Όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν καταγράφηκε από ανοιχτό μικρόφωνο να λέει στον Σι Τζινπίνγκ ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να πετύχουν την αθανασία αντικαθιστώντας τα όργανά τους, κάποιοι θεώρησαν την ανταλλαγή αυτή μια εκκεντρική κουβέντα ανάμεσα σε γηράσκοντες αυταρχικούς ηγέτες.
Στην πραγματικότητα, όμως, ο Πούτιν φαινόταν να περιγράφει μια πρωτοβουλία μακροζωίας που υποστηρίζεται από το Κρεμλίνο και έχει εξελιχθεί σε ένα από τα κορυφαία επιστημονικά προγράμματα της Ρωσίας.
Όπως πολλοί δισεκατομμυριούχοι της Σίλικον Βάλεϊ, όπως ο Τζεφ Μπέζος, ο Σαμ Άλτμαν και ο Πίτερ Τιλ, ο Πούτιν εδώ και καιρό γοητεύεται από την έρευνα κατά της γήρανσης. Στη Ρωσία όμως, η προσπάθειά του να αποτρέψει τη φθορά του χρόνου αποτελεί πλέον κρατική προτεραιότητα και βασίζεται σε μεθόδους που κυμαίνονται από την εκτύπωση οργάνων μέχρι την εκτροφή μίνι-γουρουνιών και την έκθεση σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, τον περασμένο μήνα, η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι επιστήμονες αναπτύσσουν μια θεραπεία γονιδιακής παρέμβασης με στόχο την επιβράδυνση της κυτταρικής γήρανσης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Νέες Τεχνολογίες Διατήρησης της Υγείας», του προγράμματος μακροζωίας του Πούτιν ύψους 26 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το φάρμακο «αντιπροσωπεύει μία από τις πιο υποσχόμενες οδούς στη μάχη κατά της γήρανσης», δήλωσε στις 23 Απριλίου ο αναπληρωτής υπουργός Επιστημών Ντένις Σεκιρίνσκι.
Η δημιουργία ανθρώπινων οργάνων σε εργαστήριο για μεταμοσχεύσεις είναι μία από τις τεχνολογικές καινοτομίες επέκτασης της ζωής που ο Πούτιν ανέφερε επίσης στο Πεκίνο. Όλες αυτές οι προσπάθειες αποτελούν μέρος της εθνικής πρωτοβουλίας μακροζωίας που παρουσίασε το 2024, η οποία υπόσχεται να σώσει 175.000 ζωές μέχρι το τέλος της δεκαετίας (ένας αριθμός που, όπως σημείωσαν επικριτές, είχε μια άβολη πολεμική αντήχηση, καθώς αντιστοιχούσε περίπου στις ανεξάρτητες εκτιμήσεις για τις απώλειες ρωσικών στρατευμάτων στην εισβολή στην Ουκρανία).
Ρώσοι επιστήμονες που διορίστηκαν από τον Πούτιν έχουν επικεντρωθεί σε δύο βασικές τεχνολογίες: τη βιοεκτύπωση, δηλαδή την τρισδιάστατη εκτύπωση ζωντανών ιστών, και τη ξενομεταμόσχευση, δηλαδή την ανάπτυξη ανθρώπινων οργάνων μέσα σε μίνι-γουρούνια, μια φυλή χοίρων που θεωρείται γενετικά συμβατή με τον άνθρωπο. Ρώσοι επιστήμονες που συνεργάζονται με κρατικούς φορείς ισχυρίζονται ότι έχουν ήδη βιοεκτυπώσει ανθρώπινο χόνδρο και θυρεοειδή αδένα ποντικού, με στόχο την αντικατάσταση ανθρώπινων οργάνων έως το 2030. Παρόμοιο χρονοδιάγραμμα έχει συζητηθεί και για την ανάπτυξη οργάνων μέσα σε γουρούνια.
«Στη Ρωσική Ομοσπονδία βρίσκεται σε εξέλιξη εργασία πάνω σε ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών προγραμμάτων σε αυτόν τον τομέα», ανέφερε η υπηρεσία Τύπου του Κρεμλίνου σε email. «Τα έργα αυτά υποστηρίζονται από το κράτος και συμμετέχουν πολλά επιστημονικά και ερευνητικά ιδρύματα.»
