Το μεγάλο ερώτημα είναι, σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, αν ο Πούτιν θα αναγνωρίσει αυτή την πραγματικότητα και θα εγκαταλείψει τη φιλοδοξία του να εξαλείψει την ουκρανική ανεξαρτησία.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι, στον πέμπτο χρόνο της πιο αιματηρής σύγκρουσης στην Ευρώπη εδώ και γενιές, είναι έτοιμος να εγκαταλείψει τους αρχικούς στόχους της λεγόμενης «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης». Αυτό θα μπορούσε, βέβαια, να αλλάξει μόνο αν η πορεία του πολέμου στραφεί ακόμη περισσότερο υπέρ του Κιέβου.
Αντιδρούν ακόμα και «σκληροπυρηνικοί»
Οι εκκλήσεις δεν προέρχονται μόνο από επιχειρηματικές ελίτ και πιο φιλελεύθερους κύκλους της ρωσικής εξουσίας. Ακόμη και ορισμένοι από τους πιο γνωστούς «σκληροπυρηνικούς» έχουν γίνει πολύ πιο ανοιχτοί στο να εκφράζουν την πεποίθηση ότι η Μόσχα απλώς δεν διαθέτει την ικανότητα να πετύχει μια ολοκληρωτική νίκη απέναντι στην Ουκρανία.
Ένας από αυτούς είναι ο Όλεγκ Τσαριόφ, πρώην Ουκρανός βουλευτής που κατέφυγε στη Ρωσία το 2014 και θεωρούνταν ένας από τους βασικούς υποψήφιους του Πούτιν για να ηγηθεί μιας φιλορωσικής κυβέρνησης-μαριονέτας, την οποία το Κρεμλίνο σχεδίαζε να εγκαταστήσει στο κατεχόμενο Κίεβο στις αρχές του 2022. Το 2023 τραυματίστηκε σοβαρά σε απόπειρα δολοφονίας που αποδόθηκε στις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες.
Σε ανάρτησή του στο Telegram τον περασμένο μήνα, ο Τσαριόφ προειδοποίησε ότι η ρωσική προπαγάνδα έχει καλλιεργήσει μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση περί αναπόφευκτης νίκης επί της Ουκρανίας.
«Οι επαγγελματίες της δημιουργίας μιας εναλλακτικής πραγματικότητας έχουν πείσει όχι μόνο τον πληθυσμό, αλλά και τους ίδιους τους εαυτούς τους ότι η ψευδαίσθηση που επινόησαν είναι στην πραγματικότητα η πραγματικότητα. Αργά ή γρήγορα, αυτοί οι δύο κόσμοι πρέπει να συγκρουστούν. Και τώρα αυτό συμβαίνει με τον πιο επώδυνο τρόπο».
Ένας άλλος σκληροπυρηνικός, ο ιστορικός και πρώην αξιωματούχος του Κρεμλίνου Αλεξέι Τσαντάγεφ, ο οποίος διευθύνει το κέντρο έρευνας πολέμου drones Ushkuynik, σημείωσε ότι η συνέχιση της παρούσας πορείας του πολέμου «δεν οδηγεί απλώς σε μη νίκη, αλλά σε πλήρη ήττα». Έχει ζητήσει μια παύση ώστε η Ρωσία να αναδιοργανωθεί για τον επόμενο γύρο.
Ο Βασίλι Κάσιν, διευθυντής του Κέντρου Ολοκληρωμένων Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών της Ανώτατης Σχολής Οικονομικών της Μόσχας, δημοσίευσε τον περασμένο μήνα ένα άρθρο που συζητήθηκε ευρέως στο σημαντικότερο ρωσικό περιοδικό εξωτερικής πολιτικής. Υποστήριξε ότι η Ουκρανία θα παραμείνει αναπόφευκτα μια αντιρωσική και φιλοδυτική χώρα, ιδιαίτερα μετά τον θάνατο ή τον σοβαρό τραυματισμό εκατοντάδων χιλιάδων Ουκρανών στον πόλεμο. Κατά την άποψή του, ο στόχος εγκατάστασης μιας φιλικής κυβέρνησης στο Κίεβο —ένας από τους αρχικούς στόχους του Πούτιν— δεν είναι πλέον ρεαλιστικός.
Ο Κάσιν υποστήριξε ότι ακόμη και μια μεγάλη κλιμάκωση, όπως η δολοφονία του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και της στρατιωτικής ή πολιτικής ηγεσίας της Ουκρανίας, πιθανότατα θα έφερνε στην εξουσία μια «πιο δραστήρια, φιλόδοξη και ριζοσπαστική» γενιά Ουκρανών ηγετών.
Αναλυτές της Ρωσίας εκτιμούν ότι η πιο πραγματιστική προσέγγιση —η οποία αναγνωρίζει τα όρια της ρωσικής στρατιωτικής ισχύος— υποστηρίζεται από τμήματα του Κρεμλίνου, συμπεριλαμβανομένου του ισχυρού αναπληρωτή επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Σεργκέι Κιριγιένκο.
Αντίθετα, η γραμμή της κλιμάκωσης —ενδεχομένως ακόμη και προς τις χώρες της Βαλτικής— υποστηρίζεται από τη Δεύτερη Διεύθυνση της FSB, καθώς και από ένα ετερόκλητο σύνολο πολεμικών προπαγανδιστών, αναλυτών και εθελοντών που επιθυμούν μια ιστορική ρήξη με τη Δύση και τη μετατροπή της Ρωσίας σε ένα μείγμα της θεοκρατίας του Ιράν και του ολοκληρωτισμού της Βόρειας Κορέας.
