Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της Wall Street Journal, η ιδέα, η οποία τέθηκε από τους Αμερικανούς απεσταλμένους Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ κατά τις επισκέψεις τους στη Μόσχα και το Κίεβο τον Σεπτέμβριο, προβλέπει την πώληση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αμερικανικού διαμεσολαβητή, ώστε να παρακαμφθούν οι ευρωπαϊκές κυρώσεις. Παράλληλα, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ιδιαίτερα επικερδή επενδυτική ευκαιρία για Αμερικανούς επενδυτές, σύμφωνα με άτομα που συμμετείχαν στις σχετικές συζητήσεις.
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλες οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου πρέπει να έχουν καταργηθεί σταδιακά έως το τέλος του 2027. Οι ηγέτες των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών χωρών έχουν δηλώσει ότι δεν ενδιαφέρονται να αποκαταστήσουν την ενεργειακή εξάρτησή τους από μια χώρα την οποία θεωρούν τη σημαντικότερη στρατηγική απειλή για την ασφάλειά τους.
Το σχέδιο πέρασε σε δεύτερη μοίρα τον περασμένο μήνα, αφού η Ουκρανία διέκοψε μονομερώς τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, υπό την πίεση του προέδρου Τραμπ.
Το Κίεβο ανέστειλε τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια για σχεδόν δύο εβδομάδες, ενώ η Ρωσία συνέχιζε να σφυροκοπά τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας και η Μόσχα άρχισε να αποστέλλει ντίζελ στις ΗΠΑ. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ έστρεψαν την προσοχή τους στο ενδεχόμενο επίτευξης μιας πιο ουσιαστικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ωστόσο, την Παρασκευή, το Κίεβο επανέλαβε την αεροπορική εκστρατεία του, εξαπολύοντας τρεις επιθέσεις εναντίον τριών μεγάλων ρωσικών διυλιστηρίων μέσα σε διάστημα τριών ημερών.
Η εξέλιξη αυτή προσδίδει νέα επείγουσα διάσταση στις προσπάθειες επίτευξης μιας ευρύτερης ενεργειακής εκεχειρίας, ενόψει των τριμερών ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας, οι οποίες προγραμματίζεται να πραγματοποιηθούν στα μέσα Νοεμβρίου στο Αμπού Ντάμπι. Μέχρι στιγμής, η Ρωσία έχει απορρίψει τις αμερικανικές προσπάθειες για την επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας.
Κατά την εκτίμηση των Αμερικανών διαπραγματευτών, η επιστροφή της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου θα δημιουργούσε ένα ισχυρό κίνητρο για τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να συμφωνήσει.
Η αξιοποίηση του δικτύου αγωγών σοβιετικής εποχής, το οποίο μεταφέρει φυσικό αέριο στην Ευρώπη μέσω Ουκρανίας από τα κοιτάσματα του Ουρενγκόι στη Σιβηρία, θα εξασφάλιζε επίσης στο Κίεβο πολύτιμα έσοδα από τα τέλη διέλευσης.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου πρότειναν τα έσοδα της Ρωσίας από αυτές τις πωλήσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη να κατατίθενται σε λογαριασμό μεσεγγύησης (escrow account), υπό τη δικαιοδοσία τρίτης χώρας, ώστε το Κρεμλίνο να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει τα χρήματα για τη χρηματοδότηση του πολέμου, δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι επιχείρησαν να παρουσιάσουν την ιδέα στους Ευρωπαίους ηγέτες ως έναν τρόπο μείωσης των τιμών της ενέργειας, ενόψει ενός χειμώνα κατά τον οποίο τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο εποχικό επίπεδο των τελευταίων ετών.
Αυτή η πίεση συνιστά πλήρη ανατροπή της στάσης που είχε υιοθετήσει η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ.
Τότε, ο Τραμπ επέκρινε επανειλημμένα τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ για την κατασκευή του αγωγού Nord Stream 2 από τη Ρωσία. Προειδοποιούσε ότι ο Nord Stream 2 θα καθιστούσε τη Γερμανία «αιχμάλωτη της Ρωσίας» και, στα τέλη του 2019, επέβαλε κυρώσεις στο έργο.
