Τα στοιχεία της Kpler είναι αποκαλυπτικά. Περισσότερα από 2 δισ. βαρέλια έχουν χαθεί σωρευτικά από την παραγωγή της Μέσης Ανατολής, ενώ περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραμένουν εκτός παραγωγής. Παρ' όλα αυτά, οι εξαγωγές έχουν προσωρινά επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα. Η αντίφαση είναι προφανής. Η αγορά δεν αναπληρώνει όσα χάνει. Σε σημαντικό βαθμό, καταναλώνει όσα είχε αποθηκεύσει.
Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη ψευδαίσθηση. Συγχέουμε τη διατήρηση της τροφοδοσίας με την αποκατάσταση της παραγωγής. Θεωρούμε την ικανότητα προσωρινής προσαρμογής απόδειξη μακροχρόνιας ανθεκτικότητας. Όμως ένα ενεργειακό σύστημα που στηρίζεται ολοένα περισσότερο στα αποθέματά του δεν γίνεται ισχυρότερο. Απλώς εξαντλεί σταδιακά τα περιθώρια ασφαλείας του.
Η δεύτερη ψευδαίσθηση αφορά τον χρόνο. Κάθε βαρέλι που αντλείται σήμερα από τα αποθέματα για να καλύψει παραγωγικές απώλειες αφαιρείται από τη δυνατότητα αντιμετώπισης μιας επόμενης κρίσης. Η αγορά, ουσιαστικά, μεταφέρει τον κίνδυνο στο μέλλον. Και όσο παρατείνεται ο πόλεμος, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η εξάρτησή της από μηχανισμούς που σχεδιάστηκαν για έκτακτες συνθήκες και όχι για μόνιμη λειτουργία.
Υπάρχει όμως και μια τρίτη διάσταση, την οποία συχνά υποτιμούμε. Η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαρτάται πλέον μόνο από το ποιος παράγει πετρέλαιο, αλλά και από το ποιος μπορεί να το μεταφέρει. Τα δεξαμενόπλοια, οι αγωγοί και οι εναλλακτικοί θαλάσσιοι διάδρομοι αποκτούν αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία. Δεν αποτελούν απλώς μέσα μεταφοράς εμπορευμάτων. Μετατρέπονται σε κρίσιμους μηχανισμούς διατήρησης της οικονομικής σταθερότητας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ναυτιλία βγαίνει υποχρεωτικά κερδισμένη. Οι μεγαλύτερες αποστάσεις μεταφοράς μπορεί να αυξάνουν τη ζήτηση χωρητικότητας, αλλά οι χαμένοι όγκοι παραγωγής περιορίζουν τα διαθέσιμα φορτία. Η γεωπολιτική αναβάθμιση της ναυτιλίας συνοδεύεται από μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και μια άμεση ειρηνευτική συμφωνία δεν θα αποκαθιστούσε αυτομάτως την ισορροπία. Η παραγωγή χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει, οι υποδομές για να αποκατασταθούν και τα αποθέματα για να αναπληρωθούν.
Η πραγματική δοκιμασία, επομένως, δεν είναι πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει η αγορά τον σημερινό πόλεμο. Είναι με τι αντοχές θα υποδεχθεί την επόμενη κρίση.
Γιατί η παγκόσμια αγορά πετρελαίου δεν έχει ξεπεράσει το πρόβλημα. Έχει απλώς καταφέρει να μεταθέσει μέρος του λογαριασμού στο μέλλον. Και ο λογαριασμός αυτός κάποτε θα πληρωθεί.
