Τα στοιχεία προέρχονται από τη διεθνή χαρτογράφηση του Iswardi Ishak, η οποία βασίζεται σε δεδομένα του Ινστιτούτου Στατιστικής της UNESCO και του Our World in Data. Η κατάταξη αποτυπώνει τις εκπαιδευτικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, επιτρέποντας τη σύγκριση χωρών ανεξάρτητα από το μέγεθος των οικονομιών τους.
Η ελληνική επίδοση απέχει σημαντικά από εκείνη των χωρών που βρίσκονται στην κορυφή. Στη Σουηδία, οι δαπάνες για την εκπαίδευση αντιστοιχούν στο 7,3% του ΑΕΠ, στη Δανία στο 6,4% και στο Βέλγιο στο 6,3%. Ακόμη και οικονομίες με διαφορετικά δημογραφικά και παραγωγικά χαρακτηριστικά, όπως η Βραζιλία και η Νότια Αφρική, διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ τους, με 5,6% και 6% αντίστοιχα.
Στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης βρίσκεται το Κιριμπάτι, με το εντυπωσιακό 16,4% του ΑΕΠ, ενώ ακολουθούν το Τουβαλού με 12,9% και η Μικρονησία με 11,6%. Πρόκειται κυρίως για μικρά νησιωτικά κράτη, όπου οι δημοσιονομικές και πληθυσμιακές ιδιαιτερότητες επηρεάζουν σημαντικά τα σχετικά ποσοστά.
Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της Eurostat. Σύμφωνα με τη σχετική καταγραφή για το 2023, οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθαν κατά μέσο όρο στο 4,7% του ΑΕΠ, ενώ η Ελλάδα βρέθηκε στο 3,3%, κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο μεταξύ των κρατών-μελών.
Πάντως, η χαμηλή επίδοση δεν αφορά μόνο τη θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι η δημόσια χρηματοδότηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα αντιστοιχούσε στο 2,9% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 4% στις χώρες του Οργανισμού. Αν συνυπολογιστούν οι συνολικές δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 3%, έναντι 4,2% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ.
Το ζήτημα, πάντως, δεν περιορίζεται στο ύψος των κονδυλίων. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι εκπαιδευτικές επιδόσεις επηρεάζονται τόσο από το επίπεδο χρηματοδότησης όσο και από την αποτελεσματικότητα αξιοποίησης των πόρων, την ποιότητα της διδασκαλίας και τις υποδομές. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: να αυξήσει τους διαθέσιμους πόρους και να διασφαλίσει ότι αυτοί μετατρέπονται σε καλύτερες εκπαιδευτικές ευκαιρίες και αποτελέσματα.
Σε μια οικονομία που αναζητά ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, η επένδυση στην Παιδεία δεν αποτελεί απλώς δημοσιονομική επιλογή, αλλά προϋπόθεση για την ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου, της παραγωγικότητας και της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της χώρας.
