Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την ανάλυση, οι εκρηκτικές αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κατά την ενεργειακή κρίση του 2021-2022 δεν μπορούν να εξηγηθούν αποκλειστικά από την άνοδο του κόστους παραγωγής. Συνολικά, οι μεγαλύτερες εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας απέκτησαν πρόσθετα έσοδα από 10,7 έως 20,5 δισ. ευρώ, κατά την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2021 έως το τέλος του 2022, αξιοποιώντας τη δύναμη που διέθεταν στην αγορά.
«Οι τιμές-ρεκόρ της ηλεκτρικής ενέργειας δεν ήταν αποκλειστικά αποτέλεσμα του σοκ στις τιμές του φυσικού αερίου, αλλά και μιας δομής της αγοράς που επιτρέπει την κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης», επισημαίνει ο ερευνητής του Ifo, Τιλ Φλάντουνγκ.
Για τη μελέτη τους, οι ερευνητές προσομοίωσαν τις τιμές σε συνθήκες αγοράς όπου αυτές διαμορφώνονται υπό καθεστώς ανταγωνισμού και τις συνέκριναν με τις πραγματικές τιμές. Έως τον Σεπτέμβριο του 2021, οι δύο τιμές κινούνταν σε μεγάλο βαθμό στα ίδια επίπεδα. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της κρίσης, από τον Σεπτέμβριο του 2021 και έπειτα, οι τιμές της αγοράς διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο περίπου 45 ευρώ ανά μεγαβατώρα υψηλότερα από τις τιμές που προέκυψαν από την προσομοίωση.
Ακόμη και με τις πιο συντηρητικές παραδοχές, όπως η σημαντικά υψηλότερη τιμολόγηση από την πλευρά των παραγωγών, η διαφορά εξακολουθούσε να ανέρχεται σε περίπου 20 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Επισημαίνεται ότι οι πέντε μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου, RWE, LEAG, EnBW, Uniper και Vattenfall, διαθέτουν σημαντική ισχύ στη γερμανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Συνολικά, αντιπροσωπεύουν περίπου το 56% της δυναμικότητας των συμβατικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, υπάρχουν πολλές ώρες κατά τις οποίες η επάρκεια της ηλεκτροδότησης στη Γερμανία δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς τη συμβολή των μονάδων παραγωγής που διαχειρίζονται μεμονωμένες εταιρείες.
Ο Φλάντουνγκ και η συντάκτριά του μελέτης, Άννα Ζάιλε, από το Πανεπιστήμιο του Μπαϊρόιτ, προτείνουν την επέκταση της αποθηκευτικής δυναμικότητας και της ευελιξίας του συστήματος, τη διεύρυνση της ιδιοκτησιακής βάσης των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που μπορούν να προσαρμόζουν την παραγωγή τους ανάλογα με τη ζήτηση, καθώς και την αποτελεσματικότερη εποπτεία της διαμόρφωσης των τιμών.
Ωστόσο, όπως φαίνεται, οι προτάσεις αυτές δεν εφαρμόζονται στην παρούσα φάση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο νόμος για την ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια και τη διαθέσιμη παραγωγική ισχύ (StromVKG), ο οποίος προβλέπει τη χορήγηση επιδοτήσεων, μέσω ειδικής εισφοράς, για την κατασκευή νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο, επικαλούμενος τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στην επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο νόμος, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει τον περιορισμό που είχε προτείνει η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Καρτέλ, σχετικά με τον μέγιστο αριθμό προσφορών που μπορεί να υποβάλει κάθε συμμετέχων στον διαγωνισμό.
Ως αποτέλεσμα, στον πρώτο γύρο της διαγωνιστικής διαδικασίας, το 94% της επιδοτούμενης παραγωγικής δυναμικότητας κατέληξε στις δύο μεγαλύτερες εταιρείες της γερμανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, τη RWE και τη LEAG. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό θα οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση της αγοράς.



