Η EBU, σύμφωνα με τουρκικές και ελληνικές πηγές, απέστειλε προειδοποιητικό μήνυμα στην ΕΡΤ να επιδείξει «εξαιρετική προσοχή» στις δηλώσεις της εκπροσώπου μας Κλαυδίας, ιδίως ως προς τη δημόσια αναφορά της στην ποντιακή της καταγωγή και στα γεγονότα που αφορούν τη γενοκτονία των Ποντίων. Μια προειδοποίηση που, σύμφωνα με την εφημερίδα «Εστία», είχε χαρακτήρα διπλωματικής ευαισθησίας κατ’ απαίτηση της Άγκυρας.
Η Τουρκία έχει αποχωρήσει από τη Eurovision από το 2013, προφασιζόμενη τον «ανήθικο χαρακτήρα» του θεσμού. Την ίδια στιγμή, φροντίζει – μέσω της κρατικής τηλεόρασης TRT – να ασκεί παρασκηνιακή πίεση σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς, ώστε να αποτρέπονται οποιαδήποτε μηνύματα δεν της είναι αρεστά. Είτε πρόκειται για τον χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας», είτε για δηλώσεις που απλώς αγγίζουν τραύματα της ιστορίας.
Η Κλαυδία – μετρημένη, ευγενής, αλλά και βαθιά προσωπική – αναφέρθηκε όχι σε κάποιο διπλωματικό κείμενο, αλλά στην ίδια της την οικογενειακή ιστορία. Μίλησε για την προσφυγιά, για την εξορία, για το Ποντιακό βίωμα. Δεν έκανε πολιτική. Έκανε κάτι πολύ πιο επικίνδυνο για τον τουρκικό αυταρχισμό, έδωσε φωνή στη μνήμη.
Και γι’ αυτό ακριβώς λογοκρίθηκε.
Η EBU, αντί να υπερασπιστεί την ελευθερία της έκφρασης και την καλλιτεχνική ανεξαρτησία, επέλεξε να συμμορφωθεί με την τουρκική απαίτηση για «αποφυγή πολιτικοποίησης». Δηλαδή, να αποσιωπηθεί το συλλογικό τραύμα μιας ευρωπαϊκής χώρας μέλους, ώστε να μην θιγεί μια χώρα που ούτε καν συμμετέχει στη διοργάνωση.
Η υποκρισία είναι κραυγαλέα. Η Eurovision έχει μετατραπεί εδώ και χρόνια σε πολιτικό βήμα. Το φεστιβάλ έχει εξελιχθεί ένα φόρουμ πολιτισμικής αντίστασης. Αλλά για κάποιο λόγο, μόνο η Ελλάδα πρέπει να σιωπήσει. Μόνο οι Πόντιοι δεν έχουν δικαίωμα στη μνήμη.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο πυρήνα του προβλήματος. Η πολιτική της “μη ενόχλησης” που επιβάλλει η Τουρκία στη διεθνή κοινότητα. Από τον ΟΗΕ έως την EBU, το τουρκικό καθεστώς καταφέρνει να μετατρέπει το «ευρωπαϊκό τακτ» σε συνένοχη σιωπή. Χωρίς καν να είναι στο τραπέζι.
Η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει. Όχι με κραυγές, αλλά με αρχές. Οφείλει να θέσει το θέμα της ελευθερίας έκφρασης στον πολιτισμό, να απαιτήσει ίση μεταχείριση και να διεκδικήσει το δικαίωμα να θυμάται – και να μιλά. Αλλιώς, ας μην απορούμε αν κάθε φορά που ένας καλλιτέχνης σηκώνει το κεφάλι, κάποιος από τα παρασκήνια θα στέλνει σημειώματα λογοκρισίας.
Γιατί στην τελική, αν η Eurovision δεν μπορεί να αντέξει μια προσωπική δήλωση για τη μνήμη, τότε ίσως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η πολιτικοποίηση… αλλά η συνενοχή.
