Οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των φορτίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και των εναλλακτικών διαδρομών σε ολόκληρη την περιοχή, ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περισσότερα από 24 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου. Το επίπεδο αυτό ξεπέρασε τα προπολεμικά 23,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την Kpler, εταιρεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας.
Τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν ότι οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο στα ανοικτά του Κόλπου του Ομάν, ανήλθαν κατά την ίδια περίοδο σε περίπου 14 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά μέσο όρο, δηλαδή στο 82% των προπολεμικών επιπέδων.
Όπως σημειώνει η Wall Street Journal, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές, ενώ η διεθνής τιμή αναφοράς του αργού πετρελαίου Brent αυξήθηκε τις τελευταίες ημέρες, φτάνοντας περίπου τα 108 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη. Οι έμποροι ανησυχούν ότι η βελτίωση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να μην είναι βιώσιμη, ιδιαίτερα αν οι εχθροπραξίες ξεκινήσουν ξανά. Τα μειωμένα παγκόσμια αποθέματα αφήνουν ελάχιστα περιθώρια για λάθη. Επιπλέον, η επιχείρηση είναι δαπανηρή, με το κόστος να μετακυλίεται τελικά στους καταναλωτές στα πρατήρια καυσίμων.
Παρά ταύτα, η ανθεκτικότητα των ροών πετρελαίου σηματοδοτεί μια αλλαγή στη μάχη για τον σημαντικότερο ενεργειακό θαλάσσιο «λαιμό μπουκαλιού» στον κόσμο. Το Ιράν εξακολουθεί να μπορεί να καθιστά τις μεταφορές επικίνδυνες και δαπανηρές. Ωστόσο, η ικανότητά του να αποτρέπει τη διέλευση πλοίων έχει περιοριστεί, αποδυναμώνοντας τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης έναντι των ΗΠΑ.
«Η γενική εικόνα είναι ότι το σύστημα μεταφοράς πετρελαίου μέσω των επικίνδυνων Στενών του Ορμούζ έχει πλέον εδραιωθεί και η διάθεση ανάληψης κινδύνου από όσους συμμετέχουν στις εξαγωγές πετρελαίου έχει αυξηθεί», δήλωσε ο Χαμάντ Χουσεΐν, ανώτερος οικονομολόγος εμπορευμάτων στην Capital Economics.
Αγωγοί στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μεταφέρουν επίσης πετρέλαιο μέσω διαφορετικών διαδρομών. Τον Σεπτέμβριο, περίπου το 40% του αργού πετρελαίου που εξήχθη από τον Κόλπο, εξαιρουμένου του ιρανικού, παρακάμπτοντας τα Στενά, σύμφωνα με εκτίμηση της Kpler. Πριν από τον πόλεμο, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 17%.
Η επιτυχία αυτή έρχεται σε αντίθεση με τον ασφυκτικό περιορισμό που υφίσταται το Ιράν, καθώς οι δικές του εξαγωγές πετρελαίου έχουν ουσιαστικά μπλοκαριστεί από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Ο κίνδυνος είναι ότι το Ιράν μπορεί να επιχειρήσει να ανακτήσει την επιρροή του εντείνοντας τις επιθέσεις, ενδεχομένως παρασύροντας τις ΗΠΑ σε νέα αντιπαράθεση δύο εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ροές πετρελαίου από τον Κόλπο συνεχίζονται παρά την κλιμάκωση της βίας γύρω από τα Στενά. Περίπου 30 επιθέσεις εναντίον πλοίων έχουν αναφερθεί αυτόν τον μήνα, σύμφωνα με καταμέτρηση της Wall Street Journal, η οποία βασίζεται σε αναφορές του Κέντρου Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου και εταιρειών ναυτικής ασφάλειας.
Τα περιστατικά του Οκτωβρίου αντιστοιχούν στο 20% των πλοίων που έχουν δεχθεί επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου, δήλωσε η Μισέλ Βίζε Μπόκμαν, ανώτερη αναλύτρια στην εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Windward.
«Το Ιράν προσπαθεί να επαναφέρει τον αποκλεισμό των Στενών», δήλωσε ο Κρίστοφερ Λονγκ, πρώην αξιωματικός του βρετανικού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος εργάζεται πλέον στον όμιλο Neptune P2P Group.
Για πολλούς εμπόρους πετρελαίου και πλοιοκτήτες, ο κίνδυνος διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ αξίζει να αναληφθεί. Σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο, οι έμποροι μπορούν να κερδίζουν 20 δολάρια περισσότερα ανά βαρέλι μεταπωλώντας ιρακινό πετρέλαιο, δηλαδή περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια από ένα φορτίο υπερδεξαμενόπλοιου, σύμφωνα με εκτίμηση του Χομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler. Τρία τέτοια ταξίδια θα μπορούσαν να αποσβέσουν το κόστος αγοράς ενός μεταχειρισμένου δεξαμενόπλοιου, το οποίο ανέρχεται σε 100 εκατομμύρια δολάρια.
Στους ναυτικούς προσφέρονται επίσης μπόνους για να πραγματοποιούν αυτές τις επικίνδυνες διελεύσεις. Τα μέλη των πληρωμάτων δελεάζονται με αμοιβές δύο ή τρεις φορές υψηλότερες από τον συνηθισμένο μηνιαίο μισθό τους, προκειμένου να εργαστούν σε πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο. Μία εταιρεία στελέχωσης πλοίων με έδρα την Κίνα προσέφερε έως και 25.000 δολάρια για ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής, το οποίο συνήθως διαρκεί μία ή δύο εβδομάδες, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
«Οι όγκοι παραμένουν υψηλοί παρά την αύξηση των επιθέσεων, επειδή τα κέρδη καθιστούν την ανάληψη του κινδύνου συμφέρουσα», δήλωσε ο Φαλακσάχι.