Η κόρη του Πούτιν και οι... επιρροές
Η πρωτοβουλία μακροζωίας της Ρωσίας καθοδηγείται από δύο πρόσωπα κοντά στον Πούτιν: την κόρη του, Μαρία Βορόντσοβα, ενδοκρινολόγο που επιβλέπει κρατικά προγράμματα γενετικής, και τον φυσικό Μιχαήλ Κοβάλτσουκ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, του σοβιετικής εποχής κέντρου πυρηνικής έρευνας.
Ο Κοβάλτσουκ — αδελφός του στενού συμμάχου του Πούτιν, Γιούρι Κοβάλτσουκ, τραπεζίτη και επενδυτή μέσων ενημέρωσης — έχει εξελιχθεί στον πνευματικό αρχιτέκτονα της προσπάθειας του Κρεμλίνου για μακροζωία. Έχει υποστηρίξει ότι η επιστήμη σύντομα θα επιτρέψει στους ανθρώπους να επισκευάζουν και να αντικαθιστούν μέρη του σώματός τους επ’ αόριστον.
«Είναι δύσκολο να μιλήσουμε για αθανασία, αλλά η δυνατότητα επισκευής του ανθρώπου αναμφίβολα θα αυξηθεί», δήλωσε ο Κοβάλτσουκ στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης.
Σε αντίθεση με παρόμοιες έρευνες που χρηματοδοτούνται από τον Μπέζος, τον Άλτμαν ή τον Τιλ, το έργο που προωθεί ο κύκλος του Πούτιν έχει παράξει ελάχιστη έρευνα αξιολογημένη από ομότιμους σε μεγάλα διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
«Αν δεν υπάρχουν δημοσιεύσεις, τότε δεν υπάρχουν πραγματικά αποτελέσματα, και οι δηλώσεις τους πιθανόν πρέπει να εκληφθούν ως φιλοδοξίες — για να μην πω όνειρα», δήλωσε ο Αλεξάντερ Οστρόφσκι, Ρώσος επιστήμονας που υπήρξε πρωτοπόρος της βιοεκτύπωσης στη χώρα.
Ο Οστρόφσκι εγκατέλειψε τη Ρωσία μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία και πούλησε την εταιρεία του, η οποία πλέον συνεργάζεται με την κυβέρνηση. «Είναι αδύνατο να κάνεις επιστήμη σε απομόνωση», είπε, αναφερόμενος στις κυρώσεις που απομόνωσαν τη ρωσική έρευνα από τη Δύση. «Πιθανότατα λένε στον Πούτιν αυτό που θέλει να ακούσει για να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση.»
Ο Κοβάλτσουκ έχει επίσης συνδέσει την επιστήμη της μακροζωίας με την ευρύτερη κοσμοθεωρία του Κρεμλίνου περί πολιτισμικής σύγκρουσης με τη Δύση. Σε μια διαβόητη ομιλία το 2015, προειδοποίησε ότι η Δύση κατευθύνεται προς τη δημιουργία «ανθρώπων-υπηρετών» — ελεγχόμενων ανθρώπων με περιορισμένη αυτοσυνείδηση και χειραγωγούμενη αναπαραγωγή. Έχει επίσης υπονοήσει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονταν πίσω από την πανδημία Covid.
Ο Πούτιν έχει δείξει εδώ και καιρό συμπάθεια προς παρόμοιες ιδέες. Ο Κοβάλτσουκ επαίνεσε δημόσια τη σοβιετική ταινία του 1968 «Dead Season», στην οποία η CIA συνωμοτεί με πρώην ναζί γιατρούς για να ελέγξει την ανθρωπότητα. Ο Πούτιν έχει δηλώσει ότι η ταινία αυτή τον ενέπνευσε να ενταχθεί στην KGB.
Μια άλλη επιρροή ήταν ο Βλαντίμιρ Χαβίνσον, που τα ρωσικά μέσα αποκαλούσαν «ο γεροντολόγος του Πούτιν», και ο οποίος προωθούσε αντιγηραντικές θεραπείες βασισμένες σε πεπτίδια προερχόμενα από ιστούς μοσχαριών.
