Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης που αποτελούν σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά ενισχύθηκαν κατά περισσότερο από 4%, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022. Με αυτόν τον τρόπο, οι τιμές ξεπέρασαν ένα κρίσιμο ψυχολογικό όριο, το οποίο είχε καταγραφεί τελευταία φορά κατά την αναταραχή που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ανάλογη ήταν η εικόνα και στη βρετανική αγορά, όπου τα συμβόλαια φυσικού αερίου ανήλθαν επίσης στα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2022.

Η νέα απότομη άνοδος αποδίδεται στον συνδυασμό πολλών παραγόντων: στις ανησυχίες για περαιτέρω διαταραχές στον παγκόσμιο εφοδιασμό λόγω ενδεχόμενης κλιμάκωσης του πολέμου στο Ιράν, στα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη και στις αυξανόμενες ανάγκες για θέρμανση.

Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν πλέον υπερτριπλασιαστεί σε σύγκριση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μέρος της προόδου που είχε επιτύχει η Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια, προσπαθώντας να περιορίσει το ενεργειακό κόστος.

Την ίδια στιγμή, οι διαταραχές στις ενεργειακές προμήθειες που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη αυξήσει κατά περισσότερα από 100 δισ. ευρώ τον λογαριασμό της Ευρώπης για τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.

Με τα αποθέματα φυσικού αερίου να βρίσκονται σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα για την εποχή και τις προβλέψεις για πτώση της θερμοκρασίας τις επόμενες ημέρες να προμηνύουν ενίσχυση της ζήτησης, η επιστροφή των τιμών σε τριψήφια επίπεδα δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις σε επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κυβερνήσεις.

Επανέρχονται οι φόβοι για νέο ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη

Παρά τη σημαντική ανατίμηση των τελευταίων ημερών, οι τιμές παραμένουν αρκετά χαμηλότερες από τα ακραία επίπεδα που είχαν σημειωθεί κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση.

Ωστόσο, η νέα άνοδος εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία το αυξημένο κόστος ζωής προκαλεί ήδη κοινωνικές αντιδράσεις σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ διακρίνονται παράλληλα ενδείξεις επιβάρυνσης της μεταποιητικής δραστηριότητας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καλέσει τα κράτη-μέλη να εξετάσουν μέτρα για τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τις ευρύτερες οικονομικές συνέπειες των υψηλών τιμών.

«Τα 100 ευρώ αποτελούν αναμφίβολα ένα ψυχολογικό όριο», τόνισε ο Τομ Μάρζεκ-Μάνσερ, διευθυντής για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) στη Γουντ Μακένζι.

Όπως εξήγησε, η ταχύτητα με την οποία μεταβάλλονται οι γεωπολιτικές συνθήκες στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, σημαίνει ότι ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη μεταβολή των δεδομένων θα μπορούσε να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα.

Ο πόλεμος στο Ιράν και οι αμερικανικές εκλογές στο επίκεντρο

Οι ανησυχίες στην αγορά ενισχύθηκαν και από πληροφορίες σχετικά με το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επιχείρησης των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Γουόλ Στριτ Τζέρναλ, το οποίο επικαλείται ανώνυμες πηγές, οι ΗΠΑ έχουν ενημερώσει αρκετές χώρες του Περσικού Κόλπου ότι θα πρέπει να προετοιμαστούν για μια σύντομη αλλά έντονη στρατιωτική εκστρατεία μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Το ενδεχόμενο αυτό συνέβαλε στην άνοδο και των τιμών του πετρελαίου την Τετάρτη, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να αποτιμήσουν τον κίνδυνο νέων διαταραχών στις διεθνείς ενεργειακές ροές.

Εάν η πολεμική σύγκρουση παραταθεί, η Ευρώπη ενδέχεται να αναγκαστεί να καταβάλει σημαντικά υψηλότερα ποσά για την προμήθεια φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η πίεση θα μπορούσε να ενταθεί ακόμη περισσότερο εάν οι χαμηλές θερμοκρασίες αυξήσουν ταυτόχρονα τη ζήτηση στην Ασία.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου, τα οποία βρίσκονται χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα για την εποχή, αφήνουν την Ευρώπη εκτεθειμένη στην έναρξη του χειμώνα. Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να χρειαστεί να ανταγωνιστούν αγοραστές από άλλες περιοχές του κόσμου, προσφέροντας υψηλότερες τιμές για να εξασφαλίσουν άμεσα διαθέσιμα φορτία LNG.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περίπτωση που η προσφορά περιοριστεί περαιτέρω, καθώς η δυνατότητα κάλυψης των αναγκών μέσω εισαγωγών θα εξαρτάται τόσο από τη διαθεσιμότητα των φορτίων όσο και από τις τιμές που είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν οι αγοραστές.

Παρότι οι θερμοκρασίες στη βορειοδυτική Ευρώπη κινήθηκαν αυτή την εβδομάδα πάνω από τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα, οι μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν ότι θα υποχωρήσουν τις επόμενες ημέρες. Η πτώση ενδέχεται να συμπέσει χρονικά με κύματα ψύχους σε περιοχές της Ασίας, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου.

«Έχουμε δύο πολέμους και οι επιπτώσεις τους έχουν πλέον συνδυαστεί», σχολίασε η Αν-Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

Όπως επισήμανε, οι τιμές όλων των βασικών εμπορευμάτων έχουν αυξηθεί, με αποτέλεσμα οι ανατιμήσεις σε μία αγορά να εντείνουν τις πιέσεις και στις υπόλοιπες.

Περιορισμένα τα περιθώρια παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν περιορισμένες δυνατότητες να παρέμβουν άμεσα, ώστε να συγκρατήσουν τις επιπτώσεις των αυξημένων τιμών στους καταναλωτές. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο καθώς οι κρατικοί προϋπολογισμοί βρίσκονται ήδη υπό πίεση, περιορίζοντας τα περιθώρια για νέα μέτρα οικονομικής στήριξης.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην αναβολή της εφαρμογής νέων κανόνων για τις εκπομπές μεθανίου, οι οποίοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πρόσθετα εμπόδια στις εισαγωγές φυσικού αερίου.

Η συγκεκριμένη κίνηση, ωστόσο, δεν αναμένεται να οδηγήσει σε άμεση αποκλιμάκωση των τιμών, καθώς δεν αντιμετωπίζει τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν την ανατίμηση, όπως οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, τα χαμηλά αποθέματα και ο ανταγωνισμός για την εξασφάλιση φορτίων LNG.

Παράλληλα, εξακολουθεί να προβλέπεται ότι η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου θα τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο. Την ίδια ώρα, ορισμένες πλευρές ζητούν να επανεξεταστούν τέτοιοι περιορισμοί, προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Η νέα άνοδος των τιμών επαναφέρει, έτσι, στο προσκήνιο το δίλημμα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη: πώς θα διασφαλίσει επαρκείς ενεργειακές προμήθειες ενόψει του χειμώνα, διατηρώντας παράλληλα την προσπάθεια απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο και περιορίζοντας τις οικονομικές επιπτώσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.