Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Πολωνός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι ο πρόεδρος οφείλει να αναγνωρίσει τους δικαστές που εξελέγησαν νόμιμα από την Κάτω Βουλή , σύμφωνα με τις συνταγματικές προβλέψεις, ώστε να αναλάβουν τα καθήκοντά τους στο Δικαστήριο. Όπως σημείωσε, με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να δοθεί λύση στην κρίση χωρίς να απαιτηθεί αναθεώρηση του Συντάγματος.
Ο Τουσκ προειδοποίησε, παράλληλα, ότι η στάση του προέδρου εντείνει την ένταση και ενδέχεται να έχει σοβαρό κόστος για τη χώρα, διαμηνύοντας ότι η κυβέρνησή του δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Μια κρίση που διαρκεί από το 2015
Η αντιπαράθεση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο αποτελεί ένα από τα πλέον μακροχρόνια θεσμικά προβλήματα της Πολωνίας. Η κρίση ξεκίνησε το 2015 και συνδέεται με τους διορισμούς δικαστών, οι οποίοι έχουν αποκτήσει έντονα πολιτικό χαρακτήρα, προκαλώντας αμφισβητήσεις ως προς την ανεξαρτησία του ανώτατου δικαστικού οργάνου.
Κατά την περίοδο διακυβέρνησης του εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), από το 2015 έως το 2023, πραγματοποιήθηκαν διορισμοί δικαστών που αμφισβητήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον σημερινό πρωθυπουργό. Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ της Βαρσοβίας και των Βρυξελλών, καθώς η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης αποτέλεσε βασικό σημείο διαφωνίας.
Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ έχει δεσμευθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Ωστόσο, οι προσπάθειες για την τοποθέτηση νέων δικαστών δεν έχουν προχωρήσει, καθώς ο πρόεδρος Ναβρότσκι δεν έχει επικυρώσει τους σχετικούς διορισμούς.
Ένταση στο Δικαστήριο και αστυνομική παρέμβαση
Η κατάσταση επιδεινώθηκε την περασμένη Παρασκευή, όταν αστυνομικές δυνάμεις για την αντιμετώπιση ταραχών αναπτύχθηκαν στον χώρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, εμποδίζοντας την πρόσβαση στο κτίριο.
Την ίδια περίοδο, ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος ασκεί και καθήκοντα γενικού εισαγγελέα, ζήτησε την άρση της ασυλίας του Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, προέδρου του Δικαστηρίου που είχε διοριστεί επί διακυβέρνησης PiS.
Παράλληλα, δικαστής που διορίστηκε πρόσφατα από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία ανακοίνωσε ότι αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία του οργάνου, γνωστοποιώντας ταυτόχρονα την προσωρινή αναστολή των καθηκόντων του Σβιεντσκόφσκι. Η νομιμότητα αυτής της εξέλιξης αμφισβητείται από τον πρώην πρόεδρο του Δικαστηρίου, την αντιπολίτευση και τον πρόεδρο Ναβρότσκι.
Ιδιαίτερη ένταση προκλήθηκε όταν ο Ναβρότσκι, ο οποίος βρισκόταν σε αεροπλάνο με προορισμό τη Σενεγάλη, επέστρεψε εσπευσμένα στην Πολωνία. Το ίδιο βράδυ μετέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο και εισήλθε στο κτίριο παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων δικαστών, ενώ στο σημείο είχαν συγκεντρωθεί εθνικιστές διαδηλωτές που τον υποδέχθηκαν με επευφημίες.
Παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Το Σάββατο, ο Πολωνός πρόεδρος κάλεσε σε διαβουλεύσεις τις μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις της χώρας, χωρίς ωστόσο να προκύψει κάποια συγκεκριμένη συμφωνία.
Την ίδια ημέρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρενέβη στην αντιπαράθεση, καλώντας τον Ναβρότσκι να επικυρώσει τους διορισμούς των νέων δικαστών, προκειμένου να διευκολυνθεί η αποκλιμάκωση της κρίσης. Με τη θέση αυτή, οι Βρυξέλλες τάχθηκαν ουσιαστικά υπέρ της λύσης που προτείνει η κυβέρνηση Τουσκ.
Εν τω μεταξύ, η προσωρινή πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία δεν αναγνωρίζεται από τον πρώην επικεφαλής του οργάνου, την αντιπολίτευση και τον πρόεδρο της χώρας, συγκάλεσε για το απόγευμα της Τρίτης γενική συνέλευση του Δικαστηρίου.
