Όσον αφορά τη διώρυγα, ο Ρεπουμπλικανός μεγιστάνας ισχυρίζεται ότι εκείνη πρέπει να επιστραφεί στις ΗΠΑ και ότι χρησιμοποιείται από τους Κινέζους εις βάρος τους. Έχουν βάση αυτοί οι ισχυρισμοί; Ακολουθεί μία επισκόπηση με μορφή ερωτοαπαντήσεων, όπως μεταδόθηκε από το γερμανικό tagesschau.de.
Γιατί επιδιώκει ο Τραμπ τον έλεγχο της διώρυγας του Παναμά;
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οι ΗΠΑ «αδικούνται» όσον αφορά τη διώρυγα. «Τα τέλη που απαιτεί ο Παναμάς είναι γελοία, ειδικά από τη στιγμή που οι ΗΠΑ έχουν δείξει στον Παναμά εξαιρετική γενναιοδωρία», έγραψε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Truth Social, όπου συνέχισε να κάνει λόγο για “αρπαχτές”. Ο Τραμπ επέκρινε επίσης την επιρροή της Κίνας στη λειτουργία της διώρυγας του Παναμά: δεν θα επέτρεπε να πέσει η διώρυγα σε λάθος χέρια, έγραψε.
Ποια ιστορική σχέση έχουν οι ΗΠΑ με τη διώρυγα;
Για περισσότερα από 100 χρόνια, η διώρυγα του Παναμά συνδέει τον Ειρηνικό Ωκεανό με τον Ατλαντικό Ωκεανό - διέρχεται ακριβώς από το κέντρο του ισθμού της Κεντρικής Αμερικής. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Γάλλος μηχανικός και επιχειρηματίας Ferdinand de Lesseps -ο κατασκευαστής της διώρυγας του Σουέζ- προσπάθησε ανεπιτυχώς να κατασκευάσει τη διώρυγα στην τότε Κολομβία. Ωστόσο, τεχνικές δυσκολίες και ασθένειες όπως ο κίτρινος πυρετός και η ελονοσία, που σκότωσαν χιλιάδες εργάτες κατασκευής, απέτρεψαν νέους επενδυτές, και μετά από έναν εμφύλιο πόλεμο και το τεράστιο χρέος της Κολομβίας, οι ΗΠΑ επενέβησαν το 1903. Με την υποστήριξη αμερικανικών στρατευμάτων, ο Παναμάς κήρυξε την ανεξαρτησία του από την Κολομβία. Το 1914, η Διώρυγα του Παναμά ολοκληρώθηκε υπό την ηγεσία ενός Αμερικανού στρατηγού.
Οι ΗΠΑ ήλεγχαν τη ζώνη της Διώρυγας μέχρι το τέλος του 1999. Το 1977, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ και ο de facto πρόεδρος του Παναμά Ομάρ Τορίχος συνήψαν συνθήκη που προέβλεπε την επιστροφή της Ζώνης της Διώρυγας μέχρι το 2000. Στις 31 Δεκεμβρίου 1999, οι ΗΠΑ παρέδωσαν τελικά τη διοίκηση της διώρυγας στον Παναμά.
Ποια σημασία έχει σήμερα η Διώρυγα του Παναμά;
Η Διώρυγα του Παναμά είναι μία από τις σημαντικότερες πλωτές οδούς στον κόσμο. Η δίοδος επιτρέπει στις ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν το μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι γύρω από το νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής. Περίπου 14.000 πλοία διέρχονται από τη διώρυγα του Παναμά κάθε χρόνο - υπολογίζεται ότι αποτελούν το τρία έως έξι τοις εκατό του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου. Η διώρυγα συμβάλλει κατά 3,1% στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν του Παναμά. Μάλιστα, τα πλοία από τις ΗΠΑ και την Κίνα είναι από τους πιο συχνούς πελάτες της διώρυγας του Παναμά. Περίπου τα δύο τρίτα του συνόλου των εμπορευμάτων που φορτώνονται ή εκφορτώνονται στα λιμάνια των ΗΠΑ περνούν από τη θαλάσσια οδό.
Τι ισχύει για τις κατηγορίες του Τραμπ ότι η Κίνα ελέγχει τη διώρυγα;
Η υδατογέφυρα λειτουργεί από την Αρχή Διώρυγας του Παναμά, η οποία καθορίζει και τα τέλη διέλευσης. Η κρατική αρχή έχει δεσμευτεί για ουδετερότητα και πρέπει να χορηγεί διέλευση σε πλοία από όλες τις χώρες με τους ίδιους όρους, ενώ τα τέλη υπολογίζονται με τη χρήση ενός πολύπλοκου πίνακα που βασίζεται στον τύπο, το μέγεθος και το φορτίο των πλοίων. Οι τιμές θεωρούνται συνήθεις τιμές της αγοράς, με τα μεγαλύτερα φορτηγά πλοία να πληρώνουν αρκετά 100.000 δολάρια ΗΠΑ για τη διέλευση. Το 2023, η εταιρεία της διώρυγας εισέπραξε περίπου 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια (3,2 δισεκατομμύρια ευρώ) σε τέλη διέλευσης. «Η Κίνα δεν έχει καμία επιρροή στις δραστηριότητές μας», δήλωσε πρόσφατα στη Wall Street Journal ο επικεφαλής της διοίκησης της διώρυγας, Ricaurte Vásquez Morales.
Ο πρόεδρος του Παναμά Χοσέ Ραούλ Μουλίνο είχε ήδη απορρίψει τις κατηγορίες του Τραμπ τον Δεκέμβριο. «Κάθε τετραγωνικό μέτρο της Διώρυγας του Παναμά και της γύρω περιοχής ανήκει στον Παναμά και θα συνεχίσει να ανήκει», δήλωσε στην Πλατφόρμα Χ.
Μετά την ορκωμοσία του Τραμπ, ο Μουλίνο πρόσθεσε: «Η διώρυγα είναι και θα παραμείνει ιδιοκτησία του Παναμά και η διαχείρισή της θα συνεχίσει να τελεί υπό παναμαϊκό έλεγχο, από σεβασμό στη μόνιμη ουδετερότητά της», είπε. «Δεν υπάρχει κανένα έθνος στον κόσμο που να παρεμβαίνει στη διοίκησή μας.» Ενώ η ίδια η διώρυγα βρίσκεται υπό παναμαϊκό έλεγχο, η κοινοπραξία “CK Hutchison Holdings” με έδρα το Χονγκ Κονγκ διαχειρίζεται από το 1997 τα λιμάνια Μπαλμπόα και Κριστόμπαλ στα άκρα της υδάτινης οδού. Η εταιρεία ανήκει σε μια πλούσια οικογένεια του Χονγκ Κονγκ και όχι στο κινεζικό κράτος. Ωστόσο, υπάρχουν φόβοι ότι η κυβέρνηση στο Πεκίνο θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιήσει ιδιωτικές κινεζικές εταιρείες για να επεκτείνει την επιρροή της στα λιμάνια και τις ναυτιλιακές διαδρομές.