Τα πεπτίδια — μικρές αλυσίδες αμινοξέων που διαφημίζονται για αποκατάσταση, μυϊκή ανάπτυξη και αντιγήρανση — έχουν γίνει δημοφιλή μεταξύ προσωπικοτήτων ευεξίας στις ΗΠΑ, όπως ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ και ο Τζο Ρόγκαν, παρά τα περιορισμένα επιστημονικά στοιχεία για πολλά από τα υποτιθέμενα οφέλη τους.
Ο Χαβίνσον, που τιμήθηκε από τον Πούτιν με ένα από τα υψηλότερα κρατικά βραβεία της Ρωσίας για τα επιτεύγματά του στην ιατρική, είχε δηλώσει σε συνεντεύξεις ότι επιδίωκε να παρατείνει τη ζωή ενός ηγέτη του οποίου η αποχώρηση θα βύθιζε τη Ρωσία σε κρίση. Υποστήριζε επίσης ότι οι άνθρωποι ήταν φτιαγμένοι για να ζουν μέχρι τα 120 χρόνια, επικαλούμενος βιβλικά εδάφια.
Ο Χαβίνσον πέθανε το 2024, σε ηλικία 77 ετών.
Ο Πούτιν, που είναι 73 ετών, έχει περάσει δεκαετίες καλλιεργώντας μια εικόνα σωματικής ευρωστίας μέσα από σκηνοθετημένες επιδείξεις ανδρισμού — κυνηγώντας γυμνόστηθος, παίζοντας χόκεϊ και οδηγώντας μοτοσικλέτες Harley-Davidson με στενά μαύρα ρούχα για να προβάλλει την αντοχή ενός αγέραστου ισχυρού άνδρα.
Πίσω όμως από αυτή τη σκηνοθετημένη ζωτικότητα κρύβεται ένας ηγέτης ασυνήθιστα απασχολημένος με τη σωματική παρακμή. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid, ο Πούτιν επέβαλε περίπλοκα πρωτόκολλα καραντίνας, συμπεριλαμβανομένων τούνελ απολύμανσης και μακρών περιόδων απομόνωσης για τους επισκέπτες. Τα περίφημα μακριά τραπέζια του έγιναν σύμβολα τόσο πολιτικής απόστασης όσο και μικροφοβίας.
Ρωσικά και δυτικά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης εικάσει για αισθητικές επεμβάσεις, καθώς η εμφάνιση του Πούτιν έχει γίνει αισθητά πιο λεία με την ηλικία.
Οι περισσότεροι από τους στενότερους συνεργάτες και συμμάχους του Πούτιν βρίσκονται επίσης στη δεκαετία των 70 τους, συμπεριλαμβανομένων των αδελφών Κοβάλτσουκ και προσωπικοτήτων κεντρικών για το κράτος, όπως οι Γιούρι Ουσάκοφ, Σεργκέι Τσεμέζοφ και Νικολάι Πατρούσεφ. Η προσπάθεια του Πούτιν να ξεφύγει από την παρακμή, καθώς και η δεκτικότητά του προς ανορθόδοξη επιστήμη, αντανακλούν μια πολύ παλαιότερη παράδοση μεταξύ των Ρώσων αυταρχικών ηγετών.
Στη δεκαετία του 1920, τα πειράματα του σοβιετικού πολυμαθή Αλεξάντερ Μπογκντάνοφ με αναζωογονητικές μεταγγίσεις αίματος τράβηξαν την προσοχή του Κρεμλίνου — πριν ο ίδιος πεθάνει εξαιτίας των αυτοπειραματισμών του, σε ηλικία 55 ετών. Μια δεκαετία αργότερα, ο γιατρός Ολεξάντρ Μπογκομόλετς οργάνωσε το πρώτο παγκόσμιο συνέδριο μακροζωίας και κέρδισε τον έπαινο του Ιωσήφ Στάλιν για έρευνες που υποστήριζαν ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να ζήσουν έως τα 150 χρόνια. Ο Μπογκομόλετς πέθανε στα 65.
Η Ρωσία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από μερικά από τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας στον ανεπτυγμένο κόσμο. Το μέσο προσδόκιμο ζωής των ανδρών στη Ρωσία σήμερα είναι περίπου 68 χρόνια, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία, σε σύγκριση με περίπου 76 στις ΗΠΑ και πάνω από 80 σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης.
Ο θάνατος, σε αντίθεση με τις εκλογές, παραμένει δύσκολο να ελεγχθεί ακόμη και για το Κρεμλίνο.
