφαλίζουμε ότι κάθε ευρώ αποδίδει τη μέγιστη δυνατή αξία και έχει το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Ταυτόχρονα, έχουμε αυξημένες ανάγκες για επενδύσεις στην άμυνα. Γι' αυτό, άλλωστε, υπάρχει και η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Οι υπολογισμοί μας άλλαξαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τι πρέπει, λοιπόν, να κατανοήσουμε; Πώς θα ανταποκριθούμε σε αυτές τις ανάγκες.
Δεν είναι μόνο ζήτημα του πόσα δαπανούμε. Είναι και ζήτημα του πώς δαπανούμε τους πόρους μας.
Γνωρίζουμε ότι δεν κάνουμε αρκετές κοινές προμήθειες στον τομέα της άμυνας, καθώς και ότι δεν επενδύουμε αρκετά στην έρευνα και την ανάπτυξη στην Ευρώπη.
Γνωρίζουμε ότι χρειαζόμαστε μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα μεταξύ των αμυντικών μας συστημάτων.
Επομένως, είναι απαραίτητος ο συντονισμός αυτής της προσπάθειας, όχι μόνο σε επίπεδο Υπουργών Άμυνας, αλλά και σε επίπεδο Υπουργών Οικονομικών, οι οποίοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν αυτές τις δαπάνες.
Stefan Grobe: Μία τελευταία, σύντομη ερώτηση. Η Ευρωζώνη οδεύει προς έναν χειμώνα σημαντικών αποφάσεων. Υπάρχει το ζήτημα της Ουκρανίας, ο επόμενος προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η διαδοχή της Christine Lagarde. Πιστεύετε ότι μπορείτε να ολοκληρώσετε αυτές τις διαδικασίες και να καταλήξετε σε συμφωνία μέχρι τον Δεκέμβριο;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό είναι πράγματι το χρονοδιάγραμμα που έχουμε μπροστά μας.
Και χθες μου τέθηκε ερώτηση για το τελευταίο σκέλος που αναφέρατε, τη διαδοχή στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Είτε πρόκειται για μεταρρυθμίσεις είτε για τη λήψη αποφάσεων είτε για την πλήρωση θέσεων, αυτό είναι το χρονικό πλαίσιο στο οποίο κινούμαστε.
Η Christine Lagarde έχει ανακοινώσει ότι θα παραμείνει στη θέση της έως τις 7 Φεβρουαρίου.
Αυτό σημαίνει ότι, ιδανικά, θα πρέπει να έχει ληφθεί επίσημη απόφαση έως το τέλος του έτους, δηλαδή μέχρι τον Δεκέμβριο. Πρόκειται για απόφαση που λαμβάνεται σε επίπεδο ηγετών.
Και δεν μιλάμε μόνο για την πλήρωση μίας θέσης. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τρεις θέσεις. Είναι μια αρκετά πρωτοφανής συγκυρία.
Πρόκειται για τη θέση του Προέδρου, τη θέση επικεφαλής οικονομολόγου και μία θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο. Πολλοί αντιμετωπίζουν αυτές τις αποφάσεις ως ένα συνολικό πακέτο. Θεωρώ ότι αυτή είναι μια εύλογη προσέγγιση.
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση λαμβάνεται σε επίπεδο ηγετών και το Eurogroup θα συμβάλει στη διευκόλυνση της διαδικασίας. Θα παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις, όπως κάνουμε πάντα.
Stefan Grobe: Σας ευχαριστούμε θερμά που ήσασταν σήμερα μαζί μας.
