Οι δασμοί του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχουν προκαλέσει ανησυχία στους επενδυτές, με φόβους για οικονομική επιβράδυνση να οδηγούν σε πτώση της χρηματιστηριακής αγοράς, η οποία έχει εξαφανίσει 4 τρισεκατομμύρια δολάρια από την κορυφή του S&P 500 τον περασμένο μήνα, όταν η Wall Street, σε πρώτη φάση, είχε ενθουσιαστεί με την ατζέντα του Τραμπ.

Ένα κύμα νέων πολιτικών του Τραμπ έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τους επενδυτές, κυρίως λόγω των αλληλοδιαδόχων κινήσεων δασμών κατά μεγάλων εμπορικών εταίρων όπως ο Καναδάς, το Μεξικό και η Κίνα.

«Έχουμε δει ξεκάθαρα μια μεγάλη αλλαγή στο κλίμα», είπε η Ayako Yoshioka, ανώτερη στρατηγικός επενδύσεων στην Wealth Enhancement. «Πολλά από αυτά που δούλευαν, δεν λειτουργούν τώρα».

Η πτώση της χρηματιστηριακής αγοράς εντάθηκε τη Δευτέρα. Ο δείκτης S&P 500 (-2,7%) σημείωσε τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του έτους. Ο δείκτης Nasdaq Composite (-4%) σημείωσε την μεγαλύτερη πτώση μίας ημέρας από τον Σεπτέμβριο του 2022. Ο S&P 500 έκλεισε τη Δευτέρα με πτώση 8,6% από το ιστορικό υψηλό του στις 19 Φεβρουαρίου, χάνοντας πάνω από 4 τρισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία από τότε και πλησιάζοντας σε μια πτώση 10%, που θα σήμαινε διόρθωση για τον δείκτη. Ο τεχνολογικός Nasdaq έκλεισε την περασμένη Πέμπτη με πτώση άνω του 10% από το υψηλό του Δεκεμβρίου.

Η «ακατανόητη» εμπορική πολιτική Τραμπ

Ο Τραμπ, κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, απέφυγε να απαντήσει αν οι ΗΠΑ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ύφεση, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για τις επιπτώσεις της εμπορικής του πολιτικής.

«Η αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί από τους εμπορικούς πολέμους με τον Καναδά, το Μεξικό και την Ευρώπη, αναγκάζει τα διοικητικά συμβούλια και τις κορυφαίες διευθυντικές θέσεις να επανεξετάσουν την πορεία τους», δήλωσε ο Peter Orszag, διευθύνων σύμβουλος της Lazard, μιλώντας στο συνέδριο CERAWeek στο Χιούστον.

«Οι άνθρωποι μπορούν να κατανοήσουν τις συνεχιζόμενες εντάσεις με την Κίνα, αλλά το θέμα με τον Καναδά, το Μεξικό και την Ευρώπη είναι συγκεχυμένο. Αν αυτό δεν επιλυθεί τους επόμενους μήνες, θα μπορούσε να προκαλέσει πραγματική ζημιά στις οικονομικές προοπτικές των ΗΠΑ και στη δραστηριότητα συγχωνεύσεων και εξαγορών (M&A)», είπε ο Orszag.

Η Delta Air Lines (DAL.N) τη Δευτέρα μείωσε τις εκτιμήσεις κερδών του πρώτου τριμήνου κατά 50%, με τις μετοχές της να πέφτουν κατά 14% στις μεταμεσημβρινές συναλλαγές. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ed Bastian, απέδωσε την πτώση στην αυξημένη αβεβαιότητα της αμερικανικής οικονομίας.

Οι επενδυτές παρακολουθούν, επίσης, αν οι νομοθέτες θα μπορέσουν να περάσουν ένα νομοσχέδιο χρηματοδότησης για να αποφύγουν μερικό κλείσιμο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης με την έκθεση των ΗΠΑ για τον πληθωρισμό να αναμένεται την Τετάρτη.

«Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να είναι λίγο πιο αποδεκτική στην ιδέα ότι είναι εντάξει με την πτώση της αγοράς, και πιθανώς ακόμη και με την ύφεση, προκειμένου να πετύχουν τους ευρύτερους στόχους τους», είπε ο Ross Mayfield, στρατηγικός επενδύσεων στην Baird. «Νομίζω ότι αυτό είναι ένα μεγάλο καμπανάκι για τη Γουόλ Στριτ».

Το ποσοστό των συνολικών εταιρικών μετοχών και μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων που ανήκουν στο κατώτερο 50% του πληθυσμού των ΗΠΑ, καταταγμένο με βάση τον πλούτο, είναι περίπου 1%, ενώ το ίδιο ποσοστό για το ανώτερο 10% του πληθυσμού από πλευράς πλούτου ήταν 87%, σύμφωνα με τα δεδομένα της Federal Reserve Bank of St. Louis τον Ιούλιο του 2024.

Ο δείκτης S&P 500 κατέγραψε συνεχόμενα κέρδη άνω του 20% το 2023 και το 2024, κυρίως χάρη στις μετοχές μεγάλων τεχνολογικών και τεχνολογικά συνδεδεμένων εταιρειών όπως η Nvidia και η Tesla, οι οποίες έχουν δυσκολευτεί μέχρι στιγμής το 2025, επηρεάζοντας τους μεγάλους δείκτες. Τη Δευτέρα, ο τομέας τεχνολογίας του S&P 500 (-4,3%) υποχώρησε, ενώ οι μετοχές της Apple και της Nvidia έπεσαν περίπου 5%. Η μετοχή της Tesla καταποντίστηκε κατά 15%, χάνοντας περίπου 125 δισεκατομμύρια δολάρια σε αξία.

