Πιο συγκεκριμένα, ένα νέο μοντέλο φορολογικού ελέγχου, στο οποίο τα ψηφιακά δεδομένα, οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις και η τεχνητή νοημοσύνη αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο, διαμορφώνει σταδιακά η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Το 2027 αναμένεται να αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για την ωρίμανση μιας σειράς ψηφιακών εφαρμογών και οργανωτικών αλλαγών, που φιλοδοξούν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και να περιορίσουν τις απώλειες φορολογικών εσόδων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), η διεύρυνση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η αξιοποίηση μεγάλου όγκου δεδομένων για τον εντοπισμό φορολογικών αποκλίσεων, αλλά και η ενίσχυση του ελεγκτικού μηχανισμού με νέα κέντρα και ψηφιακά εργαλεία. Πρόκειται για παρεμβάσεις που συνθέτουν ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης των οικονομικών συναλλαγών και διασταύρωσης των δηλωθέντων στοιχείων.
Ο σχεδιασμός αποτυπώνεται στο Draft Budgetary Plan (DBP) 2027, το δημοσιονομικό σχέδιο που υπέβαλε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά την κατάθεση του προσχεδίου του προϋπολογισμού στη Βουλή. Στο πλαίσιο αυτό, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της φορολογικής διοίκησης αντιμετωπίζεται ως βασικός παράγοντας για τη μόνιμη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την ενίσχυση των δημόσιων εσόδων.
Το δημοσιονομικό, πάντως, στοίχημα είναι σημαντικό καθώς για το 2027 προβλέπονται φορολογικά έσοδα ύψους 75,73 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά περίπου 2,15 δισ. ευρώ σε σχέση με το τρέχον έτος. Η προβλεπόμενη άνοδος συνδέεται τόσο με την οικονομική ανάπτυξη όσο και με την αναμενόμενη απόδοση των παρεμβάσεων κατά της φοροδιαφυγής, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές, το myDATA και το νέο μητρώο ακινήτων.
Ψηφιακές διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο
Κεντρική επιδίωξη της ΑΑΔΕ, πάντως, είναι τα συστήματα που έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία ή βρίσκονται σε φάση σταδιακής εφαρμογής να περάσουν στο επόμενο στάδιο. Από εργαλεία ηλεκτρονικής καταγραφής, να εξελιχθούν σε ένα διασυνδεδεμένο δίκτυο ελέγχου, ικανό να εντοπίζει ασυνέπειες και αποκλίσεις με μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια.
Στην κατεύθυνση αυτή, καθοριστικό ρόλο έχουν η επέκταση της πλατφόρμας myDATA, η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές, η ηλεκτρονική τιμολόγηση και το ψηφιακό δελτίο αποστολής. Η συνδυαστική αξιοποίηση των δεδομένων που παράγουν τα συγκεκριμένα συστήματα αναμένεται να ενισχύσει τη δυνατότητα της φορολογικής διοίκησης να αντιπαραβάλλει τις συναλλαγές, τα παραστατικά και τα δηλωθέντα έσοδα των επιχειρήσεων.
Βασικός στόχος είναι ο περαιτέρω περιορισμός του κενού ΦΠΑ, δηλαδή της διαφοράς μεταξύ των εσόδων που θα έπρεπε να εισπράττονται και εκείνων που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία. Με την ενίσχυση της ψηφιακής ιχνηλασιμότητας, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να εντοπίζει πιο έγκαιρα περιπτώσεις μη απόδοσης φόρου και αποκλίσεις ανάμεσα στις πραγματικές συναλλαγές και στις φορολογικές δηλώσεις.
Στο μεταξύ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται για το συγκεκριμένο μέγεθος, το μέσο κενό ΦΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται περίπου στο 9,5% των δυνητικών εσόδων, αντιστοιχώντας σε απώλειες δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο. Για την Ελλάδα, το σχετικό ποσοστό υπολογιζόταν σε 11,4% το 2023, ενώ εκτιμάται ότι έκτοτε έχει υποχωρήσει σε μονοψήφια επίπεδα, κοντά στο 9%. Η περαιτέρω μείωσή του αποτελεί βασικό ζητούμενο για την επόμενη περίοδο.
Τεχνητή νοημοσύνη και ανάλυση κινδύνου
Ένα, δε, από τα πιο σύνθετα σκέλη του σχεδιασμού αφορά την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και των μεγάλων δεδομένων (Big Data) για την καλύτερη στόχευση των ελέγχων. Η ανάπτυξη συστημάτων ανάλυσης κινδύνου (Risk Profiling) επιτρέπει την επεξεργασία και τη συνδυαστική αξιολόγηση διαθέσιμων πληροφοριών, με σκοπό να εντοπίζονται περιπτώσεις που παρουσιάζουν αυξημένες ενδείξεις φορολογικής ασυνέπειας.
Συγκεκριμένα, μέσα από τη διασταύρωση στοιχείων για εισοδήματα, συναλλαγές, δαπάνες και περιουσιακά δεδομένα, η φορολογική διοίκηση επιδιώκει να σχηματίζει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για κάθε φορολογούμενο και επιχείρηση. Η αξιοποίηση των διαθέσιμων ψηφιακών πηγών μπορεί να συμβάλει στην ανάδειξη ασυμφωνιών που δύσκολα θα εντοπίζονταν με αποσπασματικούς ελέγχους.
Η κατεύθυνση αυτή δεν αφορά μόνο την αύξηση του αριθμού των ελέγχων, αλλά κυρίως τη βελτίωση της στόχευσής τους, ώστε οι ελεγκτικοί πόροι να κατευθύνονται στις υποθέσεις με τις ισχυρότερες ενδείξεις παραβατικότητας.
