Οι σχετικές συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο, ωστόσο, εφόσον προχωρήσουν, θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα νέο πεδίο στο ευρωπαϊκό πλαίσιο περιοριστικών μέτρων κατά της Ρωσίας, σύμφωνα με το Euronews.
Από την καταγραφή των μετακινήσεων στην προληπτική άδεια
Ευρωπαίοι διπλωμάτες με γνώση των συζητήσεων αναφέρουν ότι τα κράτη-μέλη εξετάζουν την αυστηροποίηση των ελέγχων στις μετακινήσεις Ρώσων διπλωματών, λόγω των υποψιών ότι ορισμένα μέλη του ρωσικού διπλωματικού προσωπικού ενδέχεται να συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με υβριδικές επιχειρήσεις.
Η ΕΕ διαθέτει ήδη μηχανισμό για την παρακολούθηση των μετακινήσεων του ρωσικού διπλωματικού προσωπικού. Το μέτρο εντάχθηκε στο 19ο πακέτο κυρώσεων και εφαρμόζεται από τον Ιανουάριο του 2026.
Βάσει του ισχύοντος συστήματος, οι Ρώσοι διπλωμάτες υποχρεούνται να ενημερώνουν τουλάχιστον 24 ώρες πριν από την πρόθεσή τους να ταξιδέψουν ή να διέλθουν από κράτος-μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είναι διαπιστευμένοι.
Η υποχρέωση αφορά διπλωμάτες και προξενικό προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων των πρεσβευτών, αλλά και διοικητικούς και τεχνικούς υπαλλήλους, καθώς και εργαζομένους σε υπηρεσίες και μέλη των οικογενειών τους.
Ο συγκεκριμένος μηχανισμός, ωστόσο, έχει κυρίως χαρακτήρα καταγραφής και παρακολούθησης και δεν συνεπάγεται αυτομάτως απαγόρευση των μετακινήσεων.
Η δυνατότητα αυστηρότερων ελέγχων
Τα κράτη-μέλη έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν σε εθνικό επίπεδο αυστηρότερο καθεστώς, βάσει του οποίου οι Ρώσοι διπλωμάτες θα πρέπει να εξασφαλίζουν προηγούμενη άδεια για να μετακινηθούν σε άλλη χώρα.
Σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος, η μετακίνηση δεν θα επιτρέπεται. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Euronews, μέχρι σήμερα μόλις δύο κράτη-μέλη έχουν αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα.
Η συζήτηση για περαιτέρω αυστηροποίηση έχει ενταθεί μετά από σειρά περιστατικών που έχουν προκαλέσει ανησυχία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η Ουγγαρία ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα την απέλαση δέκα Ρώσων διπλωματών, επικαλούμενη συμπεριφορά που θεωρήθηκε ασύμβατη με τις προβλέψεις της Σύμβασης της Βιέννης του 1961. Η Μόσχα απάντησε με αντίστοιχο μέτρο.
Παράλληλα, μια φερόμενη εμπρηστική επίθεση σε αμυντική εταιρεία στην Εσθονία, καθώς και ο εντοπισμός μη εκραγέντος drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας στη Γερμανία, έχουν συνδεθεί με τη Ρωσία, ενισχύοντας τις ανησυχίες για πιθανή διεύρυνση των υβριδικών επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Μήνυμα από τις Βρυξέλλες
Στο μεταξύ, το σχέδιο συμπερασμάτων που έχει προετοιμαστεί για την επόμενη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ περιλαμβάνει σαφές μήνυμα ότι οι ενέργειες της Ρωσίας δεν θα μείνουν χωρίς αντίδραση.
Τα κράτη-μέλη αναμένεται να εξετάσουν τη συντονισμένη αξιοποίηση των διαθέσιμων εργαλείων, με στόχο την αντιμετώπιση των απειλών που αποδίδονται στη Μόσχα.
Για τη Ρουμανία και τα υπόλοιπα κράτη της ανατολικής πτέρυγας της ΕΕ, μια ενδεχόμενη αλλαγή στο καθεστώς μετακίνησης των Ρώσων διπλωματών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι υπό συζήτηση κανόνες θα μπορούσαν να αφορούν τις μετακινήσεις μεταξύ όλων των κρατών-μελών.
Ωστόσο, οποιαδήποτε νέα μέτρα θα πρέπει να είναι συμβατά με τη Σύμβαση της Βιέννης, η οποία προβλέπει συγκεκριμένα δικαιώματα και προστασία για τους διπλωμάτες κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
Παράλληλα με τους περιορισμούς στις διπλωματικές μετακινήσεις, στις Βρυξέλλες εξετάζονται και άλλα μέτρα που αφορούν Ρώσους πολίτες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πιθανή απαγόρευση έκδοσης βίζας σε πρώην στρατιωτικούς και αυστηρότεροι κανόνες για Ρώσους τουρίστες.
