Ο ΙΜΟ, με την ψήφιση του προσχεδίου ενός πλαισίου μηδενικών εκπομπών (Net-Zero Framework), προχώρησε μεν σε ένα βήμα θεσμικής ωρίμανσης, εγκατέλειψε δε —τουλάχιστον σε αυτήν τη φάση— το μοντέλο της συναίνεσης που τον χαρακτήριζε επί δεκαετίες.
Η ψήφιση του νέου νομοθετικού πλαισίου για τον άνθρακα των ναυτιλιακών καυσίμων (GFI trajectory) ήταν η πρώτη απόφαση τέτοιας βαρύτητας που επιβλήθηκε δια ψηφοφορίας, προκαλώντας εύλογες αντιδράσεις.
Όμως, περισσότερο και από τον θεσμικό νεωτερισμό, εκείνο που προκάλεσε εντύπωση —και ερωτηματικά— ήταν η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια ναυτιλία αναζητά ένα συνεκτικό, ενιαίο και προβλέψιμο ρυθμιστικό περιβάλλον, η σιωπή της Ουάσινγκτον διαβάζεται από πολλούς όχι απλώς ως απροθυμία, αλλά ως στρατηγική απόσταση.
Η επιλογή της αποχής, σε συνδυασμό με την εντεινόμενη επιφυλακτικότητα μεγάλων ναυτιλιακών ομίλων, αποκαλύπτει μια αλήθεια που κανείς δεν διατυπώνει ευθέως, ότι τελικά η ενεργειακή μετάβαση στη ναυτιλία δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά και βαθιά γεωπολιτική.
Ενεργειακοί στόχοι χωρίς ενεργούς συνομιλητές
Σε αυτό το πλαίσιο, η στάση της INTERTANKO υπήρξε αποκαλυπτική.
Ο διεθνής φορέας των ανεξάρτητων ιδιοκτητών δεξαμενόπλοιων κατέστησε σαφές ότι ο κλάδος είχε προ πολλού ξεκινήσει την ετοιμότητά του για μια εποχή μειωμένων εκπομπών.
Οι επενδύσεις, οι εμπορικές συμφωνίες και οι στρατηγικές αποφάσεις είχαν ήδη ληφθεί — με σημείο αναφοράς τον ευρωπαϊκό κανονισμό FuelEU Maritime, που υπήρξε μέχρι στιγμής το πιο συνεκτικό μοντέλο μετάβασης.
Το σχέδιο του ΙΜΟ, όμως, θέτει νέα, αυστηρότερα όρια, χωρίς να αναγνωρίζει τις προσπάθειες που έχουν ήδη ξεκινήσει. Εν ολίγοις: αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού, ενώ ο αγώνας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Και αυτό, πέρα από τεχνικά και οικονομικά προβληματικό, είναι και πολιτικά ανεύθυνο.
Ακόμη πιο ανησυχητική υπήρξε η αποκλειστική διαχείριση των κρίσιμων συζητήσεων από κρατικούς εκπροσώπους, με την INTERTANKO και άλλες σημαντικές οργανώσεις να αποκλείονται από τις διαβουλεύσεις για τις τροχιές εκπομπών.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της INTERTANKO, Tim Wilkins, επεσήμανε εύστοχα το αυτονόητο, πως όταν αποκλείεις τους τεχνικούς συνομιλητές από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, κινδυνεύεις να παράγεις κανόνες που δεν εφαρμόζονται.
Η τρέχουσα διαδρομή προς την απανθρακοποίηση μοιάζει με ναυτικό χάρτη όπου οι βασικοί φάροι έχουν σβήσει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται δυναμικά, συχνά μονομερώς. Η Κίνα παρακολουθεί με ψυχραιμία, επενδύοντας σε πράσινη τεχνολογία χωρίς να εκτίθεται σε υποχρεωτικούς στόχους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια προεκλογική τροχιά απομονωτισμού, αποσύρονται σταδιακά από τα διεθνή φόρουμ. Και ο ΙΜΟ, σε αυτή τη θύελλα, προσπαθεί να κρατήσει το τιμόνι, χωρίς όμως να είναι σαφές αν όλοι οι επιβάτες έχουν συμφωνήσει για τον τελικό προορισμό.
Το αναθεωρημένο Παράρτημα VI της MARPOL, που ενσωματώνει το Net-Zero Framework, αναμένεται να εγκριθεί επισήμως τον Οκτώβριο του 2025. Η υιοθέτηση του, ωστόσο, δεν θα κριθεί στη Γραμματεία του ΙΜΟ.
Θα κριθεί στις ναυτιλιακές διοικήσεις, στις αγορές καυσίμων, στα ναυπηγεία, στους εφοπλιστές, στους χρηματοδότες και —τελικά— στη δυνατότητα εφαρμογής του από μια βιομηχανία που δεν μπορεί να λειτουργήσει με προσδοκίες και προσχήματα.
Σε αντίθεση με τη στεριά, η θάλασσα δεν ανέχεται το ρυθμιστικό κενό. Και όπως υπενθυμίζουν με τον τρόπο τους οι φορείς της ναυτιλίας, οι κανόνες πρέπει να στηρίζονται.