ΜΙΔΑ: Ενιαία εικόνα για την ακίνητη περιουσία
Ιδιαίτερη βαρύτητα στον σχεδιασμό έχει το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να συγκεντρώσει και να ενοποιήσει κρίσιμα στοιχεία για την ακίνητη περιουσία και τη χρήση της.
Το νέο μητρώο προβλέπεται να συνδέσει πληροφορίες από διαφορετικές βάσεις δεδομένων, μεταξύ των οποίων τα στοιχεία του Ε9 και του Εθνικού Κτηματολογίου, μέσω της αντιστοίχισης του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ).
Με αυτόν τον τρόπο, η ΑΑΔΕ θα επιδιώξει να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς και την πραγματική χρήση κάθε ακινήτου: αν είναι κενό, ιδιοκατοικούμενο ή εκμισθώνεται, είτε με μακροχρόνια μίσθωση είτε μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας διαμονής.
Παράλληλα, η συγκέντρωση των δεδομένων αναμένεται να διευκολύνει τις διασταυρώσεις για αδήλωτα εισοδήματα από ενοίκια, αναντιστοιχίες στα δηλωμένα χαρακτηριστικά των ακινήτων και περιπτώσεις στις οποίες η δηλωμένη περιουσιακή ή εισοδηματική κατάσταση δεν συμφωνεί με τα διαθέσιμα στοιχεία. Παράλληλα, οι πληροφορίες μπορούν να αξιοποιηθούν για την επαλήθευση προϋποθέσεων χορήγησης παροχών και επιδομάτων, όπου αυτό προβλέπεται από το σχετικό θεσμικό πλαίσιο.
Ψηφιακό Πελατολόγιο και έλεγχοι με φορητές συσκευές
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η επέκταση του Ψηφιακού Πελατολογίου, το οποίο εφαρμόζεται ήδη σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη διεύρυνση της χρήσης του και σε άλλες δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων ο χώρος των εκδηλώσεων.
Η ψηφιακή καταγραφή των πελατών ή των συναλλαγών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ισχύουν για κάθε κλάδο, δημιουργεί ένα πρόσθετο σημείο ελέγχου. Τα σχετικά δεδομένα μπορούν να αντιπαραβάλλονται με τα παραστατικά που εκδίδονται και τις εγγραφές των ταμειακών συστημάτων, διευκολύνοντας τον εντοπισμό συναλλαγών που δεν αποτυπώνονται με συνέπεια στα φορολογικά στοιχεία.
Παράλληλα, αναμένεται να διευρυνθούν οι δυνατότητες της εφαρμογής «ΕΛΕΓΧΟΣ Live», την οποία χρησιμοποιούν οι ελεγκτές μέσω φορητών συσκευών. Το εργαλείο υποστηρίζει τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων, παρέχοντας πρόσβαση σε διαθέσιμες πληροφορίες για την ελεγχόμενη δραστηριότητα και επιτρέποντας την καταγραφή των ενεργειών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Η αξιοποίηση τέτοιων εφαρμογών εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια να περιοριστεί ο χρόνος μεταξύ της συλλογής των στοιχείων, της αξιολόγησής τους και της ολοκλήρωσης του ελέγχου.
Ηλεκτρονική τιμολόγηση με ευρύτερη κάλυψη
Σημαντικό μέρος των αλλαγών αφορά και την ηλεκτρονική τιμολόγηση, με την υποχρέωση εφαρμογής της να επεκτείνεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, και στις επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα έως 1 εκατ. ευρώ.
Η διεύρυνση της κάλυψης αναμένεται να ενισχύσει την ηλεκτρονική καταγραφή των συναλλαγών και να διευκολύνει την ανταλλαγή και τη διασταύρωση πληροφοριών μεταξύ επιχειρήσεων και φορολογικής διοίκησης. Σε συνδυασμό με το myDATA και τα υπόλοιπα ψηφιακά συστήματα, η ηλεκτρονική τιμολόγηση αποτελεί βασικό κρίκο στη διαμόρφωση μιας πιο συνεκτικής εικόνας της οικονομικής δραστηριότητας.
Νέος χάρτης φορολογικών υπηρεσιών και ελέγχων
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός συνοδεύεται από αλλαγές στην οργανωτική δομή της ΑΑΔΕ. Το σχέδιο προβλέπει την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης των φορολογικών υπηρεσιών, με την ενίσχυση των Κέντρων Φορολογικών Διαδικασιών και Εξυπηρέτησης (ΚΕΦΟΔΕ) και των Ελεγκτικών Κέντρων (ΕΛΚΕ), τα οποία αναλαμβάνουν διακριτούς ρόλους στη διοικητική εξυπηρέτηση και στον φορολογικό έλεγχο.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η δημιουργία επτά νέων ελεγκτικών κέντρων, με στόχο την ενίσχυση της ελεγκτικής ικανότητας της φορολογικής διοίκησης και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
Την ίδια ώρα, τα νέα πρότυπα καταστήματα εξυπηρέτησης myPoint αναπτύσσονται ως το σύγχρονο μοντέλο φυσικής παρουσίας της ΑΑΔΕ, σε συνδυασμό με τις ψηφιακές υπηρεσίες της. Έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία έξι καταστήματα, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει την επέκταση του δικτύου στα 15, πριν από την περαιτέρω ανάπτυξή του σε πανελλαδικό επίπεδο.
Σημειώνεται ότι η νέα δομή επιδιώκει να διαχωρίσει αποτελεσματικότερα τις διοικητικές διαδικασίες από το ελεγκτικό έργο, προσφέροντας παράλληλα στους φορολογουμένους περισσότερες δυνατότητες εξυπηρέτησης μέσω ενός ενιαίου μοντέλου φυσικών και ψηφιακών υπηρεσιών.