Άλλα περιουσιακά στοιχεία δέχθηκαν επίσης πιέσεις, με το Bitcoin να υποχωρεί κατά 5%.

Ορισμένοι αμυντικοί τομείς της αγοράς τα πήγαν καλύτερα, με τον τομέα των κοινών υπηρεσιών (utilities) να καταγράφει ημερήσιο κέρδος 1%. Η ζήτηση για ασφαλή καταφύγια, όπως τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, αυξήθηκε, με τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων να πέφτουν περίπου στο 4,22%, καθώς οι αποδόσεις κινούνται αντίθετα με τις τιμές.

Στα ύψη η ανησυχία των επενδυτών

Ο δείκτης S&P 500 έχει χάσει όλα τα κέρδη που κατέγραψε από τις 5 Νοεμβρίου, όταν εξελέγη ο Τραμπ, και είναι μειωμένος σχεδόν κατά 3% από τότε. Οι hedge funds μείωσαν την έκθεσή τους για τις μετοχές την Παρασκευή στο μεγαλύτερο ποσοστό των τελευταίων δύο ετών, σύμφωνα με σημείωμα της Goldman Sachs που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.

Οι επενδυτές είχαν εκφράσει αισιοδοξία ότι η αναμενόμενη αναπτυξιακή ατζέντα του Τραμπ, που περιλάμβανε φορολογικές περικοπές και απορρύθμιση, θα ωφελούσε τις μετοχές, αλλά η αβεβαιότητα γύρω από τους δασμούς και άλλες αλλαγές, όπως οι περικοπές στον ομοσπονδιακό δημόσιο τομέα, έχουν αντιστρέψει το κλίμα.

«Ήταν η γενική εντύπωση ότι όλα θα ήταν εξαιρετικά μόλις ανέλαβε ο Πρόεδρος Τραμπ», δήλωσε ο Michael O’Rourke, επικεφαλής στρατηγικός αγοράς στην JonesTrading.

«Κάθε φορά που υπάρχει δομική αλλαγή, θα υπάρχει αβεβαιότητα και θα υπάρχει τριβή», είπε ο O’Rourke. «Είναι κατανοητό ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να ανησυχούν λίγο και να παίρνουν κέρδη».

Ακόμα και με την πρόσφατη πτώση, οι αποτιμήσεις της χρηματιστηριακής αγοράς παραμένουν σημαντικά πάνω από τους ιστορικούς μέσους όρους. Ο δείκτης S&P 500 την Παρασκευή ήταν στο 21 φορές τα εκτιμώμενα κέρδη για το επόμενο έτος, σε σύγκριση με τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο P/E των 15,8, σύμφωνα με τα δεδομένα της LSEG Datastream.

«Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν για τις υψηλές αποτιμήσεις των αμερικανικών μετοχών εδώ και καιρό και ψάχνουν για τον καταλύτη για μια διόρθωση της αγοράς», δήλωσε ο Dan Coatsworth, αναλυτής επενδύσεων στην AJ Bell. «Ο συνδυασμός ανησυχιών για τον εμπορικό πόλεμο, τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις αβέβαιες οικονομικές προοπτικές θα μπορούσε να είναι ο καταλύτης».

Η τοποθέτηση των επενδυτών σε μετοχές έχει μειωθεί τις τελευταίες εβδομάδες, πέφτοντας κάτω από τον μέσο όρο για πρώτη φορά από τον Αύγουστο, όταν είχε φτάσει σε αυτό το επίπεδο για μικρό χρονικό διάστημα, σύμφωνα με σημείωμα αναλυτών της Deutsche Bank την Παρασκευή.

«Μια περαιτέρω υποχώρηση στην κατώτατη τιμή της ιστορικής κλίμακας βαρύτητας των μετοχών, όπως είχε παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια του εμπορικού πολέμου των ΗΠΑ με την Κίνα το 2018-2019, θα μπορούσε να οδηγήσει τον δείκτη S&P 500 όσο χαμηλά και στους 5.300, δηλαδή σε πτώση άλλου 5,5% από τα τρέχοντα επίπεδα», πρόσθεσαν.

Ένα άλλο σημάδι αυξανόμενης ανησυχίας των επενδυτών, ο δείκτης VIX, γνωστός και ως «δείκτης φόβου», εκτοξεύθηκε στα υψηλότερα επίπεδα από τον Αύγουστο, αντανακλώντας τον αυξημένο επενδυτικό πανικό.

«Η κυβέρνηση προσπαθεί ακόμα να καταλάβει πώς να ορίσει μια νίκη πολιτικά, οικονομικά, και ποιο είναι το σωστό χρονικό πλαίσιο», δήλωσε ο Edward Al-Hussainy, ανώτερος αναλυτής επιτοκίων και νομισμάτων στην Columbia Threadneedle Investments. «Και μέχρι να το καταφέρουν, θα είναι έτσι κάθε εβδομάδα».