Ακολουθούν οι λόγοι για τους οποίους η Κούβα ενδέχεται να μην εξελιχθεί σε μια «Βενεζουέλα 2.0», παρότι το Καράκας υπήρξε βασικός υποστηρικτής της κουβανικής κυβέρνησης, όπως τους παρουσιάζει το Reuters.
Ποιος θα αναλάβει την εξουσία;
Στη Βενεζουέλα, η τότε αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε την εξουσία όταν οι αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Μαδούρο σε μια αστραπιαία επιχείρηση στις 3 Ιανουαρίου και έκτοτε ασκεί καθήκοντα προσωρινής προέδρου.
Η Ροντρίγκες ήταν αναπληρώτρια του Μαδούρο, όμως δεν υπάρχει αντίστοιχη θέση διαδόχου για τον Κουβανό πρόεδρο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ ή για τον πρώην πρόεδρο Ραούλ Κάστρο, τον 94χρονο ηγέτη που κατηγορήθηκε αυτή την εβδομάδα από τις ΗΠΑ σε μια προσπάθεια αύξησης της πίεσης προς την Αβάνα.
«Ο μηχανισμός ασφαλείας στην Κούβα έχει συστηματικά διαλύσει κάθε εναλλακτική ή δυνητικά εναλλακτική πηγή εξουσίας», δήλωσε ο Ορλάντο Πέρες, ειδικός στις σχέσεις ΗΠΑ–Λατινικής Αμερικής στο Πανεπιστήμιο του Βόρειου Τέξας.
Η Βενεζουέλα διαθέτει επίσης μια δημοφιλή ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, τη βραβευμένη με Νόμπελ Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία κέρδισε τις εκλογές το 2024 αλλά δεν της επετράπη να αναλάβει την εξουσία και ελπίζει να επιστρέψει φέτος για ελεύθερες εκλογές. Η Κούβα δεν έχει αντίστοιχη προσωπικότητα.
Ο Ραούλ Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονός του πρώην προέδρου, συναντήθηκε αυτόν τον μήνα με τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ κατά τη διάρκεια μιας σπάνιας επίσκεψης επικεφαλής των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στην Αβάνα, γεγονός που τροφοδότησε φήμες ότι ίσως συνεργαστεί με την Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, ο νεότερος Κάστρο δεν κατέχει επίσημη θέση στην κυβέρνηση και δεν αναμένεται να στραφεί κατά της οικογένειάς του. Μάλιστα, συμμετείχε σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην Αβάνα για την κατηγορία κατά του παππού του.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Η Κούβα αποτελεί αντίπαλο των ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες, από την επανάσταση του Φιντέλ Κάστρο το 1959. Ο Τραμπ στηρίζεται έντονα από σκληροπυρηνικούς Κουβανοαμερικανούς στη Φλόριντα, οι οποίοι πιέζουν εδώ και χρόνια για αλλαγή καθεστώτος στο νησί.
Στο παρελθόν, η Κούβα θεωρούνταν απειλητικός δορυφόρος της Σοβιετικής Ένωσης, μόλις 90 μίλια από τη Φλόριντα, ενώ πιο πρόσφατα θεωρείται πιθανό σημείο κινεζικής επιρροής στο δυτικό ημισφαίριο. Ωστόσο, η προσοχή της Ρωσίας έχει μετατοπιστεί μετά την πτώση του σοβιετικού μπλοκ, ενώ τα οικονομικά προβλήματα της Κούβας έχουν μειώσει την ικανότητά της να αντιπαρατεθεί με τις ΗΠΑ.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μια ενδεχόμενη αστάθεια στην Κούβα θα μπορούσε να προκαλέσει μεταναστευτική κρίση. Οι πολίτες ήδη ζουν σε συνθήκες σοβαρών ελλείψεων και διακοπών ρεύματος, και ενδέχεται να εγκαταλείψουν τη χώρα σε περίπτωση πολέμου ή χάους.
