Περιφρόνηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και εχθρικές τάσεις σε ανθρώπους με μεταναστευτικό υπόβαθρο

Σύμφωνα με την Tagesschau, παρά το γεγονός ότι δεν δημοσιεύτηκε το – περίπου 1000 σελίδων- πόρισμα, η Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος γνωστοποίησε τους λόγους της αναβάθμισης του κόμματος.

Συγκεκριμένα, η κατηγοριοποίηση-αναβάθμιση έγινε «λόγω του εξτρεμιστικού χαρακτήρα του κόμματος στο σύνολό του, το οποίο περιφρονεί την ανθρώπινη αξιοπρέπεια». Και προσθέτει ότι «η επικρατούσα αντίληψη του κόμματος για τον λαό με βάση την εθνοτική καταγωγή και την καταγωγή δεν είναι συμβατή με την ελεύθερη δημοκρατική βασική τάξη».

Στόχος του είναι να αποκλείσει ορισμένες ομάδες του πληθυσμού από την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνία. «Συγκεκριμένα, το AfD θεωρεί, για παράδειγμα, ότι οι Γερμανοί πολίτες με μεταναστευτικό υπόβαθρο από μουσουλμανικές χώρες δεν είναι ισότιμα μέλη του γερμανικού λαού», αναφέρεται στην ανακοίνωση της υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών. Η αντίληψη αυτή εκφράζεται σε δηλώσεις ορισμένων υψηλόβαθμων στελεχών του κόμματος.

Στενότερη παρακολούθηση της δράσης του κόμματος

Μέρη του κόμματος είχαν ήδη χαρακτηριστεί ως επιβεβαιωμένα εξτρεμιστικά, ωστόσο αυτές οι κατηγοριοποιήσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων τοπικές οργανώσεις του (Σαξονία, Σαξονία-Άνχαλτ και Θουριγγία) και τη νεολαία του κόμματος. Πλέον, μετά τη χθεσινή αναβάθμιση, το AfD θεωρείται στο σύνολό του επιβεβαιωμένα εξτρεμιστικό, γεγονός που αλλάζει τα δεδομένα για το μέλλον του, καθώς ανοίγει πλέον ο δρόμος για στενότερη παρακολούθηση του από τις κρατικές αρχές.

Για παράδειγμα, η Αρχή μπορεί να στρατολογήσει πληροφοριοδότες, δηλαδή να πληρώσει άτομα από το περιβάλλον του κόμματος για παροχή στοιχείων. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μπορεί επίσης να παρακολουθήσει στελέχη του ή, σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και να παρακολουθεί τις τηλεπικοινωνίες.

Πλέον δεν αποκλείεται η παρακολούθηση ακόμη και μελών του Κοινοβουλίου, αν και όπως επισημαίνεται από την Tagesschau οι χειρισμοί των αρχών πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές σε αυτές τις περιπτώσεις, ώστε να είναι νομικά συμβατές.

Επιπλέον δεν αποκλείεται να υπάρξουν συνέπειες και κυρώσεις για μέλη του κόμματος που απασχολούνται με κάποιο τρόπο στο γερμανικό δημόσιο. Ορισμένα κρατίδια ανακοίνωσαν ότι θα προβούν σε σχετικές έρευνες.

Ανοίγει ο δρόμος για απαγόρευση του AfD

Πρέπει να σημειωθεί ότι το AfD δεν τίθεται εκτός νόμου λόγω της κατηγοριοποίησής του ως «επιβεβαιωμένου ακροδεξιού εξτρεμιστικού κόμματος».

Μπορεί να συνεχίσει να συμμετέχει στις εκλογές και να εκπροσωπείται στα κοινοβούλια.. Μόνο το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να απαγορεύσει ένα κόμμα, αφού πρώτα η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, το Bundesrat (οι εκπρόσωποι των κρατιδιακών κυβερνήσεων) ή η Bundestag (η ομοσπονδιακή Βουλή) μπορούν να υποβάλουν αυτή την καταγγελία, οπότε το αν αυτό θα συμβεί ή όχι είναι πολιτική απόφαση.

