Η κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή στις 20 Οκτωβρίου αποτελεί αρνητική πολιτική εξέλιξη. Η Αθήνα οφείλει να αξιολογήσει πώς ένας θεσμός που προηγουμένως το απέρριπτε κατέληξε να το υιοθετεί. Όποιος προσπερνά αυτή τη μεταστροφή χάνει ένα ουσιώδες στοιχείο της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη. Όποιος, όμως, τη μεταφράζει αυτομάτως σε απώλεια ελληνικής θαλάσσιας ζώνης συγχέει διαφορετικά πράγματα.
Η εσωτερική επικύρωση μιας συμφωνίας δεν της επιτρέπει να παρακάμπτει τα δικαιώματα τρίτων κρατών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε μετά την κύρωση ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομες συνέπειες γι’ αυτά. Η θέση αυτή έχει συγκεκριμένο διπλωματικό βάρος. Δεν προσφέρεται για υποτίμηση επειδή δυσκολεύει το αφήγημα της καταστροφής.
Χρειάζεται, ωστόσο, ακρίβεια και στην αντίθετη επιχειρηματολογία. Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 κατοχυρώνει μια μερική οριοθέτηση μεταξύ των δύο χωρών. Αποτελεί ουσιαστικό ελληνικό έρεισμα απέναντι στις τουρκολιβυκές αξιώσεις. Η διατύπωση ότι «ακυρώνει και απενεργοποιεί» αυτομάτως το μνημόνιο υπερβαίνει όσα μπορεί να εξασφαλίσει μια διμερής συμφωνία απέναντι σε δύο άλλους συμβαλλομένους. Η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει τις διεκδικήσεις της.
Εδώ βρίσκεται και η πραγματική δοκιμασία της ελληνικής πολιτικής. Μια νομικά αβάσιμη αξίωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολιτική πίεση, παρεμπόδιση ερευνών ή αμφισβήτηση έργων. Η απουσία νομικού αποτελέσματος δεν συνεπάγεται απουσία επιχειρησιακού κινδύνου. Χρειάζονται, συνεπώς, διαρκής παρουσία, συμμαχίες με πρακτικό περιεχόμενο, επαφή με όλες τις λιβυκές πλευρές και συνέπεια στην άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων.
Η αντιπολίτευση δικαιούται να ζητά λογαριασμό για τους χειρισμούς και τις προβλέψεις της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση υποχρεούται να εξηγεί τι επιδιώκει και τι πετυχαίνει. Καμία πλευρά δεν υπηρετεί τη χώρα όταν υποκαθιστά την αξιολόγηση με βολικές ετικέτες. Ούτε η μόνιμη καταγγελία εθνικής καταστροφής ούτε η διαβεβαίωση ότι όλα έχουν λυθεί αποτελούν σοβαρή στρατηγική.
Το ζητούμενο είναι απολύτως συγκεκριμένο. Να μη μετατραπεί η τουρκική διεκδίκηση σε αποδεκτή πρακτική περιορισμού των ελληνικών επιλογών. Εκεί θα κριθεί η αποτελεσματικότητα της Αθήνας, στις έρευνες που προχωρούν, στις συμφωνίες που εφαρμόζονται και στις πιέσεις που αποκρούονται.
Οι χάρτες της Άγκυρας χρειάζονται σταθερή απάντηση. Οι χαρακτηρισμοί περί ήττας χρειάζονται αποδείξεις. Και η εθνική αυτοπεποίθηση χρειάζεται έργο, επειδή οι διαβεβαιώσεις από μόνες τους δεν προστατεύουν κανένα κυριαρχικό δικαίωμα.