Ο κουβανικός στρατός θεωρείται πιο ιδεολογικά συνεκτικός και πειθαρχημένος από τον αντίστοιχο της Βενεζουέλας και πιθανότατα θα αντισταθεί περισσότερο. Δεκάδες Κουβανοί πράκτορες σκοτώθηκαν στη Βενεζουέλα τον Ιανουάριο, αλλά όσοι επέζησαν έχουν πλέον εμπειρία από τον τρόπο δράσης των αμερικανικών δυνάμεων.
Η Κούβα θεωρείται επίσης πιο προηγμένη σε θέματα επιτήρησης και πληροφοριών, λόγω συνεργασίας με τη Ρωσία και την Κίνα.
Τι θα προσέφερε η Κούβα στις ΗΠΑ;
Η Βενεζουέλα διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους, και αμερικανικές εταιρείες έχουν ήδη κινηθεί για την εκμετάλλευση του πετρελαίου της.
Η Κούβα δεν διαθέτει ανάλογους πόρους. Ο κρατικός τουριστικός τομέας υστερούσε ήδη έναντι άλλων προορισμών της Καραϊβικής σε τιμές και ποιότητα, πριν ακόμη τη φετινή επιδείνωση λόγω ελλείψεων που σχετίζονται με την πολιτική «μέγιστης πίεσης» του Τραμπ, το αμερικανικό εμπάργκο και τις απειλές για δασμούς σε χώρες που της παρέχουν καύσιμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, γνωστός για τη σκληρή στάση του απέναντι στην Κούβα και ταυτόχρονα σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, θεωρείται βασικός διαμορφωτής της πολιτικής αυτής.
Μια σημαντική αλλαγή στην Κούβα θα μπορούσε να ενισχύσει τις πολιτικές φιλοδοξίες του, αλλά μια αποτυχία εγκυμονεί κινδύνους, σε μια περίοδο όπου οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και ήδη διεξάγουν δαπανηρές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν.
Ποια είναι τα νομικά ζητήματα;
Η δυνατότητα της Ουάσιγκτον να αλλάξει τις σχέσεις με την Κούβα περιορίζεται από τον νόμο Helms-Burton του 1996, ο οποίος συνδέει την άρση του εμπάργκο με συγκεκριμένες πολιτικές αλλαγές, όπως η εγκαθίδρυση δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης.
Ο Τραμπ μπόρεσε να αλλάξει τις επιχειρηματικές σχέσεις με τη Βενεζουέλα απομακρύνοντας τον Μαδούρο, χωρίς να ανακοινώσει σχέδια για ελεύθερες εκλογές.
Στην περίπτωση της Κούβας, κάτι τέτοιο δεν είναι νομικά εφικτό χωρίς δραστικές αλλαγές από την ίδια την κουβανική ηγεσία, η οποία μέχρι στιγμής αρνείται να συνεργαστεί.
Η κατάσταση στην Κούβα είναι πιο περίπλοκη, καθώς η οικονομία της δεν διαθέτει ουσιαστικό ιδιωτικό τομέα. Κυριαρχείται από τον όμιλο Gaesa, ένα στρατιωτικό κονσόρτσιουμ υπό αμερικανικές κυρώσεις, που ελέγχει τα περισσότερα μεγάλα ξενοδοχεία, το βασικό λιμάνι, την κύρια εμπορική τράπεζα, καθώς και ένα ευρύ δίκτυο σούπερ μάρκετ, πρατηρίων καυσίμων και υπηρεσιών μεταφοράς χρημάτων.
Οι ΗΠΑ δικαιολόγησαν την επιχείρηση στη Βενεζουέλα επικαλούμενες εμπλοκή της κυβέρνησης Μαδούρο σε «ναρκοτρομοκρατία». Οι Κουβανοί αξιωματούχοι δεν αντιμετωπίζουν αντίστοιχες κατηγορίες και, αντιθέτως, δηλώνουν ότι συνεργάζονται με τις ΗΠΑ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών.