Λίγο περισσότερο από δύο χρόνια αργότερα, η Ρωσία, της οποίας οι στρατιωτικές δαπάνες χρηματοδοτούνταν από τα έσοδα των ενεργειακών εξαγωγών, εισέβαλε στην Ουκρανία, εκτιμώντας ότι η Ευρώπη δεν θα αντιδρούσε λόγω της μεγάλης οικονομικής εξάρτησής της από τη Μόσχα.
Ο πόλεμος, ωστόσο, οδήγησε τους Ευρωπαίους να αντιμετωπίσουν την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο ως στρατηγική ευπάθεια απέναντι σε μια εχθρική δύναμη, την οποία πλέον δεν εμπιστεύονται.
Η ΕΕ έχει θεσπίσει νομοθεσία που περιορίζει δραστικά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και προβλέπει την πλήρη απαγόρευσή τους έως το τέλος του επόμενου έτους.
Η επίσημη ευρωπαϊκή θέση σήμερα είναι ότι η ΕΕ δεν πρόκειται να επαναλάβει τις αγορές ρωσικού φυσικού αερίου ακόμη και μετά την επίτευξη μιας πλήρους ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία, πόσο μάλλον στο πλαίσιο μιας εύθραυστης ενεργειακής εκεχειρίας, η οποία θα επέτρεπε στον Πούτιν να συνεχίσει τον πόλεμο και θα παρείχε χρηματοδότηση στον ρωσικό στρατό.
Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν δήλωσε σε συνέντευξή του σε ουγγρική εφημερίδα τον Οκτώβριο, την οποία επιβεβαίωσε το γραφείο του, ότι η απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου θα πρέπει να είναι μόνιμη.
«Σε καμία περίπτωση δεν θα εμπιστευόμουν τη Ρωσία. Ακόμη και αν αύριο επικρατούσε ειρήνη, κάτι που όλοι ελπίζουμε», δήλωσε.
Η κυβέρνηση Τραμπ στοιχηματίζει ότι η ευρωπαϊκή αντίσταση θα αποδειχθεί λιγότερο αμετακίνητη απ' όσο φαίνεται.
Ωστόσο, κατ' ιδίαν, ορισμένοι ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζονται πολύ πιο ξεκάθαρα.
Ανώτερος αξιωματούχος σκανδιναβικής χώρας δήλωσε ότι η ιδέα της επανέναρξης των αγορών ρωσικού φυσικού αερίου αντιβαίνει σε όλα όσα πρεσβεύουν οι Ευρωπαίοι.
Αντίστοιχα, ανώτερος αξιωματούχος μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας παρομοίασε την πρόταση με την ενέργεια του πρώην Βρετανού πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερλεν, ο οποίος θυσίασε την Τσεχοσλοβακία στον Χίτλερ με αντάλλαγμα επιχειρηματικές συμφωνίες.
Ο Nord Stream
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν πλέον το ενδεχόμενο μελλοντικής επαναλειτουργίας του Nord Stream ως δυνητικά σημαντικό στοιχείο μιας ευρύτερης συμφωνίας, όχι μόνο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και για την επίλυση της μακροχρόνιας αντιπαράθεσης της Ρωσίας με τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ.
Το λάθος της Μέρκελ, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, ήταν ότι προχώρησε στην κατασκευή του αγωγού χωρίς προηγουμένως να επιδιώξει μια ευρύτερη συμφωνία ασφαλείας με τη Ρωσία, η οποία θα δημιουργούσε στη Μόσχα ένα αίσθημα ασφάλειας.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι διαπραγματευτές είχαν συζητήσει διάφορες οικονομικές προτάσεις καθ' όλη τη διάρκεια των συνομιλιών.