Να σημειωθεί ότι αν στο μέλλον κινηθεί διαδικασία ώστε να τεθεί το AfD εκτός νόμου, τα πορίσματα της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο ώστε να στηριχθούν οι κατηγορίες και να χρησιμεύσουν ως αποδεικτικά στοιχεία στη δικαστική διαδικασία.

Ωστόσο, δεν αναμένονται γρήγορες εξελίξεις, με τους ειδικούς επισημαίνουν ότι η διαδικασία απαγόρευσης του κόμματος είναι αρκετά σύνθετη και εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν τουλάχιστον 3 χρόνια μέχρι να ξεκινήσει- ούτε καν να εκδικαστεί- η υπόθεση.

Οι αντιδράσεις και οι επιφυλάξεις

Μετά τις ανακοινώσεις της Παρασκευής, η ηγεσία του AfD έσπευσε να απορρίψει τις κατηγορίες. Οι επικεφαλής του κόμματος Αλίς Βάιντελ και Τίνο Κρουπάλα υποστήριξαν ότι η αναβάθμιση έχει πολιτικά κίνητρα και ότι πρόκειται για αντιδημοκρατική πρακτική, ανακοινώνοντας μάλιστα νομικές ενέργειες.

Από την άλλη, τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου επικεντρώνονται στο κατά πόσο πρέπει να υπάρξει προώθηση του αιτήματος απαγόρευσης του κόμματος στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Πράσινοι και Αριστερά τάσσονται υπέρ αυτής της προοπτικής. Πιο συγκρατημένα εκφράστηκαν τα κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης και των Σοσιαλδημοκρατών, που αναλαμβάνουν κυβερνητικά καθήκοντα την Τρίτη (6/5), που τόνισαν ωστόσο ότι παραμένουν ανοιχτοί σε συζητήσεις. Εξάλλου, αρκετά στελέχη των δύο παραδοσιακών κομμάτων έχουν στηρίξει στο παρελθόν αντίστοιχες πρωτοβουλίες.

Το ιστορικό προηγούμενο

Στο παρελθόν έχουν υπάρξουν δύο απόπειρες να τεθεί εκτός νόμου ακροδεξιό κόμμα στη Γερμανία μέσω προσφυγής στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Σε αμφότερες περιπτώσεις η δίωξη αφορούσε το νεοναζιστικό NPD. Και οι δύο προσπάθειες έμειναν άκαρπες.

Στην πρώτη απόπειρα (2001-2003) το Δικαστήριο ανέστειλε τη δίωξη, καθώς δήλωσε ότι δεν ήταν σε θέση να ξεχωρίσει τα πραγματικά του μέλη από τους πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών που είχαν γίνει μέλη του (!) κι ότι συνεπώς δεν μπορούσε να διαπιστώσει την πραγματική του δυναμική.

Το πρόβλημα αυτό δεν παρουσιάστηκε στην δεύτερη προσπάθεια (2013-2017). Το Δικαστήριο έκρινε μεν ότι το μόρφωμα αυτό ήταν αντιδημοκρατικό και κατά τη συνταγματικής τάξης, ωστόσο δεν το έθεσε εκτός νόμου με το επιχείρημα ότι η επιρροή του ήταν υπερβολικά περιορισμένη για να αποτελέσει κίνδυνο για το δημοκρατικό πολίτευμα της Γερμανίας.

Το ρίσκο παραπομπής του AfD και το πολιτικό αδιέξοδο

Πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι η περίπτωση του AfD είναι διαφορετική από του NPD. Παρά το γεγονός ότι τα κόμματα ανήκουν αμφότερα στον νεοναζιστικό χώρο, η σύγκριση των δύο περιπτώσεων είναι απλοϊκή από τη στιγμή που το AfD έχει φτάσει στο σημείο να είναι αξιωματική αντιπολίτευση, με ισχυρή παρουσία στα τοπικά κοινοβούλια, που κοντράρει στα ίσα πλέον τη Χριστιανική Ένωση για την πρώτη θέση. Επομένως είναι δύσκολο να προβλεφθεί αν οι προσπάθειες να τεθεί εκτός νόμου θα είχαν επιτυχία, όπως και το πώς θα διαμορφωνόταν η κατάσταση σε περίπτωση που πράγματι απαγορευόταν.