«Φαίνεται ότι στον πέμπτο χρόνο του πολέμου, κάποιοι αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως η συνέχιση του πολέμου για ακόμη ένα ή δύο χρόνια δεν βελτιώνει ουσιαστικά τη διαπραγματευτική θέση της Ρωσίας. Γίνεται όλο και πιο σαφές ότι ήρθε η ώρα να τελειώνει», δήλωσε ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο.
Ωστόσο πρόσθεσε:
«Το αν ο Πούτιν έχει συνειδητοποιήσει ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο και ότι ο πόλεμος αποφέρει όλο και λιγότερα οφέλη, δεν το γνωρίζουμε. Τίποτα δεν δείχνει ότι έχει αλλάξει γνώμη.»
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Πάβλο Κλίμκιν εκτιμά ότι η φύση του έντονα στρατιωτικοποιημένου ρωσικού κράτους καθιστά απίθανο ο Πούτιν να ακούσει τέτοιες φωνές.
«Ο πόλεμος είναι ο τρόπος ύπαρξης αυτού του καθεστώτος· είναι σαν να κάνεις ποδήλατο: αν σταματήσεις, πέφτεις.»
Οι συμφωνίες του Άνκορατζ και η ενδεχόμενη λύση
Οι Ρώσοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι είναι έτοιμοι να εξετάσουν τον τερματισμό του πολέμου μόνο εφόσον οι ΗΠΑ αναγκάσουν την Ουκρανία να αποδεχθεί τις λεγόμενες «συμφωνίες του Άνκορατζ», μια υποτιθέμενη συμφωνία μεταξύ Πούτιν και Τραμπ στην Αλάσκα τον Αύγουστο, η οποία θα προέβλεπε την παραχώρηση από την Ουκρανία μιας ισχυρά οχυρωμένης ζώνης πόλεων στο βόρειο Ντονέτσκ. Το Κίεβο έχει αρνηθεί να το πράξει.
Τις τελευταίες ημέρες ο Πούτιν επέλεξε να εντείνει τις πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Κιέβου και άλλων ουκρανικών πόλεων. Μαζικοί βομβαρδισμοί τη Δευτέρα το βράδυ σκότωσαν 22 ανθρώπους και τραυμάτισαν περισσότερους από 100 αμάχους, σε μία από τις πιο αιματηρές επιθέσεις ολόκληρου του πολέμου.
Παράλληλα, σε περιοχές της Ουκρανίας που τελούν υπό ρωσική κατοχή, μη επανδρωμένα αεροσκάφη μέσου βεληνεκούς έχουν παραλύσει τις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού, πλήττοντας βυτιοφόρα καυσίμων και στρατιωτικές φάλαγγες. Έχουν επιβληθεί δελτία καυσίμων στο Λουχάνσκ και το Ντονέτσκ, ενώ στην Κριμαία έχουν ήδη παρουσιαστεί ελλείψεις.
Ρώσοι στρατιωτικοί σχολιαστές προειδοποιούν για επικείμενη ουκρανική επίθεση. Η Ουκρανία έχει επίσης αυξήσει την αποτελεσματικότητα των επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς στο ευρωπαϊκό τμήμα της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένης επίθεσης σε πετρελαϊκό τερματικό σταθμό στην Αγία Πετρούπολη.
Ο Γερμανός υφυπουργός Άμυνας Νιλς Σμιντ δήλωσε ότι η ουκρανική εκστρατεία drones δείχνει «το μέγεθος της αναστάτωσης που μπορούν να προκαλέσουν οι ουκρανικές δυνάμεις στη Ρωσία», αν και ίσως χρειαστεί χρόνος μέχρι αυτό να επηρεάσει την κοινωνία και τη λήψη πολιτικών αποφάσεων στη Μόσχα.
Την ίδια στιγμή, οι υπερσκληροπυρηνικοί κύκλοι και το σύστημα ασφαλείας φροντίζουν ώστε οι νέες εκκλήσεις για πραγματισμό να μη διαδοθούν ευρέως. Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Moskovski Komsomolets διέγραψε πρόσφατα άρθρο που υπενθύμιζε ότι ήττες σε παλαιότερους πολέμους —όπως ο Κριμαϊκός Πόλεμος του 1853-56 και ο πόλεμος με την Ιαπωνία το 1904-05— οδήγησαν τελικά σε περισσότερες ελευθερίες και ευημερία για τους Ρώσους πολίτες.
Τη Δευτέρα, ο λογαριασμός Telegram του απόστρατου στρατηγού Αντρέι Γκουρουλιόφ, βουλευτή της ρωσικής Δούμας, δημοσίευσε ένα ιδιαίτερα επικριτικό κείμενο για το αδιέξοδο στην Ουκρανία και για την αδικαιολόγητη αισιοδοξία των Ρώσων διοικητών που βλέπουν την κατάσταση μέσα από «ροζ γυαλιά».
Λίγες ώρες αργότερα, ο Γκουρουλιόφ ισχυρίστηκε ότι ο λογαριασμός του είχε παραβιαστεί. Η εξήγηση αυτή αντιμετωπίστηκε με μεγάλη δυσπιστία από άλλους Ρώσους σχολιαστές, οι οποίοι υπέθεσαν ότι ο απόστρατος στρατηγός αναγκάστηκε να λογοκρίνει μια άβολη αλήθεια.