Οι Ευρωπαίοι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για μια πρόταση που θα οδηγούσε σε δραστική μείωση των τιμών του φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ήπειρο, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, διευκρινίζοντας ότι οποιεσδήποτε οικονομικές συμφωνίες θα αποτελούσαν μέρος μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η Ρωσία και η Γερμανία κατασκεύασαν τον πρώτο αγωγό Nord Stream το 2011, προκειμένου να παρακάμψουν τα δίκτυα αγωγών που διέρχονται από την Ουκρανία.
Ο Nord Stream 1, ο οποίος διέκοψε τις παραδόσεις φυσικού αερίου τον Αύγουστο του 2022, και ο Nord Stream 2, ο οποίος δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία, υπέστησαν σοβαρές ζημιές από υποθαλάσσιες εκρήξεις τον Σεπτέμβριο του 2022, οι οποίες αποδόθηκαν στην Ουκρανία.
Η επανεκκίνησή τους θα απαιτούσε σημαντικό χρόνο, ακόμη και αν μπορούσαν με κάποιον τρόπο να ξεπεραστούν τα πολιτικά και κανονιστικά εμπόδια.
Αντίθετα, το δίκτυο αγωγών που διέρχεται από την Ουκρανία, με συνδέσεις προς τη Σλοβακία και στη συνέχεια προς την Αυστρία και τη Γερμανία, θα μπορούσε να επαναλειτουργήσει σχεδόν αμέσως.
Περιορισμένες ποσότητες φυσικού αερίου εξακολούθησαν να διέρχονται από αυτό το δίκτυο έως ότου διακόπηκε η λειτουργία του τον Ιανουάριο του 2025, αρκετά χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Σήμερα, μόλις το 11% του φυσικού αερίου που καταναλώνει η Ευρώπη προέρχεται από τη Ρωσία, έναντι 45% την παραμονή της ρωσικής εισβολής.
Το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) καλύπτει το 30% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης, ενώ το ρωσικό φυσικό αέριο εισάγεται είτε μέσω δεξαμενόπλοιων μεταφοράς LNG είτε μέσω των αγωγών TurkStream, οι οποίοι τροφοδοτούν την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.
Οι επιπτώσεις του πολέμου του Τραμπ κατά του Ιράν θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την ευρωπαϊκή αντίσταση, αναγνωρίζουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.
Οι αποστολές υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ εξακολουθούν να παραμένουν εγκλωβισμένες στον Περσικό Κόλπο, ενώ η παγκόσμια άνοδος των τιμών της ενέργειας συνεχίζεται, ακόμη και παρά την αύξηση των πετρελαϊκών φορτίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την ΕΕ, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, η Ευρώπη έχει δαπανήσει επιπλέον 100 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 112 δισ. δολάρια, για ενέργεια.
Τα υπόγεια αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης είναι σήμερα γεμάτα κατά περίπου 75%, ενώ, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές ενέργειας, η ήπειρος θα εισέλθει στον προσεχή χειμώνα με αποθέματα χαμηλότερα από τον μέσο όρο των τελευταίων εννέα ετών.
Το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης στη Γερμανία, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), έχει ήδη καταστήσει την επανέναρξη των φθηνών εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία βασικό άξονα της προεκλογικής του εκστρατείας ενόψει των εθνικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για το 2028.
Η Ευρώπη θα μπορούσε να αλλάξει ευκολότερα στάση εάν το Κίεβο υποστήριζε τις πωλήσεις φυσικού αερίου ως μέρος μιας εκεχειρίας, η οποία θα απέτρεπε διακοπές ηλεκτροδότησης και μια ενδεχόμενη ανθρωπιστική καταστροφή σε μεγάλες ουκρανικές πόλεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα προσφυγικών μετακινήσεων τους επόμενους μήνες, σύμφωνα με διπλωμάτες.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα καθώς η Ουκρανία έχει πλέον εξαντλήσει τα αποθέματα αντιαεροπορικής άμυνας της, ενώ οι ΗΠΑ περιορίζουν τις προμήθειες αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, εν μέσω της παγκόσμιας έλλειψης που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν.
