Η απόφαση αυτή, που αποκαλύφθηκε από τους New York Times και βασίζεται σε πληροφορίες από Ιρανούς αξιωματούχους, κοινοποιήθηκε ήδη στο Συμβούλιο των Ειδικών – το θεσμικό όργανο που είναι υπεύθυνο για την επιλογή του νέου ανώτατου ηγέτη.

Η κίνηση του Χαμενεΐ αποτελεί ιστορικό προηγούμενο, καθώς είναι η πρώτη φορά στα 45 χρόνια της Ισλαμικής Δημοκρατίας που εν ενεργεία ανώτατος ηγέτης καθοδηγεί εκ των προτέρων τη διαδικασία διαδοχής του, κάτι που ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια αποτροπής πολιτικού κενού σε περίπτωση αιφνίδιας απώλειάς του.

Φόβοι για στοχευμένη δολοφονία και πολιτική αποσταθεροποίηση

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο μεγάλης έντασης για την Τεχεράνη, με τον πόλεμο με το Ισραήλ να κλιμακώνεται και τις απειλές κατά της ηγεσίας να αυξάνονται. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Χαμενεΐ έχει ζητήσει να προχωρήσει άμεσα η διαδικασία διαδοχής σε περίπτωση έκτακτου γεγονότος, παρακάμπτοντας τις συνήθως μακρόχρονες διαβουλεύσεις μεταξύ των σιιτικών κύκλων εξουσίας.

Από τη λίστα των πιθανών διαδόχων απουσιάζει ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος στο παρελθόν είχε θεωρηθεί φαβορί για τη διαδοχή. Οι τρεις υποψήφιοι κληρικοί επιλέχθηκαν, όπως σημειώνεται, με μοναδικό γνώμονα τη σταθερότητα του θεοκρατικού συστήματος και την προστασία του θεσμού του Βελιγιατί Φακίχ – του απόλυτου πνευματικού και πολιτικού αξιώματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

«Κίνηση θεσμικής ωριμότητας» λένε αναλυτές

Ο Ιρανοαμερικανός καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Βάλι Νασρ, σχολίασε πως «το γεγονός ότι δόθηκαν ονόματα υποψηφίων εν ζωή του ανώτατου ηγέτη και εν μέσω πολέμου, δείχνει την κρισιμότητα της κατάστασης αλλά και τη θεσμική ωριμότητα ενός καθεστώτος που θέλει να διατηρήσει τον έλεγχο πάση θυσία».

Οι πληροφορίες για την ταυτότητα των τριών υποψηφίων δεν έχουν διαρρεύσει επισήμως, ωστόσο σύμφωνα με ιρανικές πηγές, πρόκειται για σκληροπυρηνικούς θεολόγους που χαίρουν ευρύτερης αποδοχής στους κύκλους του Ραχμπαρ (θρησκευτικής ηγεσίας), με ισχυρούς δεσμούς στο Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης.

Σε καταφύγιο ο Χαμενεΐ – Διακοπή ψηφιακών επικοινωνιών

Στο μεταξύ, ο Χαμενεΐ φέρεται να έχει μεταφερθεί σε προστατευμένη τοποθεσία, αποφεύγοντας την ηλεκτρονική επικοινωνία και περιορίζοντας τις επαφές του στον απολύτως απαραίτητο κύκλο συνεργατών. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η αλλαγή αυτή στο επίπεδο ασφαλείας αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα της απειλής, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες ισραηλινές επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους και τις αναφορές για ενδεχόμενη εμπλοκή των ΗΠΑ.

Οι ανησυχίες αφορούν κυρίως την ασφάλεια υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως αυτή στο Φορντό, αλλά και το ενδεχόμενο στοχευμένων πληγμάτων κατά της ιρανικής ηγεσίας, σε μια περίοδο που η περιφερειακή σταθερότητα κρέμεται από μια κλωστή.

Η σημασία της πρωτοφανούς απόφασης

Η προληπτική αυτή ενέργεια από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα του θεοκρατικού καθεστώτος μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες εξουσίας του Χαμενεΐ. Παράλληλα, αποκαλύπτει τη βαθιά ανησυχία για εσωτερική αποσταθεροποίηση και εξωτερική επέμβαση, ειδικά σε ένα πλαίσιο γεωπολιτικής έντασης χωρίς προηγούμενο.

Η μετάβαση εξουσίας στο Ιράν παραμένει ένα από τα πιο αδιαφανή αλλά και κρίσιμα ζητήματα για τη Μέση Ανατολή, με ευρείες επιπτώσεις όχι μόνο για τη χώρα αλλά και για την ευρύτερη περιφερειακή ασφάλεια.