Ο διάλογος για το κατά πόσο πρέπει να οδηγηθεί το AfD στο Συνταγματικό Δικαστήριο τραβάει αρκετό καιρό. Κατά τα τελευταία χρόνια αυξάνονταν οι φωνές που τάσσονταν υπέρ αυτής της λύσης. Μάλιστα, υπήρχαν αρκετές διεργασίες της προηγούμενης βουλής που πίεζαν προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο πάντοτε υπήρχε ο φόβος ότι μία κίνηση προς αυτήν την κατεύθυνση θα έδινε πρόσθετο χώρο προβολής στο AfD και ότι η απομόνωση του μορφώματος έπρεπε να γίνει πρωτίστως με πολιτικά μέσα και όχι με δικαστικά. Προφανώς, βλέποντας κανείς τις τελευταίες πρωτιές του AfD στις δημοσκοπήσεις, αυτό το εγχείρημα δείχνει να αποτυχαίνει.

Αντιπαράθεση για «κανονικοποίηση» του AfD

Τις τελευταίες εβδομάδες γίνεται επίσης μεγάλη κουβέντα κατά πόσο έχει νόημα η πολιτική απομόνωση του AfD. Μέχρι στιγμής τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου απέτρεπαν την ανάδειξη βουλευτών του σε θέση προέδρου των κοινοβουλευτικών επιτροπών, ενώ φρόντιζαν επίσης να μην υπάρξει πλειοψηφία υπέρ υποψηφίου του για κάποια θέση στο προεδρείο της Bundestag.

Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένες έρευνες ένα 30% των ψηφοφόρων του CDU τάσσεται υπέρ της κυβερνητικής συνεργασίας με το AfD. Ίσως αυτή η τάση που διαμορφώνεται να ώθησε τον νέο επικεφαλής της ΚΟ του κόμματος Γενς Σπαν να υποστηρίξει δημόσια την άρση των περιορισμών που θέτουν τα παραδοσιακά κόμματα στο AfD. Αυτή η δήλωση προκάλεσε σύσσωμη αντίδραση των υπόλοιπων δημοκρατικών κομμάτων, που τον κατηγόρησαν για «κανονικοποίηση» της ατζέντας του κόμματος, ενώ αμήχανη ήταν η αντίδραση αρκετών στελεχών και της Χριστιανικής Ένωσης.

Να σημειωθεί ότι ο Σπαν θεωρείται εκπρόσωπος της δεξιάς πτέρυγας της Χριστιανικής Ένωσης και είχε αντιταχθεί στην μεταναστευτική πολιτική της Άνγκελα Μέρκελ. Πάντως η αναβάθμιση του AfD σε εξτρεμιστικό κόμμα «φρενάρει» για την ώρα την ενσωμάτωση του ακροδεξιού μορφώματος στο γερμανικό πολιτικό σύστημα ως «κανονικό» κόμμα.

Ως εκ τούτου, το τείχος των δημοκρατικών γερμανικών κομμάτων απέναντι στο AfD φαίνεται να αντέχει για την ώρα. Ωστόσο οι εντάσεις δεν πρόκειται να λείψουν τα επόμενα χρόνια. Το θετικό είναι ότι μέχρι τον Μάρτιο του 2026 δεν διεξάγονται εκλογές σε κάποιο κρατίδιο. Ως εκ τούτου, η νέα κυβέρνηση θα έχει χρόνο να κερδίσει την εμπιστοσύνη των Γερμανών πολιτών. Ταυτόχρονα, θα συνεχίζεται η κουβέντα για τον αποτελεσματικότερο τρόπο αντιμετώπισης των ακραίων, με το έδαφος για παραπομπή του στο Συνταγματικό Δικαστήριο να στρώνεται, σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις …

Γιώργος Ραυτόπουλος