Τέσσερα χρόνια πριν, ο αριστερός Λούλα νίκησε οριακά τον Ζαΐρ Μπολσονάρο, πατέρα του Φλάβιο και τότε πρόεδρο της χώρας. Ο Ζαΐρ Μπολσονάρο αρνήθηκε να αποδεχθεί την ήττα, ενώ υποστηρικτές του εισέβαλαν και προκάλεσαν καταστροφές στο προεδρικό μέγαρο, το Κογκρέσο και το Ανώτατο Δικαστήριο, σε μια επίθεση που θύμισε την 6η Ιανουαρίου στις ΗΠΑ.
Ο Ζαΐρ Μπολσονάρο καταδικάστηκε πέρυσι για σχέδιο βίαιου πραξικοπήματος με στόχο να παραμείνει στην εξουσία και καταδικάστηκε σε περισσότερα από 27 χρόνια φυλάκισης. Από τη φυλακή επέλεξε τον μεγαλύτερο γιο του να κατέβει στις εκλογές στη θέση του, με την υπόσχεση να του χορηγήσει αμνηστία σε περίπτωση νίκης.
Με καταμετρημένο το 99,3% των ψήφων, ο Φλάβιο Μπολσονάρο συγκέντρωσε 47%, ενώ ο Λούλα 45%. Οι δύο θα αναμετρηθούν ξανά στις 25 Οκτωβρίου.
Ο Μπολσονάρο υποστήριξε ότι το μήνυμα των εκλογών ήταν η «αλλαγή» και δήλωσε πως η εποχή του Κόμματος των Εργατών του Λούλα έχει τελειώσει. Ο Λούλα, από την άλλη, αναγνώρισε ότι περίμενε να κερδίσει από τον πρώτο γύρο, αλλά δήλωσε ότι θα προσπαθήσει να ανατρέψει τη διαφορά παρουσιάζοντας στους ψηφοφόρους μια επιλογή ανάμεσα σε ένα αβέβαιο παρελθόν και ένα καλύτερο μέλλον.
1. Αλλαγή ή φόβος για την αλλαγή
Το βασικό δίλημμα του δεύτερου γύρου είναι η επιθυμία για αλλαγή έναντι του φόβου για τις συνέπειές της.
Ο Λούλα διεκδικεί τέταρτη θητεία, έχοντας ήδη κυβερνήσει από το 2003 έως το 2010 και επιστρέψει στην εξουσία το 2023. Προβάλλει την υπεράσπιση της δημοκρατίας και της εθνικής κυριαρχίας, καθώς και τη βελτίωση του κόστους ζωής. Ωστόσο, οι υψηλές τιμές τροφίμων και καυσίμων και η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών δυσκολεύουν την προσπάθειά του.
Ο Μπολσονάρο αντιμετωπίζει το αντίστροφο πρόβλημα: πρέπει να πείσει όσους θέλουν αλλαγή ότι η εκλογή του δεν θα επαναφέρει τις αυταρχικές τάσεις και τις επιθέσεις στους δημοκρατικούς θεσμούς που χαρακτήρισαν την προεδρία του πατέρα του.
2. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων
Πολλοί ψηφοφόροι υποστήριξαν άλλους υποψηφίους στον πρώτο γύρο και δεν αισθάνονται ιδιαίτερα θετικά για κανέναν από τους δύο φιναλίστ. Έτσι, η αποχή μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.
Η ψήφος στη Βραζιλία είναι υποχρεωτική για τους πολίτες ηλικίας 18 έως 70 ετών. Παρ’ όλα αυτά, η αποχή παραμένει σημαντική και ιστορικά τείνει να πλήττει περισσότερο το Κόμμα των Εργατών του Lula, καθώς πολλοί υποστηρικτές του ανήκουν σε χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα ή ζουν μακριά από τα εκλογικά κέντρα.
Η συμμετοχή στον πρώτο γύρο έφτασε το 78,9%.
3. Τι θα κάνει ο Τραμπ;
Ένα σημαντικό ζήτημα είναι ο βαθμός στον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ θα επιχειρήσει να επηρεάσει τον δεύτερο γύρο. Ο Τραμπ διατηρεί πολιτική συμμαχία με την οικογένεια Μπολσονάρο, χωρίς ωστόσο να έχει υποστηρίξει επίσημα τον Φλάβιο.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει επιβάλει δασμούς σε βραζιλιάνικα προϊόντα και κυρώσεις σε αξιωματούχους, ενώ έχει λάβει και άλλα μέτρα που ευνοούν πολιτικά τους Μπολσονάρο. Η κυβέρνηση Λούλα φοβάται επίσης πιθανή χρήση αμερικανικών τεχνολογικών πλατφορμών για την ενίσχυση πολιτικών μηνυμάτων.
Ο Λούλα αξιοποιεί αυτές τις ανησυχίες παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως υπερασπιστή της βραζιλιάνικης κυριαρχίας απέναντι σε ξένες πιέσεις.
4. Λίγη συζήτηση για πολιτικές και ιδέες
Η προεκλογική εκστρατεία επικεντρώθηκε περισσότερο στις προσωπικότητες, στη διαφθορά, στην εγκληματικότητα και στην πιθανή αμερικανική παρέμβαση παρά σε συγκεκριμένες πολιτικές.
Ο Λούλα προσπαθεί να παρουσιάσει τα πρόσφατα μέτρα κοινωνικής στήριξης ως απόδειξη ότι αντιμετωπίζει τα καθημερινά προβλήματα των πολιτών. Ο Μπολσονάρο, αντίθετα, προβάλλει μια σκληρή πολιτική για την εγκληματικότητα και την ασφάλεια, ενώ προσπαθεί να απομακρύνει την προσοχή από το σκάνδαλο που αφορά τραπεζίτη με τον οποίο συνδέεται.
Το σκάνδαλο έχει ενισχύσει την αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα είναι διεφθαρμένο και έχει δημιουργήσει περισσότερο κόπωση παρά ενθουσιασμό στους ψηφοφόρους.
5. Η οικονομία μπορεί να κρίνει τον δεύτερο γύρο
Οι δύο υποψήφιοι έχουν τρεις εβδομάδες για να προσεγγίσουν όσους δεν τους ψήφισαν στον πρώτο γύρο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων απορρίπτει και τους δύο.
Σύμφωνα με τον οικονομολόγο και δημοσκόπο Μαουρίτσιο Μόουρα, ο δεύτερος γύρος πιθανότατα θα κριθεί από την οικονομία και την καθημερινότητα των πολιτών.
Αν η εκστρατεία μετατραπεί αποκλειστικά σε επίθεση του ενός υποψηφίου εναντίον του άλλου, υπάρχει κίνδυνος να απομακρυνθούν ακόμη περισσότεροι ψηφοφόροι. Αντίθετα, η οικονομική κατάσταση και το αίσθημα των πολιτών για την καθημερινή τους ζωή μπορεί τελικά να καθορίσουν ποιος θα κερδίσει την προεδρία.
