• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
WSJ: Τι έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία και τι εξακολουθεί να αγνοεί η υπόλοιπη Ευρώπη
08:17 - 15 Νοε 2026

WSJ: Τι έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία και τι εξακολουθεί να αγνοεί η υπόλοιπη Ευρώπη

Δες περισσότερα άρθρα του Reporter.gr όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Η ελληνική κρίση χρέους άφησε βαθιά τραύματα, αλλά άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η χώρα διαχειρίζεται τα δημόσια οικονομικά της. Σήμερα, την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενα ελλείμματα και χρέη, η Ελλάδα εμφανίζει δημοσιονομική πειθαρχία και αποτελεί ένα διαφορετικό παράδειγμα για την Ευρώπη.

Οι εικόνες κοινωνικής αναταραχής που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα σε ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Παρίσι και το Μιλάνο, θυμίζουν έντονα όσα έζησε η Αθήνα το 2010. Τότε, οι Έλληνες διαδήλωναν ενάντια στη λιτότητα, τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και την υπερβολική φορολογική επιβάρυνση, ως αντάλλαγμα για τα προγράμματα διάσωσης που απέτρεψαν την άτακτη χρεοκοπία της χώρας.

Η ελληνική οικονομία υπέστη μία από τις βαθύτερες υφέσεις που έχει γνωρίσει ανεπτυγμένη χώρα σε περίοδο ειρήνης, με το ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά περίπου 25%. Η ανεργία εκτοξεύθηκε, οι μισθοί μειώθηκαν δραματικά και εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.

Ωστόσο, δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταγράφει δημοσιονομικά πλεονάσματα και δανείζεται με χαμηλότερο κόστος σε σχέση με χώρες όπως η Γαλλία, η Βρετανία και οι ΗΠΑ.

Από τη δημοσιονομική κατάρρευση στη σταθερότητα

Η αλλαγή δεν ήρθε εύκολα. Πριν από την κρίση, η φοροδιαφυγή ήταν εκτεταμένη, η είσπραξη φόρων προβληματική και οι κρατικές δαπάνες, ιδιαίτερα για μισθούς και συντάξεις, αυξάνονταν διαρκώς.

Ενδεικτικό είναι ότι το 2009 το δημοσιονομικό έλλειμμα ξεπέρασε το 15% του ΑΕΠ. Η χώρα έχασε την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και αναγκάστηκε να προσφύγει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Τα τρία προγράμματα διάσωσης συνοδεύτηκαν από αυστηρούς όρους, μεγάλες φορολογικές αυξήσεις και περικοπές δαπανών. Οι μισθοί μειώθηκαν κατά μέσο όρο περισσότερο από 20%, ο κατώτατος μισθός περικόπηκε και το όριο συνταξιοδότησης αυξήθηκε από τα 65 στα 67 έτη.

Το κοινωνικό κόστος υπήρξε τεράστιο. Πολλοί νέοι εγκατέλειψαν τη χώρα αναζητώντας εργασία, ενώ σημαντικό μέρος της μεσαίας τάξης οδηγήθηκε σε συνθήκες οικονομικής ανασφάλειας.

Σταδιακά, όμως, η δημοσιονομική προσαρμογή απέδωσε. Από το 2016 η Ελλάδα διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, ενώ η ενίσχυση των φορολογικών ελέγχων και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής συνέβαλαν στην αύξηση των κρατικών εσόδων.

Παράλληλα, η διαχείριση του δημόσιου χρέους άλλαξε ριζικά. Το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται πλέον στα χέρια ευρωπαϊκών επίσημων πιστωτών, με χαμηλά σταθερά επιτόκια και μακροχρόνιες περιόδους αποπληρωμής. Παρότι η αναλογία χρέους προς ΑΕΠ παραμένει η υψηλότερη στην Ευρώπη, ακολουθεί πτωτική πορεία και η χώρα έχει ξεκινήσει πρόωρες αποπληρωμές δανείων.

Η αλλαγή νοοτροπίας και το πολιτικό κόστος

Ίσως η σημαντικότερη κληρονομιά της κρίσης να είναι η αλλαγή στη νοοτροπία τόσο των πολιτικών όσο και των πολιτών, επισημαίνει στο αφιέρωμά της η Wall Street Journal.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι οι Έλληνες γνωρίζουν πλέον καλύτερα τι σημαίνει δημοσιονομική ανευθυνότητα, καθώς έχουν βιώσει τις συνέπειές της. Η εμπειρία της χρεοκοπίας έχει ενισχύσει την κατανόηση της σημασίας των ελλειμμάτων, του δημόσιου χρέους και της φορολογικής συνέπειας.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η δημοσιονομική υπευθυνότητα έχει πλέον περάσει και στο λεξιλόγιο της αντιπολίτευσης. Ακόμη και ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος είχε αντιταχθεί έντονα στη λιτότητα, εμφανίζεται σήμερα να δίνει έμφαση στη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Την ίδια στιγμή, οι πολιτικοί εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμοι να υπόσχονται παροχές που δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν, ενώ οι ψηφοφόροι είναι πλέον πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε τέτοιες εξαγγελίες.

Η Ελλάδα ανακάμπτει, αλλά οι πληγές παραμένουν

Παρά τη δημοσιονομική πρόοδο, η οικονομική ανάκαμψη δεν έχει αποκαταστήσει πλήρως τις απώλειες της κρίσης. Το ελληνικό ΑΕΠ εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 20% χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί.

Με βάση τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ προσαρμοσμένο στην αγοραστική δύναμη, ξεπερνώντας μόνο τη Βουλγαρία.

Υπάρχουν, ωστόσο, θετικές ενδείξεις. Οι ξένες επενδύσεις αυξάνονται, η μεταποίηση έχει επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα και ο τεχνολογικός τομέας αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς.

Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο υπό πίεση

Η ελληνική εμπειρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές ευρωπαϊκές χώρες δυσκολεύονται να διατηρήσουν τα παραδοσιακά συστήματα κοινωνικής προστασίας.

Η γήρανση του πληθυσμού επιβαρύνει τα συνταξιοδοτικά συστήματα, ενώ οι αυξημένες δημόσιες δαπάνες και τα υψηλά χρέη περιορίζουν τα περιθώρια των κυβερνήσεων. Την ίδια στιγμή, οι προσπάθειες περιορισμού των παροχών συναντούν έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.

Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, που οικοδομήθηκε κατά τη μεταπολεμική περίοδο υψηλής ανάπτυξης, βρίσκεται πλέον υπό πίεση. Χωρίς ισχυρούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, η διατήρηση ενός βιώσιμου κοινωνικού συμβολαίου γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Το βασικό δίδαγμα από την ελληνική κρίση είναι ότι η δημοσιονομική προσαρμογή δεν μπορεί να αναβάλλεται επ' αόριστον. Όπως επισημαίνουν και Έλληνες αξιωματούχοι, οι κυβερνήσεις οφείλουν να σχεδιάζουν με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και όχι αποκλειστικά με γνώμονα τον επόμενο κρατικό προϋπολογισμό ή τις επόμενες εκλογές.

Η Ελλάδα πλήρωσε πολύ ακριβά τα λάθη του παρελθόντος. Σήμερα, η εμπειρία της αποτελεί μια προειδοποίηση προς την υπόλοιπη Ευρώπη: όταν οι οικονομικές ανισορροπίες αγνοούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, το κόστος της διόρθωσης μπορεί να γίνει εξαιρετικά επώδυνο.