Ορισμένοι πλοιοκτήτες μεταφέρουν παλαιότερα πλοία, τα οποία στο παρελθόν μετέφεραν πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα και τη Ρωσία, προς τον Περσικό Κόλπο, εξαιτίας των πρωτοφανώς υψηλών ναύλων δεξαμενόπλοιων στην περιοχή, σύμφωνα με ναυλομεσίτες.
Πολλά από αυτά τα πλοία πραγματοποιούν σύντομα, επαναλαμβανόμενα δρομολόγια μέσα από την επικίνδυνη ζώνη. Η αεροπορική κάλυψη των ΗΠΑ προσφέρει κάποια προστασία μέσω ενός διαδρόμου κατά μήκος των ακτών του Ομάν. Τα δεξαμενόπλοια φορτώνουν πετρέλαιο εντός του Κόλπου και το μεταφέρουν μέσω των Στενών του Ορμούζ, συχνά έχοντας απενεργοποιήσει τα συστήματα εντοπισμού τους. Στη συνέχεια, σταματούν κοντά στο Ομάν και μεταφορτώνουν τα φορτία τους σε πλοία που κατευθύνονται προς μακρινές αγορές, προτού επιστρέψουν στον Κόλπο, όπου αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο να δεχθούν επίθεση.
Την ίδια στιγμή, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους για να σταματούν τα πλοία που επιχειρούν τη διέλευση. Έχουν επίσης στραφεί σε τακτικές ανταρτοπολέμου που χρησιμοποιούν εδώ και καιρό οι Χούθι της Υεμένης για να πλήττουν τη ναυσιπλοΐα γύρω από την είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Συγκεκριμένα, αναπτύσσουν παρατηρητές σε μικρά αλιευτικά σκάφη και στέλνουν μαχητές στη θάλασσα.
Η διέλευση εξακολουθεί να είναι επικίνδυνη
Πριν από τον Σεπτέμβριο, το υπερδεξαμενόπλοιο Loyalty, με σημαία Τανζανίας, περνούσε επί χρόνια μεταφέροντας αργό πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα στην Κίνα. Από τον Σεπτέμβριο, έχει εισέλθει δύο φορές στον Περσικό Κόλπο, και τις δύο με προορισμό το Ιράκ, προκειμένου να φορτώσει αργό πετρέλαιο.
Ένα μέλος του πληρώματος δήλωσε ότι το πλοίο ενημέρωνε το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό για κάθε ταξίδι και ότι είχε προσωπικό ασφαλείας επί του σκάφους. Στις αρχές Οκτωβρίου, το Loyalty μετέφερε 2 εκατομμύρια βαρέλια ιρακινού αργού πετρελαίου σε άγνωστο δεξαμενόπλοιο στον Κόλπο του Ομάν και στη συνέχεια επέστρεψε στον Περσικό Κόλπο για να παραλάβει νέο φορτίο, σύμφωνα με την Kpler και το μέλος του πληρώματος.
Το ίδιο μέλος του πληρώματος ανέφερε ότι η εταιρεία διαχείρισης του πλοίου έστειλε στα μέλη του πληρώματος αλεξίσφαιρα γιλέκα και κράνη για το δεύτερο ταξίδι.
Στις 16 Οκτωβρίου, το Loyalty χτυπήθηκε από ρουκέτα που εκτοξεύθηκε από μικρό σκάφος, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτικής ασφάλειας Vanguard. Το βλήμα άνοιξε μια τρύπα σε δεξαμενή γλυκού νερού. Τη στιγμή της επίθεσης, το Loyalty μετέφερε 2 εκατομμύρια βαρέλια ιρακινού αργού πετρελαίου, σύμφωνα με το μέλος του πληρώματος.
Οι επιθέσεις αυξάνουν το κόστος μεταφοράς του πετρελαίου του Κόλπου στις διεθνείς αγορές. Ο ναύλος για ένα υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τον Κόλπο στην Κίνα πλησίασε αυτή την εβδομάδα το ιστορικό υψηλό των 37,37 δολαρίων ανά βαρέλι, σύμφωνα με την Kpler. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν αυξηθεί έως και στο 10% της αξίας ενός πλοίου, από λιγότερο από 3% προηγουμένως, σύμφωνα με τη Βίζε Μπόκμαν της Windward.
«Τον Απρίλιο, το πρόβλημα ήταν η έλλειψη αργού πετρελαίου. Τον Οκτώβριο, είναι το κόστος μεταφοράς του», δήλωσε η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής της ομάδας παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan.
Ωστόσο, το πετρέλαιο εξακολουθεί να φτάνει στον προορισμό του, παρά τις απειλές του Ιράν ότι δεν θα επιτρέψει στις γειτονικές χώρες να εξάγουν το πετρέλαιό τους, εφόσον δεν μπορεί να εξάγει το δικό του.
«Το Ιράν θα έπρεπε να γίνει πιο επιθετικό για να επιτύχει τον ίδιο βαθμό ελέγχου που ασκούσε προηγουμένως στις ροές πετρελαίου από την περιοχή», δήλωσε ο Χουσεΐν της Capital Economics.
